Hơn 39 tỷ USD sau nửa tháng, xuất nhập khẩu mở ra kỳ vọng bứt phá năm 2026

Theo số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), trong nửa đầu tháng 1/2026 (từ ngày 1–15/1), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 39,3 tỷ USD.

Dù cán cân thương mại tạm thời thâm hụt gần 3,3 tỷ USD, kết quả này vẫn được đánh giá tích cực trong bối cảnh đầu năm, phản ánh sức bật và nhịp vận hành ổn định của nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam.

Ở chiều xuất khẩu, kim ngạch đạt khoảng 18 tỷ USD, tiếp tục được dẫn dắt bởi khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo và các ngành công nghệ cao.

Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giữ vai trò trụ cột với kim ngạch hơn 4,2 tỷ USD. Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng đạt 2,1 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt khoảng 2 tỷ USD; dệt may đạt 1,4 tỷ USD.

Bên cạnh đó, các ngành hàng truyền thống như giày dép, thủy sản và cà phê vẫn duy trì kim ngạch ổn định, lần lượt đạt 923 triệu USD, 417 triệu USD và 433 triệu USD, cho thấy sức bền của những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực lâu năm.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu trong kỳ đạt 21,3 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào nguyên liệu, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất. Đáng chú ý, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu gần 8 tỷ USD, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của sản xuất trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời cho thấy nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp vẫn ở mức cao ngay từ đầu năm.

Một điểm nổi bật khác là vai trò chi phối của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong nửa đầu tháng 1/2026, xuất khẩu của khối FDI đạt hơn 14 tỷ USD, chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu; nhập khẩu đạt 15,3 tỷ USD, tương đương gần 72% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước.

Thực tế này tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI và gia tăng hàm lượng giá trị nội địa trong xuất khẩu.

Nhìn rộng hơn, năm 2025 khép lại với dấu mốc lịch sử khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt 930 tỷ USD. Với quy mô này, nếu duy trì được đà tăng trưởng hai chữ số như những năm gần đây, mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026 đang dần trở thành mục tiêu khả thi. Những tín hiệu tích cực ngay từ đầu năm 2026 vì thế không mang tính nhất thời, mà được đặt trên nền tảng tăng trưởng khá vững chắc của năm trước.

Theo đánh giá của các chuyên gia, tăng trưởng kinh tế năm 2025 được dẫn dắt bởi ba trụ cột chính gồm xuất khẩu, đầu tư công và du lịch. Trong đó, xuất khẩu giữ vai trò đầu tàu nhờ cơ cấu hàng hóa có tỷ trọng lớn là điện tử và các ngành công nghiệp hướng xuất khẩu.

Đầu tư công ghi nhận mức giải ngân cao, đặc biệt ở các dự án hạ tầng giao thông và kỹ thuật, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực sang nhiều ngành kinh tế. Du lịch phục hồi mạnh mẽ, lượng khách quốc tế vượt mức trước đại dịch, kéo theo sự sôi động của các ngành dịch vụ, vận tải, lưu trú và thương mại.

Ở cấp độ địa phương, bức tranh xuất nhập khẩu cũng xuất hiện nhiều điểm sáng. Lạng Sơn – địa bàn cửa khẩu chiến lược – khép lại năm 2025 với kim ngạch xuất nhập khẩu kỷ lục trên 95 tỷ USD, tăng 44,6% so với năm trước và chiếm hơn 10% tổng kim ngạch cả nước. Việc triển khai mô hình cửa khẩu thông minh cùng đầu tư mạnh vào hạ tầng logistics đã giúp hoạt động thông quan thông suốt, tạo nền tảng thuận lợi cho năm 2026.

Trong lĩnh vực nông, thủy sản, dù đối mặt không ít thách thức, các mục tiêu đặt ra cho năm 2026 vẫn khá tham vọng. Ngành thủy sản hướng tới kim ngạch xuất khẩu 11,5 tỷ USD; nông, lâm, thủy sản phấn đấu tăng trưởng 6–8%, tiến tới mục tiêu 95–100 tỷ USD trong giai đoạn 2026–2030, phản ánh niềm tin vào khả năng thích ứng và nâng cấp chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy vậy, phía sau những gam màu sáng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các chuyên gia cảnh báo, từ năm 2026, “luật chơi” của thương mại toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, với trọng tâm không chỉ còn là thuế quan hay chi phí logistics, mà là các tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng.

Việc EU triển khai cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM), siết chặt quy định chống phá rừng, hay Mỹ tăng cường giám sát xuất xứ và chuỗi cung ứng công nghệ đang làm gia tăng chi phí tuân thủ, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu theo hướng dài hạn và bền vững hơn.

Sau hơn một thập kỷ hội nhập sâu rộng, đặc biệt là giai đoạn 2021–2025 với nhiều biến động, xuất nhập khẩu Việt Nam đã tích lũy nền tảng đủ dày để bước sang chu kỳ phát triển mới.

Giai đoạn 2026–2030 không chỉ là quãng thời gian tiếp nối đà tăng trưởng, mà còn là thời điểm định hình lại vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị và mạng lưới thương mại toàn cầu, với kỳ vọng xuất nhập khẩu tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.