Hòn đảo nơi 90% dầu xuất khẩu của Iran đi qua và kịch bản sẽ khiến giá dầu bùng nổ

Kharg, một hòn đảo nhỏ nhưng mang ý nghĩa chiến lược sống còn của Iran và nằm trong vùng biển phía Bắc Vịnh Ba Tư, đến nay vẫn chưa bị lực lượng Mỹ và Israel tấn công.

Hòn đảo san hô này nằm cách bờ biển Iran khoảng 15 dặm và được xem là trung tâm đầu não của ngành dầu mỏ nước này.

Ước tính khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua Kharg trước khi các tàu chở dầu tiếp tục hành trình qua eo biển Hormuz. Hòn đảo này cũng được cho là có công suất bốc xếp vào khoảng 7 triệu thùng/ngày.

Tầm quan trọng kinh tế của đảo Kharg đối với Iran khiến nơi đây đặc biệt dễ bị tổn thương trước nguy cơ hành động quân sự. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm giữ hòn đảo này nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một chiến dịch đổ bộ bằng lực lượng mặt đất, điều mà Mỹ dường như không muốn thực hiện.

Một cuộc tấn công vào Kharg cũng nhiều khả năng sẽ khiến thị trường năng lượng biến động mạnh hơn nữa, trong bối cảnh giá dầu đã tăng vọt lên gần 120 USD/thùng.

Theo Petras Katinas, nghiên cứu viên về khí hậu, năng lượng và quốc phòng tại RUSI, một tổ chức nghiên cứu quốc phòng có trụ sở ở London, việc chiếm giữ hòn đảo này “sẽ cắt đứt huyết mạch dầu mỏ của Iran”.

“Dĩ nhiên, trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz hiện đã dừng lại, Iran cũng không thể bán dầu vào lúc này. Nhưng việc chiếm giữ Kharg sẽ trao cho Mỹ đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, bất kể chế độ nào nắm quyền sau khi chiến dịch quân sự kết thúc”, Katinas chia sẻ với CNBC qua thư điện tử.

“Tuy nhiên, việc chiếm giữ hòn đảo này sẽ đòi hỏi một chiến dịch trên bộ, điều mà chính quyền hiện nay có vẻ còn dè dặt. Ít nhất là vào thời điểm này”, ông nói thêm.

Trước khi hạ nhiệt, giá dầu thô tương lai đã tăng lên mức gần 120 USD/thùng, cao nhất kể từ giữa năm 2022, sau khi Mỹ và Israel mở một đợt không kích mới trên khắp lãnh thổ Iran vào cuối tuần trước.

Các đợt tấn công đã đánh trúng nhiều cơ sở nhiên liệu của Iran, bao gồm các kho chứa dầu, phát đi tín hiệu về một giai đoạn leo thang mới của cuộc chiến, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Trung Đông tiếp diễn sang ngày thứ 11.

“Nếu Tổng thống Trump quyết định chiếm giữ đầu mối then chốt này, đó sẽ là một đòn giáng mạnh vào chế độ Iran, bởi động thái đó sẽ tước đi của họ một nguồn thu ngân sách sống còn. Kịch bản này gợi nhớ tới sự can thiệp của Mỹ tại Venezuela hồi đầu năm khi Washington trên thực tế đã nắm quyền kiểm soát lĩnh vực dầu mỏ của nước này”, ông Tamas Varga, chuyên gia phân tích dầu mỏ tại công ty môi giới PVM, chia sẻ.

“Điều đó có thể mở đường cho việc khôi phục xuất khẩu dầu của Iran, tất nhiên là dưới sự giám sát của Mỹ và chỉ trong trường hợp eo biển được mở lại. Tuy nhiên, hòn đảo này vẫn sẽ dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Một kịch bản Mỹ chiếm đóng Kharg rốt cuộc sẽ càng làm phức tạp thêm một tình hình vốn đã rất phức tạp”, ông nói thêm.

Thông thường, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng trước, hoạt động hàng hải qua tuyến vận tải chiến lược này gần như đã tê liệt.

Theo Marc Gustafson, cựu Giám đốc Phòng Tình huống Nhà Trắng, người từng phục vụ dưới thời các tổng thống Trump, Joe Biden và Barack Obama, Tổng thống Donald Trump có thể bị thôi thúc ra lệnh cho quân đội Mỹ tìm cách kiểm soát đảo Kharg vì nhiều lý do.

Những lý do đó bao gồm khả năng để ông Trump giành một “chiến thắng lớn về truyền thông”, cơ hội tạo ra một vành đai chắn tự nhiên cho binh sĩ Mỹ trước lãnh thổ chính của Iran, cũng như việc động thái này phù hợp với chủ trương của ông nhằm giành đòn bẩy tối đa trước chính quyền Tehran.

Tuy nhiên, ông Gustafson, hiện là Giám đốc cấp cao phụ trách phân tích tại Eurasia Group, cho rằng bất kỳ chiến dịch nào như vậy cũng sẽ đầy rủi ro.

Trong một bài đăng trên LinkedIn tuần trước, ông Gustafson nhận định rằng nỗ lực chiếm giữ đảo Kharg sẽ đòi hỏi quân Mỹ hiện diện trên thực địa, đồng thời nhiều khả năng biến hòn đảo này thành mục tiêu bị máy bay không người lái Iran tấn công liên tục trong nhiều tuần.

Ông cũng cảnh báo rằng động thái như vậy có thể đẩy giá dầu tăng cao hơn nữa, đồng thời Tehran thậm chí có thể tính đến phương án tự phá hoại bằng cách đánh sập đường ống dẫn dầu nối với hòn đảo này.

“Đây là nơi 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi ra thế giới - tức là một điểm nghẽn chiến lược. Và nếu cho rằng ông Trump sẽ áp dụng đúng kịch bản từng làm ở Venezuela thì ông ấy đã làm gì? Ông ấy cắt nguồn xuất khẩu dầu, cắt nguồn thu ngoại tệ cứng của họ. Tôi cho rằng ông ấy sẽ muốn nắm giữ điểm đòn bẩy đó trong giai đoạn tới", ông Van Eck, Giám đốc điều hành VanEck Funds, chia sẻ.

Theo CNBC