Iran mua tên lửa siêu thanh tầm bắn 290km từ Trung Quốc, Mỹ lập tức điều tàu sân bay áp sát

Thỏa thuận liên quan đến tên lửa CM 302 do Trung Quốc sản xuất đã ở giai đoạn hoàn tất, dù chưa ấn định thời điểm bàn giao. Loại tên lửa siêu thanh này có tầm bắn khoảng 290km, được thiết kế bay thấp và tốc độ cao nhằm né tránh hệ thống phòng thủ trên tàu chiến. Hai chuyên gia vũ khí nhận định nếu được triển khai, CM 302 sẽ nâng đáng kể năng lực tấn công của Iran và tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với hải quân Mỹ tại khu vực.

Các cuộc đàm phán mua hệ thống tên lửa đã bắt đầu ít nhất từ 2 năm trước nhưng tăng tốc mạnh sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6. Trong giai đoạn nước rút mùa hè năm ngoái, nhiều quan chức quân sự và chính phủ Iran đã tới Trung Quốc, trong đó có Thứ trưởng Quốc phòng Massoud Oraei. Thông tin về chuyến đi này trước đó chưa từng được công bố.

Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel hiện là chuyên gia nghiên cứu Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nhận định nếu Iran sở hữu năng lực tấn công siêu thanh nhằm vào tàu chiến, đây sẽ là yếu tố thay đổi cục diện. Theo ông, các tên lửa này rất khó bị đánh chặn.

Hiện chưa rõ số lượng tên lửa trong thỏa thuận, giá trị hợp đồng hay việc Trung Quốc có tiếp tục xúc tiến thương vụ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng hay không. Một quan chức Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran có các thỏa thuận quân sự và an ninh với đồng minh và đây là thời điểm thích hợp để kích hoạt.

Sau khi bài viết được công bố, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố không nắm được thông tin về các cuộc đàm phán bán tên lửa. Bộ Quốc phòng Trung Quốc không phản hồi đề nghị bình luận.

Nhà Trắng không trả lời trực tiếp về nội dung thương vụ. Một quan chức Mỹ dẫn lời Tổng thống Donald Trump cho biết lựa chọn đặt ra với Iran là đạt được thỏa thuận hoặc đối mặt biện pháp cứng rắn như trước đây.

Nếu hoàn tất, đây sẽ là một trong những hệ thống vũ khí tiên tiến nhất mà Trung Quốc chuyển giao cho Iran, đồng thời thách thức lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hợp Quốc áp đặt từ năm 2006. Các biện pháp trừng phạt từng được đình chỉ năm 2015 theo thỏa thuận hạt nhân, trước khi bị tái áp đặt vào tháng 9 năm ngoái.

Thương vụ tiềm năng này phản ánh quan hệ quân sự ngày càng chặt chẽ giữa Trung Quốc và Iran trong bối cảnh khu vực nóng lên, đồng thời làm phức tạp nỗ lực của Mỹ nhằm kiềm chế chương trình tên lửa và hoạt động hạt nhân của Tehran. Nó cũng cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng khẳng định vai trò tại khu vực vốn lâu nay chịu ảnh hưởng quân sự áp đảo của Mỹ.

Trung Quốc, Iran và Nga vẫn tổ chức tập trận hải quân chung hằng năm. Năm ngoái, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt một số thực thể Trung Quốc với cáo buộc cung cấp tiền chất hóa học cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran phục vụ chương trình tên lửa đạn đạo. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc và khẳng định kiểm soát chặt chẽ xuất khẩu các sản phẩm lưỡng dụng.

Trong chuyến thăm Bắc Kinh tháng 9, khi tham dự lễ duyệt binh, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định Bắc Kinh sẽ ủng hộ Tehran bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Một quan chức được phía Iran thông báo về đàm phán tên lửa nhận định Iran đang trở thành chiến trường cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ ở một bên và Nga cùng Trung Quốc ở bên kia.

Song song đó, Mỹ đang tập trung lực lượng lớn trong khu vực, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và nhóm tác chiến đi kèm. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng các tàu hộ tống cũng trên đường tới Trung Đông. Hai nhóm tác chiến có thể triển khai hơn 5.000 binh sĩ và 150 máy bay.

Ngày 19/2, ông Trump tuyên bố cho Iran 10 ngày để đạt thỏa thuận về chương trình hạt nhân, nếu không sẽ đối mặt hành động quân sự. Reuters trước đó đưa tin Mỹ đang chuẩn bị cho khả năng chiến dịch kéo dài nhiều tuần nếu Tổng thống ra lệnh tấn công.

Theo Pieter Wezeman, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, việc mua CM 302 sẽ giúp Iran bổ sung đáng kể kho vũ khí suy giảm sau cuộc xung đột năm ngoái.

Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc CASIC quảng bá CM 302 là một trong những tên lửa chống hạm mạnh nhất thế giới, có thể đánh chìm tàu sân bay hoặc tàu khu trục. Hệ thống này có thể triển khai trên tàu chiến, máy bay hoặc phương tiện cơ động mặt đất, đồng thời có khả năng tấn công mục tiêu trên bộ.

Ngoài CM 302, Iran được cho là đang đàm phán mua thêm hệ thống phòng không vác vai, vũ khí chống tên lửa đạn đạo và cả năng lực chống vệ tinh từ Trung Quốc.

Trung Quốc từng là nhà cung cấp vũ khí lớn cho Iran trong thập niên 1980, nhưng các thương vụ quy mô lớn giảm mạnh vào cuối những năm 1990 do sức ép quốc tế. Những năm gần đây, Washington cáo buộc một số công ty Trung Quốc cung cấp vật liệu liên quan đến tên lửa cho Iran, song chưa công khai cáo buộc Bắc Kinh chuyển giao hoàn chỉnh hệ thống tên lửa.

Theo Reuters