Khi châu Á 'đưa tiền về nhà': Đồng USD đối mặt nguy cơ đảo chiều lịch sử?

Tháng 5 năm ngoái, đồng tân Đài tệ dẫn đầu làn sóng tăng giá lịch sử tại châu Á, giữa lúc giới đầu tư đồn đoán rằng Tổng thống Donald Trump sẽ yêu cầu các quốc gia xuất khẩu nâng giá nội tệ như một phần của các thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Biên độ dao động hằng ngày lớn đến mức một số nhà đầu tư cho rằng bầu không khí khi đó gợi nhớ tới cuộc Khủng hoảng Tài chính châu Á cuối thập niên 1990, thời điểm dòng vốn tháo chạy khiến các đồng tiền từ Thái Lan đến Hàn Quốc lao dốc. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn của năm 2025 là dòng chảy đã đảo chiều — những đợt bán một chiều quy mô lớn lại nhấn chìm đồng bạc xanh.

Và đồng USD có thể còn suy yếu hơn nữa. Trong năm nay, nguy cơ đồng đô la giảm giá mất kiểm soát vẫn hiện hữu, ngay cả khi Tòa án Tối cao Mỹ hạn chế quyền sử dụng thuế quan của ông Trump như một công cụ đàm phán thương mại.

Tác nhân có thể khác trước, nhưng kết quả thì giống nhau: Số tiền mà khu vực Bắc Á kiếm được bằng đô la Mỹ đang được chuyển về lại trong nước.

Tại Hàn Quốc, tỷ giá hối đoái lẽ ra phải mạnh hơn nhiều. Trong lịch sử, chỉ số KOSPI và đồng Won thường vận động cùng chiều, đồng loạt giảm mạnh trong các cuộc khủng hoảng trước đây. Thế nhưng gần đây, mối quan hệ này đã đứt gãy — đà tăng bùng nổ của Kospi lại đi kèm với sự suy yếu của đồng Won.

Một lời giải thích là dòng vốn chảy ra nước ngoài. Dù xuất khẩu của Hàn Quốc đạt mức kỷ lục, nhà đầu tư cá nhân vẫn ồ ạt rót tiền vào Nasdaq Composite. Năm ngoái, họ mua ròng 32 tỷ USD cổ phiếu Mỹ — cũng là một mức cao kỷ lục.

Nhưng liệu dòng vốn này có tiếp diễn? Sau nhiều năm né tránh các cổ phiếu blue-chip nội địa do Kospi liên tục kém hiệu quả, nhà đầu tư Hàn Quốc đang bắt đầu quay lại với các công ty công nghệ trong nước. Nếu họ bán bớt danh mục tại Mỹ để tài trợ cho các khoản đầu tư nội địa, quá trình hồi hương vốn có thể khiến đồng Won tăng giá mạnh.

Hai năm qua, mất cân đối thương mại toàn cầu gia tăng, với Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) dẫn đầu. Việc các “ông lớn” công nghệ Mỹ mở rộng hạ tầng AI đã thúc đẩy nhu cầu chip từ Samsung Electronics, SK Hynix đến Taiwan Semiconductor Manufacturing Company.

Trong khi đó, nền kinh tế giảm phát yếu ớt khiến các nhà xuất khẩu Trung Quốc phải tìm kiếm khách hàng tốt hơn ở nước ngoài. Kết quả là thặng dư tài khoản vãng lai của khu vực tính theo tỷ lệ GDP lại đang gia tăng.

Cho đến gần đây, nguồn ngoại tệ mà các nhà xuất khẩu Bắc Á kiếm được chủ yếu được tái đầu tư vào tài sản Mỹ. Chẳng hạn, khi thặng dư thương mại của Trung Quốc đại lục phình to từ khoảng 820 tỷ USD năm 2023 lên 1,2 nghìn tỷ USD năm ngoái, một lượng lớn doanh thu ở nước ngoài của doanh nghiệp đã được gửi tại Hồng Kông (Trung Quốc), nơi tiền gửi bằng đô la tăng thêm khoảng 320 tỷ USD. Các tài khoản thị trường tiền tệ định danh bằng USD mang lại mức lãi suất hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, khi S&P 500 không còn đem lại mức sinh lời ấn tượng và đồng bạc xanh rơi vào trạng thái suy yếu kéo dài, một số Giám đốc tài chính doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển đổi lượng USD nắm giữ, đặt cược vào khả năng nội tệ quê nhà sẽ tăng giá. Các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã bắt đầu hành động theo hướng này.

Tuần trước, đồng Nhân dân tệ ghi nhận chuỗi tăng dài nhất so với USD kể từ năm 2010 — dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang dần chấp nhận ý tưởng một đồng tiền mạnh hơn.

Chính phủ có thể đã nhận ra sự mất cân đối rõ rệt trong bảng cân đối của chính mình: Thặng dư thương mại kỷ lục chỉ càng làm gia tăng mức độ phụ thuộc và dễ tổn thương trước thị trường vốn Mỹ và đồng USD.

Trong cuộc Khủng hoảng Tài chính châu Á, việc dòng vốn đột ngột dừng chảy đã phơi bày tính thiếu bền vững của nhiều quốc gia có thâm hụt tài khoản vãng lai lớn.

Giờ đây, thế cờ đã đảo ngược. Mỹ mới là quốc gia thâm hụt. Theo Goldman Sachs, để ổn định vị thế đầu tư quốc tế ròng — thước đo nghĩa vụ tài chính của một quốc gia đối với phần còn lại của thế giới — Washington cần phải giảm một nửa thâm hụt tài khoản vãng lai xuống còn 2% GDP.

Trong thời gian tới, làn sóng rút tiền khỏi thị trường Mỹ sẽ trở thành chủ đề trung tâm. Với các nhà giao dịch tiền tệ, câu hỏi đặt ra là liệu xu hướng này có biến thành một trận “tuyết lở” hay không. Khi điều đó xảy ra, hãy thắt chặt dây an toàn.