Iran bắn hạ 2 máy bay Mỹ chỉ trong 1 ngày, chiến sự ngày càng căng thẳng

​Iran ngày 3/4 tuyên bố bắn hạ một tiêm kích F-15E của Mỹ, trong khi một máy bay chiến đấu A-10 Warthog khác được cho là đã rơi xuống Vịnh Ba Tư. Hai sự cố này được xem là bước leo thang mới trong cuộc chiến kéo dài 5 tuần giữa hai bên, vốn đã gây ra cú sốc năng lượng trên toàn cầu.

Theo một quan chức Mỹ giấu tên, Washington đã giải cứu được một thành viên tổ lái của chiếc F-15E, trong khi chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ đang được triển khai đối với người còn lại. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đã được báo cáo về vụ việc.

Trong một cuộc phỏng vấn, ông Trump từ chối bình luận về hoạt động tìm kiếm cứu hộ, nhưng cho rằng sự việc sẽ không ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán đang diễn ra với Iran, theo một phóng viên của NBC News.​

Cùng ngày, một máy bay tấn công A-10 Warthog của Mỹ cũng rơi tại Vịnh Ba Tư. Phi công duy nhất trên máy bay đã được cứu an toàn, theo thông tin The New York Times dẫn lời hai quan chức Mỹ.

Đây được xem là tổn thất chiến đấu đầu tiên được biết đến của một tiêm kích Mỹ hoặc Israel kể từ khi cuộc xung đột bùng phát, đồng thời là cú đánh đáng kể đối với liên minh giữa hai nước và làm gián đoạn những triển vọng mong manh cho một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết nước này đã bắn hạ một “tiêm kích Mỹ rất tiên tiến”. Một số cơ quan truyền thông Iran cũng công bố hình ảnh được cho là xác chiếc máy bay bị bắn hạ.

Căng thẳng cũng lan sang các cơ sở năng lượng trong khu vực. Cơ sở xử lý khí tự nhiên Habshan – lớn nhất của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất – đã phải tạm dừng hoạt động sau khi mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn tên lửa gây ra hỏa hoạn.

Trước đó vài giờ, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) đã gây cháy tại nhà máy lọc dầu Mina Al Ahmadi của Kuwait, cơ sở có công suất 346.000 thùng mỗi ngày. Kuwait cũng báo cáo thiệt hại tại một nhà máy điện và khử mặn nước sau một cuộc tấn công rạng sáng 3/4.

Trong khi đó, Saudi Arabia cho biết đã đánh chặn nhiều drone vào sáng sớm cùng ngày.

Những diễn biến mới xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump tái đưa ra các cảnh báo đối với cơ sở hạ tầng của Iran. Ngày 2/4, ông đăng một video về cây cầu bị phá hủy và nói rằng sẽ còn “nhiều hơn nữa” nếu Tehran không đồng ý thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 5 tuần.

Phản ứng trước các đe dọa, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố các cuộc tấn công vào cơ sở dân sự “sẽ không buộc người Iran đầu hàng”. Tehran cũng chưa cho thấy dấu hiệu chấp nhận các điều kiện hòa bình do Washington đưa ra và đã nêu ra các yêu cầu riêng, phần lớn không thể chấp nhận đối với Mỹ và Israel.

Theo CNN, dù Mỹ và Israel đã tiến hành hơn 12.000 cuộc tấn công kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng 2, khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Nước này cũng được cho là vẫn sở hữu hàng nghìn drone tấn công một chiều.

Trong bối cảnh chiến sự leo thang, eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược nơi khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua – vẫn gần như bị đóng.

Hơn 40 quốc gia đã họp trực tuyến ngày 2/4 để thảo luận các kế hoạch nhằm mở lại tuyến hàng hải này, trong bối cảnh giá năng lượng và nhiều loại hàng hóa tăng mạnh trong tháng qua. Các nước tham dự cho rằng bất kỳ cuộc đàm phán ngừng bắn nào với Iran cũng cần bao gồm giải pháp cho eo biển Hormuz. Cuộc họp cũng cho thấy một số quốc gia bắt đầu chuẩn bị phương án mở lại tuyến hàng hải này ngay cả khi không có sự tham gia của Mỹ.

Trong khi đó, Iran được cho là đang soạn thảo một giao thức với Oman nhằm giám sát hoạt động tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran, các tàu đi qua có thể phải trả phí cho Tehran.

Eo biển Hormuz hiện vẫn gần như bị phong tỏa, dù một số tàu vẫn có thể di chuyển qua khu vực.

Trước đó, ông Trump từng tuyên bố Iran có thời hạn đến ngày 6/4 để mở lại eo Hormuz, nếu không các nhà máy điện của nước này có thể trở thành mục tiêu tấn công. Tuy nhiên hiện chưa rõ liệu thời hạn này còn hiệu lực hay không.

Theo số liệu từ các tổ chức chính phủ và Human Rights Activists News Agency, hơn 5.000 người đã thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát, trong đó gần ba phần tư ở Iran. Ngoài ra, hơn 1.300 người đã thiệt mạng tại Lebanon, nơi Israel đang tiến hành một cuộc chiến song song với lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.