Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung: Ông Tập nói thế giới đã 'đứng trước một ngã rẽ mới'

Sáng ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, mở đầu cho Hội nghị thượng đỉnh được đánh giá có ý nghĩa chiến lược quan trọng và kéo dài đến hết ngày thứ Sáu (15/5)

Iran, Đài Loan và trí tuệ nhân tạo nằm trong số hàng loạt vấn đề được kỳ vọng sẽ được hai bên đưa ra thảo luận, bên cạnh các chủ đề then chốt như thuế quan và đất hiếm. Lần gần nhất một Tổng thống đương nhiệm của Mỹ thăm Trung Quốc là vào năm 2017.

Theo hình ảnh do truyền thông chính thức phát sóng, ông Tập đã bước xuống cầu thang của Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh để bắt tay ông Trump. Tổng thống Mỹ trước tiên bắt tay các quan chức Trung Quốc, sau đó ông Tập tiến đến chào đoàn đại biểu Mỹ.

Đoàn đại diện phía Trung Quốc có sự tham dự của Ngoại trưởng Wang Yi cùng ông Zheng Shanjie, người đứng đầu cơ quan hoạch định kinh tế của nước này.

Về phía Mỹ, phái đoàn gồm Ngoại trưởng Marco Rubio cùng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn như Elon Musk của Tesla, Tim Cook của Apple và Jensen Huang của Nvidia.

"Nên là đối tác thay vì đối thủ"

Mở đầu bài phát biểu, ông Tập Cận Bình mô tả tình hình toàn cầu đầy biến động, đồng thời nói rằng thế giới đã "đứng trước một ngã rẽ mới".

Theo nhà lãnh đạo Trung Quốc, câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu Bắc Kinh và Washington có thể vượt qua cái gọi là “Bẫy Thucydides” hay không - khái niệm mô tả thực tế rằng căng thẳng giữa một cường quốc đang lên và một cường quốc thống trị trong lịch sử thường dẫn tới xung đột.

“Chúng ta nên là đối tác thay vì đối thủ, cùng tạo điều kiện cho nhau thành công, cùng phát triển thịnh vượng và xây dựng một mô hình ứng xử đúng đắn giữa các cường quốc trong kỷ nguyên mới”, ông Tập nói.

Trong bài phát biểu khai mạc, ông Tập Cận Bình tiếp tục nhấn mạnh thông điệp hợp tác và đối tác chiến lược khi ngồi đối diện Tổng thống Donald Trump cùng các quan chức hai bên.

Về phần mình, ông Donald Trump ca ngợi “mối quan hệ tuyệt vời” giữa hai nhà lãnh đạo, đồng thời bày tỏ “sự tôn trọng lớn lao” dành cho ông Tập và Trung Quốc, gọi nhà lãnh đạo Bắc Kinh là một “nhà lãnh đạo vĩ đại”.

Tổng thống Mỹ cho biết nhóm lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu mà ông đưa theo trong chuyến thăm Trung Quốc - bao gồm CEO Tesla Elon Musk, CEO NVIDIA Jensen Huang và CEO Apple Tim Cook - có mặt tại đây để “bày tỏ sự tôn trọng” và thúc đẩy hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc.

“Chúng tôi có những con người tuyệt vời nhất và tất cả họ đều đi cùng tôi”, ông Trump phát biểu trong phần mở đầu cuộc gặp.

“Chúng tôi đã mời 30 người đứng đầu thế giới. Tất cả đều đồng ý. Và tôi không muốn người đứng thứ hai hay thứ ba trong công ty. Tôi chỉ muốn người đứng đầu. Họ có mặt hôm nay để bày tỏ sự tôn trọng đối với ngài và Trung Quốc, đồng thời mong muốn thúc đẩy thương mại và hoạt động kinh doanh. Về phía chúng tôi, mọi thứ sẽ hoàn toàn mang tính tương hỗ”, ông nói thêm.

Bày tỏ sự lạc quan khi Hội nghị bắt đầu, ông Trump nói với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình: “Được ở đây cùng ngài là một vinh dự. Được làm bạn với ngài là một vinh dự. Và mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết”.

Sau lễ đón tiếp trọng thể, Tổng thống Mỹ cho biết ông “đặc biệt ấn tượng với những em nhỏ” đã chào đón ông đầy nhiệt tình bên ngoài hội trường.

“Các em rất vui vẻ. Rất đáng yêu. Những đứa trẻ đó thật tuyệt vời và đại diện cho rất nhiều điều”, ông Trump nói.

Trong cuộc gặp hôm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngồi đối diện nhau tại một chiếc bàn dài, xung quanh là hơn một chục quan chức nam mặc vest của hai nước.

Theo quan sát tại phòng họp, dường như không có bất kỳ phụ nữ nào tham gia các cuộc thảo luận, cả phía Mỹ lẫn phía Trung Quốc.

Phụ nữ hiện vẫn chiếm tỷ lệ rất thấp trong các vị trí quyền lực cao nhất ở cả Bắc Kinh và Washington. Cho đến nay, cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều chưa từng có nữ lãnh đạo quốc gia.

Tại Trung Quốc, hiện không có phụ nữ nào giữ ghế trong Bộ Chính trị - cơ quan gồm khoảng hai chục quan chức cấp cao giám sát đảng và chính quyền Trung ương.

Ở phía Mỹ, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles là người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm vị trí này trong lịch sử, dù bà không tháp tùng ông Trump tới Bắc Kinh lần này.

Trong khi đó, bà Monica Crowley - Trưởng ban lễ tân Nhà Trắng - có mặt tại Bắc Kinh nhưng không tham gia cuộc họp với ông Tập. Hiện Nội các của ông Trump chỉ còn bốn nữ thành viên, sau khi ba nữ quan chức được bổ nhiệm trước đó đã bị sa thải hoặc từ chức trong những tháng gần đây.

Diễn biễn thị trường

Giới phân tích cho rằng đà tăng của đồng nhân dân tệ có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc với các đối tác, bởi điều này phát đi tín hiệu rằng Bắc Kinh không dựa vào một đồng tiền bị định giá thấp để thúc đẩy xuất khẩu.

“

Tại thời điểm diễn ra cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo, đồng nhân dân tệ giao dịch trong nước của Trung Quốc tăng lên mức 6,7840 nhân dân tệ đổi 1 USD - mức mạnh nhất kể từ tháng 2/2023.

“Chúng tôi cho rằng tâm lý thị trường ủng hộ khả năng nhân dân tệ tiếp tục tăng giá sẽ không thay đổi, trừ khi Hội nghị thượng đỉnh diễn biến căng thẳng ngoài dự kiến”, ông Homin Lee, chiến lược gia của Lombard Odier tại Singapore, nhận định.

“Đó không phải là kịch bản cơ sở của chúng tôi, bởi chúng tôi tin rằng cả hai bên đều có đủ khả năng ngăn chặn để tránh một vòng leo thang đáp trả mới trong tranh chấp thương mại”, ông nói thêm.

Theo bà Fiona Lim, chiến lược gia ngoại hối cấp cao của Maybank, nếu Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt kết quả tích cực, đồng nhân dân tệ sẽ không phải là bên hưởng lợi duy nhất.

Bà cho rằng đà tăng gần đây của các đồng tiền châu Á phản ánh kỳ vọng rằng một mối quan hệ Mỹ - Trung ổn định và dễ dự đoán hơn có thể tạo ra “hiệu ứng lan tỏa tích cực” trên toàn khu vực.

Theo bà Lim, nếu Washington và Bắc Kinh duy trì được giai đoạn ổn định kéo dài, điều đó có thể “tạo ra một môi trường đủ thuận lợi” đối với tâm lý rủi ro trên thị trường, đặc biệt hỗ trợ đồng tân Đài tệ và đồng Won Hàn Quốc.

Trong khi đó, ông Stephen Jen, nhà sáng lập lý thuyết “Dollar Smile” và hiện là Giám đốc điều hành của Eurizon SLJ Capital, nhận định rằng các cuộc gặp Trump - Tập hiện nay chỉ có thể tạo ra “rủi ro theo hướng tích cực” đối với thị trường tài chính.

Theo ông, điều cần đặt câu hỏi không phải là liệu tình hình có cải thiện hay không, mà là mức độ cải thiện sẽ lớn hay nhỏ.

Ông Jen cho rằng các Hội nghị thượng đỉnh như vậy được tổ chức nhằm bảo đảm cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn nằm trong tầm kiểm soát, thay vì leo thang thành một cuộc xung đột trực diện giữa hai siêu cường.

“Nếu logic của tôi là đúng, thì các Hội nghị như thế này chỉ có thể dẫn tới cải thiện và hạ nhiệt căng thẳng, chứ không phải làm căng thẳng leo thang”, ông nói.

Vị chuyên gia vốn nhiều năm lạc quan về triển vọng đồng nhân dân tệ gần đây cũng dự báo đồng tiền Trung Quốc có thể tăng giá lên vùng 6,2-6,4 nhân dân tệ đổi 1 USD vào cuối năm nay.

“

Thị trường chứng khoán Trung Quốc giảm điểm trong suốt phiên giao dịch, khi tâm lý nhà đầu tư có dấu hiệu suy yếu sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc.

Một số nhà giao dịch cho rằng đây là động thái bán ra sau khi sự kiện được mong đợi từ lâu cuối cùng đã diễn ra, trong khi nhiều nhà đầu tư khác tranh thủ chốt lời sau giai đoạn thị trường tăng mạnh gần đây.

Dù nguyên nhân là gì, tâm lý thị trường trong ngày hôm nay được đánh giá là khá thận trọng. Chỉ số Shanghai Composite chốt phiên sáng giảm 1%, trong khi phần lớn cổ phiếu công nghệ đồng loạt lao dốc.

Tại Thâm Quyến, cổ phiếu Victory Giant Technology giảm 7%, còn Cambricon Technologies mất 6% tại Thượng Hải.

Các “ông lớn” công nghệ niêm yết tại Hồng Kông cũng chịu áp lực chốt lời. Cổ phiếu Alibaba Group thu hẹp đà tăng từ gần 8% trong buổi sáng xuống còn khoảng 5%.

Tính đến 12h05 giờ địa phương, chỉ số Hang Seng TECH Index tăng nhẹ 0,3%.

Hai nhà lãnh đạo đã kết thúc cuộc gặp đầu tiên sau khoảng một giờ đồng hồ, bao gồm cả lễ đón chính thức và dự kiến sẽ tiếp tục có thêm nhiều phiên thảo luận kéo dài tới trưa ngày 15/5.

Trong chiều nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ thăm Temple of Heaven (Thiên Đàn) - công trình lịch sử nổi tiếng tại Bắc Kinh - trước khi tham dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước vào buổi tối.

Về phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập được cho là sẽ đáp lại chuyến thăm của ông Trump bằng một chuyến công du tới Mỹ trong thời gian tới.

Hai nhà lãnh đạo cũng có thể tiếp tục gặp nhau trong các sự kiện APEC và G20 tại Trung Quốc và Mỹ vào cuối năm nay.

Tham khảo CNN, CNBC, The Guardian, NYT, China Daily