Hormuz trước nguy cơ thành 'trạm thu phí', thị trường dầu mỏ dậy sóng

Giá dầu Brent quốc tế quay đầu giảm trong phiên giao dịch thứ Tư (27/5), xóa bớt đà tăng của phiên trước, trong khi dầu WTI cũng đi xuống khi thị trường đánh giá tác động từ các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran hôm 26/5.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Washington gọi các cuộc tấn công là hành động “phòng vệ”, trong khi Tổng thống Donald Trump lại phát tín hiệu rằng một thỏa thuận hòa bình có thể đang đến gần, khiến giới đầu tư rơi vào trạng thái giằng co.

Diễn biến trái chiều này xuất hiện trong bối cảnh ngày càng có nhiều đồn đoán rằng Tehran có thể yêu cầu thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz như một phần của giải pháp dài hạn cho cuộc xung đột kéo dài ba tháng với Mỹ.

“Nhà đầu tư đang rất ngại đưa ra quyết định khi liên tục xuất hiện những thông điệp trái chiều về tình trạng đàm phán”, ông Dave Ernsberger, Chủ tịch S&P Global Energy, nhận định.

Theo một số nguồn tin, một phương án đang được thảo luận là Iran và Oman cùng quản lý eo biển Hormuz và áp dụng cái gọi là “phí môi trường” hoặc phí quá cảnh đối với tàu thuyền đi qua khu vực này.

“Câu hỏi lớn ở đây là liệu thị trường toàn cầu, các Chính phủ và giới vận tải có chấp nhận bất kỳ loại phí quá cảnh nào hay không”, ông Ernsberger nói trong chương trình Squawk Box Europe của CNBC hôm thứ Ba.

“Điều đang bị đặt cược là nguyên tắc tự do lưu thông hàng hải toàn cầu và tiền lệ mà nó có thể tạo ra”, ông bổ sung.

“Một loại thuế đánh vào thương mại toàn cầu”

Hiện vẫn chưa rõ cách thức áp dụng loại phí này sẽ vận hành ra sao.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei phát biểu với ABC Australia rằng “không có phí quá cảnh”, nhưng nhấn mạnh rằng “việc bảo đảm hàng hải và duy trì hệ sinh thái tại eo biển Hormuz, Vịnh Ba Tư và biển Oman đều phát sinh chi phí”.

Khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải hẹp nằm giữa Iran và Oman.

“Có những ước tính cho rằng mức phí này có thể vào khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu đi qua eo biển”, ông Ernsberger cho biết.

Theo ông, mức phí 1 USD/thùng “không phải khoản thuế quá lớn” khi giá dầu ở mức 120 USD/thùng. Tuy nhiên, nếu giá dầu quay về vùng 55 USD/thùng như hồi tháng 12 năm ngoái, khoản phí này sẽ trở nên đáng kể hơn nhiều.

Ông cho rằng điều này về cơ bản sẽ khiến giá dầu toàn cầu tăng thêm khoảng 1 USD/thùng, hoặc buộc các nhà sản xuất phải tự hấp thụ khoản phí trong chi phí xuất khẩu.

Thị trường dầu mỏ đối mặt bất ổn kéo dài

Phát biểu với CNBC Europe Early Edition, bà Amena Bakr - Giám đốc phụ trách năng lượng Trung Đông và OPEC+ tại Kepler - cho rằng mức độ bất ổn gia tăng cùng những “tín hiệu trái chiều về đàm phán” đang khiến biến động giá dầu ngày càng mạnh.

"Chúng tôi chưa biết chính xác khuôn khổ của kế hoạch này sẽ như thế nào", bà nói về khả năng áp phí tại eo biển Hormuz.

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này, giới phân tích vẫn đặt câu hỏi về tính ổn định và độ tin cậy của hoạt động vận chuyển dầu.

Theo ông Ernsberger, một số tàu vẫn đang đi qua eo biển Hormuz, nhưng lưu lượng hiện chỉ bằng khoảng 10% so với thời điểm trước chiến sự.

“Thực tế là hiện có rất ít tàu chở dầu thô hoặc tàu chở sản phẩm dầu đi qua được. Nếu có khoảng 10 tàu mỗi ngày thì may ra chỉ khoảng hai chiếc là tàu chở dầu”, ông cho biết.

Ông cũng cảnh báo sản lượng dầu tại Qatar, Iraq và một số khu vực của Saudi Arabia có thể mất khoảng hai tháng để trở lại bình thường, trong khi hoạt động vận tải biển khó có thể phục hồi hoàn toàn trước quý IV năm nay.

Trong khi đó, bà Bakr nhận định phải mất ít nhất hai tháng trong kịch bản lạc quan để giải quyết tình trạng ùn ứ hiện tại. “Thực tế hơn, thị trường có thể cần tới một năm phục hồi để nguồn cung quay trở lại mức trước chiến sự”, bà nói.