Hong Kong muốn trở thành 'kho vàng' toàn cầu

Cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã gây ra những biến động mạnh trên các thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu, làm gia tăng nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn, qua đó khiến Hong Kong nổi lên như một bên hưởng lợi tiềm năng trên các thị trường vàng, bất động sản và vốn.

Cơ hội của Hong Kong: Từ điểm trung chuyển thành nơi lưu trữ vàng

Xung đột ở Trung Đông đã làm gia tăng nhu cầu toàn cầu về đa dạng hóa nơi lưu trữ vàng, từ đó tạo ra một cửa sổ chiến lược để Hong Kong tận dụng vị thế đặc thù của mình và chuyển mình từ một điểm trung chuyển sôi động của kim loại quý này thành một nơi lưu ký đáng tin cậy.

Tuy nhiên, cơ hội thực sự của Hong Kong không nằm ở việc thay thế các trung tâm lâu đời như New York hay London, mà là ở việc đón bắt các dòng của cải ngày càng tăng từ châu Á và thế giới đang phát triển.

“Xung đột Iran tạo thêm một tầng rủi ro mới, không chỉ làm tăng nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn như vàng, mà còn làm dấy lên câu hỏi về mức độ an toàn, tính trung lập và khả năng tiếp cận của các địa điểm lưu trữ”, Matteo Giovannini, quản lý tài chính cấp cao tại Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), nhận định.

Giovannini, đồng thời là AsiaGlobal Fellow tại Đại học Hong Kong, cho biết thành phố này “quả thực nổi lên như một bên hưởng lợi tiềm năng” trong bối cảnh hiện nay, dù chưa chắc sẽ trở thành điểm đến chính của vàng từ phương Tây.

“Cơ hội của Hong Kong nằm ở việc định vị mình như một đầu mối then chốt cho các dòng chảy giữa Trung Quốc, Trung Đông và các chủ thể khác thuộc Nam bán cầu toàn cầu đang muốn đa dạng hóa khỏi các trung tâm tài chính phương Tây truyền thống”, ông nói thêm.

Dấu hiệu dịch chuyển khỏi Mỹ và phương Tây

Những dấu hiệu dịch chuyển đã xuất hiện tại châu Âu ngay cả trước khi chiến tranh Iran nổ ra. Pháp được cho là đã rút số vàng còn lại đang lưu trữ tại New York, thay bằng lượng dự trữ tương đương được mua tại châu Âu và cất giữ ở Paris trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 1 năm nay.

Tại Đức, lời kêu gọi đưa vàng về nước cũng gia tăng trong bối cảnh chính sách đối ngoại ngày càng quyết liệt của Washington làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ có thể sử dụng sức mạnh tài chính như một thứ vũ khí. Một số nhà kinh tế Đức, trong đó có Michael Jaeger, người đứng đầu Hiệp hội Người nộp thuế Đức và Hiệp hội Người nộp thuế châu Âu, đã cảnh báo rằng những chính sách thất thường của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến dự trữ vàng có thể “không còn an toàn trong các hầm vàng của Fed”.

“Những bất định dưới thời kỳ Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ đẩy nhanh nhu cầu đa dạng hóa ra khỏi Mỹ”, Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định. Ông cho biết “mối liên kết với hệ sinh thái vàng của Trung Quốc cùng với dòng vốn tự do” là một thế mạnh lớn của Hong Kong, giúp thành phố này trở thành một phương án thay thế tiềm năng, dù một số quốc gia vẫn có thể ưu tiên nắm giữ dự trữ trong nước. “Lưu trữ vàng đòi hỏi mức độ tín nhiệm rất cao, và vai trò địa chính trị của Hong Kong vẫn có thể khiến dòng vốn dự trữ nhà nước từ phương Tây dè dặt”.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng ý rằng niềm tin vào Mỹ đang suy giảm. James Steel, trưởng bộ phận phân tích kim loại quý tại HSBC, cho rằng các quyết định gần đây của châu Âu phần lớn phản ánh việc chấm dứt một thông lệ từ thời Chiến tranh Lạnh, khi các nước giữ dự trữ ở nước ngoài như một biện pháp phòng ngừa trước mối đe dọa tiềm tàng từ Liên Xô.

Lợi thế và giới hạn của Hong Kong

James Steel cho rằng Hong Kong vẫn “được đặt ở vị trí chiến lược thuận lợi” với vai trò là đầu mối cho các dòng vàng chảy vào Trung Quốc đại lục, đồng thời được hưởng lợi từ vị trí tại châu Á - khu vực chiếm phần lớn nhu cầu vàng vật chất toàn cầu.

“Sự mất cân đối của thị trường vàng là điều đáng chú ý”, Steel nói, đồng thời lưu ý rằng trong khi nhu cầu vàng vật chất tập trung ở châu Á, hoạt động đầu tư lại vẫn neo chủ yếu tại các trung tâm truyền thống như London và New York.

Ông cũng nhấn mạnh những dấu hiệu thay đổi: các nền kinh tế châu Á, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ, gần đây đã nới lỏng các quy định đối với đầu tư vàng của các tổ chức, từ đó tạo ra nhu cầu mới và có thể mở ra cơ hội. Hong Kong có lịch sử lâu dài trong hoạt động kinh doanh vàng thỏi.

Vai trò của thành phố này như một trung tâm vàng bắt đầu từ khi Hiệp hội Giao dịch Vàng và Bạc Trung Quốc được thành lập - sàn giao dịch vàng vật chất duy nhất của thành phố trong hơn 1 thế kỷ. Nhờ quy chế cảng tự do và dòng vốn tự do, Hong Kong từ lâu chủ yếu đóng vai trò là điểm trung chuyển vàng vật chất hơn là điểm đến chính cho dự trữ chính thức.

Theo Giovannini của ICBC, khả năng tiếp cận hệ sinh thái vàng vật chất khổng lồ của Trung Quốc đại lục, kết hợp với hệ thống pháp lý được quốc tế công nhận và các thị trường vốn sâu rộng, khiến Hong Kong trở nên “đặc biệt hấp dẫn” đối với các nhà đầu tư và các định chế nhà nước muốn tiếp cận Trung Quốc nhưng vẫn duy trì sự linh hoạt về tài chính.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những “hạn chế rõ ràng”, trong đó có chiều sâu thị trường và mức độ tín nhiệm lâu năm của London và New York với tư cách là các trung tâm hình thành giá toàn cầu. Ông nhấn mạnh rằng các hạn chế trong khả năng chuyển đổi của đồng nhân dân tệ tiếp tục cản trở “tiềm năng đầy đủ của Hong Kong như một trụ cột toàn cầu”.

Steel của HSBC cũng có quan điểm tương tự. Dù Hong Kong có lực lượng lao động tài năng, ông cho rằng thành phố này vẫn cần phát triển nguồn “nhân lực” chuyên môn hóa cao và chuyên môn sâu về thị trường vàng vật chất - những yếu tố mà các trung tâm truyền thống như London đã tích lũy suốt 2 thế kỷ.

Tham vọng chính sách: xây hạ tầng để thành trung tâm vàng khu vực

Những sáng kiến gần đây cho thấy rõ tham vọng của thành phố. Theo một tuyên bố của chính quyền Hong Kong hồi đầu năm nay, hệ thống thanh toán bù trừ vàng trung tâm của thành phố dự kiến sẽ bắt đầu chạy thử ngay trong năm nay. Trong khi đó, năng lực lưu trữ được kỳ vọng sẽ vượt 2.000 tấn trong vòng 3 năm, qua đó hỗ trợ mục tiêu trở thành “một kho lưu trữ toàn cầu đáng tin cậy”.

Giovannini cho biết điều này phản ánh một logic chiến lược rộng hơn: xây dựng không chỉ hoạt động giao dịch, mà cả “hệ thống hạ tầng tài chính nền tảng” giúp bảo đảm tính phù hợp lâu dài. Ông nói thêm rằng việc mở rộng sức chứa kho lưu trữ là yếu tố thiết yếu để trở thành một trung tâm vàng vật chất lớn. Tuy nhiên, việc phát triển một hệ thống thanh toán bù trừ còn “có lẽ quan trọng hơn”, vì nó sẽ giúp tạo dựng hạ tầng thanh toán cần thiết để giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống phương Tây truyền thống.

“Nếu được triển khai thành công, những biện pháp này có thể đưa Hong Kong trở thành cửa ngõ chủ đạo cho các dòng chảy vàng gắn với Trung Quốc và các nền kinh tế thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường”.