Hơn 100.000 lao động mất việc tại cường quốc số 1 thế giới trong tháng đầu năm 2026: Cơn 'ác mộng' từ năm 2009 hiện về

Màn khởi đầu năm tồi tệ nhất sau hơn một thập kỷ

Theo dữ liệu từ công ty dịch vụ nhân sự Challenger, Gray & Christmas, số lượng cắt giảm việc làm tại Mỹ trong tháng 1/2026 đã vọt lên mức 108.435 người. Đây không chỉ là một con số thống kê đơn thuần, mà còn đánh dấu mức khởi đầu năm tồi tệ nhất kể từ thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009.

So với tháng trước đó, tỷ lệ sa thải đã tăng tới 205%. Một tốc độ tăng trưởng khiến ngay cả những nhà kinh tế lạc quan nhất cũng phải lo ngại. Các doanh nghiệp dường như đã âm thầm lên kế hoạch cắt giảm từ cuối năm 2025 và họ đang nhìn nhận triển vọng kinh tế năm 2026 với thái độ cực kỳ thận trọng.

Sự suy yếu không chỉ dừng lại ở các đợt sa thải. Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy số lượng vị trí tuyển dụng mới đã rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 5 năm qua. Các doanh nghiệp chỉ đăng tuyển 6,5 triệu vị trí, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng 7,25 triệu của các chuyên gia Phố Wall.

Nghịch lý giữa tuyên bố và thực tế

Chỉ mới tuần trước, Chủ tịch Fed Jay Powell còn tự tin khẳng định thị trường lao động đang cho thấy bằng chứng của sự ổn định. Tuy nhiên, những dữ liệu thực tế lại đang kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Chuyên gia kinh tế trưởng Samuel Tombs từ Pantheon Macroeconomics nhận định rằng Fed dường như đã quá vội vàng khi chuyển trọng tâm từ thị trường lao động quay lại vấn đề lạm phát. Thực tế, số lượng đơn xin trợ cấp thất nghiệp cuối tháng 1 đã tăng thêm 22.000 đơn, đạt mức 231.000.

Thị trường lao động đang tiến sát đến điểm gãy định mệnh. Ngay lập tức, giới đầu tư bắt đầu đặt cược lớn vào việc Fed sẽ phải cắt giảm lãi suất sớm. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm đã giảm xuống mức 3,47%, mức thấp nhất trong vòng một tháng qua.

Bóng ma AI và cuộc thanh lọc từ các ông lớn

Một điểm đáng chú ý trong làn sóng sa thải lần này là sự hiện diện của Trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khi cơn sốt AI thúc đẩy đầu tư doanh nghiệp, thì chính công nghệ này cũng bắt đầu thay thế con người một cách trực tiếp.

Báo cáo chỉ ra rằng có ít nhất 7.624 trường hợp bị cắt giảm trực tiếp do lý do AI. Khoảng 2/3 sự sụt giảm tuyển dụng đến từ lĩnh vực dịch vụ chuyên môn và kinh doanh, cho thấy AI đang khiến các chủ doanh nghiệp phải nhấn phanh để tái cấu trúc bộ máy.

Làn sóng này hiện rõ nhất tại các tập đoàn lớn: Amazon cắt giảm 16.000 nhân sự để tinh gọn quản lý, trong khi UPS cũng loại bỏ tới 30.000 vị trí. Chuyên gia Sarah House từ Wells Fargo phân tích rằng khi các công ty không còn thấy sự tự nguyện nghỉ việc từ nhân viên, quyết định sa thải bắt buộc sẽ trở thành đòn bẩy cuối cùng để kiểm soát chi phí.

Dù tỷ lệ thất nghiệp hiện vẫn ở mức thấp 4,4%, nhưng áp lực đang ngày càng đè nặng. Giới phân tích cho rằng nếu con số này tiến tới mốc 4,6%, Fed sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đưa phương án cắt giảm lãi suất trở lại bàn đàm phán vào tháng 3 tới.