HSBC: Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng AI giữa biến động năng lượng toàn cầu

Dù xung đột Trung Đông đang gây nhiều biến động, HSBC nhận định sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo lợi thế mới cho các nền kinh tế có tỷ trọng công nghệ cao như Singapore, Malaysia và Việt Nam trong thương mại toàn cầu.

ASEAN dễ tổn thương trước cú sốc năng lượng

Sau hơn ba tuần kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, hoạt động hàng không khu vực này vẫn gián đoạn, thị trường tài chính biến động mạnh và giá dầu tăng cao. Dù tỷ trọng thương mại trực tiếp với Trung Đông không lớn, khu vực này lại giữ vai trò then chốt trong cung ứng dầu mỏ và khí đốt.

Theo HSBC, ASEAN cũng như nhiều nền kinh tế châu Á khác vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc năng lượng. Ngoại trừ Malaysia, phần lớn các nước trong khu vực là những quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng, trong đó Thái Lan có chi phí năng lượng cao nhất tính theo tỷ trọng GDP.

Đáng chú ý, phần lớn nguồn cung dầu và khí đốt của ASEAN đến từ Trung Đông. Ngoại trừ Indonesia, các quốc gia còn lại đều phụ thuộc trên 50%, riêng Philippines lên tới khoảng 80%, khiến mức độ nhạy cảm với biến động giá năng lượng càng lớn.

HSBC cho rằng còn quá sớm để xác định xu hướng dài hạn của giá dầu, dù đã đưa ra kịch bản cơ sở với giá dầu Brent trung bình khoảng 80 USD/thùng trong năm 2026. Tuy nhiên, bài học từ xung đột Nga - Ukraine năm 2022 cho thấy giá năng lượng tăng cao có thể nhanh chóng đẩy lạm phát vượt mục tiêu, như từng xảy ra tại Thái Lan và Philippines.

Trong bối cảnh đó, HSBC khuyến nghị các quốc gia ASEAN không nên quá tập trung vào biến động năng lượng ngắn hạn, mà cần chú trọng các động lực tăng trưởng dài hạn, đặc biệt là công nghệ và AI.

Thực tế cho thấy thương mại châu Á vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh, phản ánh khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng khu vực. Năm 2025, nhiều nền kinh tế ASEAN ghi nhận kim ngạch thương mại ở mức cao kỷ lục.

Sự phát triển của AI đang trở thành yếu tố thay đổi cấu trúc thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử. Trong năm 2025, xuất khẩu điện tử của các nước ASEAN tăng từ 15% đến 47%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 10 năm.

Những nền kinh tế có lợi thế công nghệ như Việt Nam, Malaysia và Singapore ghi nhận tăng trưởng GDP vượt trội trong năm 2025, cao hơn mức bình quân của cả thập kỷ trước.

Trong bối cảnh AI phát triển mạnh, chip bán dẫn trở thành yếu tố cốt lõi khi đóng vai trò xử lý và lưu trữ dữ liệu cho các hệ thống AI. Hiện Hàn Quốc và Trung Quốc đại lục đang dẫn đầu thị phần toàn cầu trong lĩnh vực này.

Việt Nam đẩy mạnh vai trò trong chuỗi giá trị điện tử

Theo HSBC, Việt Nam đang lựa chọn hướng đi riêng khi tập trung vào khâu lắp ráp điện tử thành phẩm, đặc biệt là các sản phẩm tiêu dùng như điện thoại, máy tính, thiết bị in ấn, nhờ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn.

Trong khoảng 15 năm qua, thị phần điện tử tiêu dùng của Việt Nam đã tăng đáng kể, dao động từ 8–15%. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị với mục tiêu phát triển ngành mạch tích hợp (IC).

Tuy nhiên, so với Singapore và Malaysia, thị phần chip xử lý toàn cầu của Việt Nam vẫn còn hạn chế, thậm chí có xu hướng suy giảm dù đã thu hút các dự án đầu tư lớn từ doanh nghiệp nước ngoài.

HSBC cảnh báo, dù triển vọng công nghệ tích cực, ASEAN vẫn đối mặt với nhiều rủi ro. Nếu xung đột Trung Đông kéo dài và giá năng lượng duy trì ở mức cao, chi phí sản xuất – đặc biệt trong ngành bán dẫn – sẽ gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu liên quan đến AI.

Ngoài ra, nguy cơ áp thuế theo ngành đối với sản phẩm bán dẫn vẫn là yếu tố bất định lớn. Nếu được triển khai, các biện pháp này có thể làm gia tăng rủi ro suy giảm thương mại đối với các nền kinh tế có tỷ trọng xuất khẩu điện tử lớn như Việt Nam, Malaysia và Thái Lan, đặc biệt khi xuất khẩu sang Mỹ chiếm tỷ trọng đáng kể trong GDP.