Khi Vingroup, Xuân Thiện gia nhập cuộc đua thép: Hòa Phát (HPG) nêu kiến nghị về một 'điểm nóng'

Theo Báo Công Thương, chiều 15/1/2026, tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Cục Công nghiệp, ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) đã có những chia sẻ liên quan đến định hướng đầu tư, phát triển ngành thép cũng như các dự án đường sắt trong thời gian tới.

Theo đại diện Tập đoàn Hòa Phát, sau hơn 30 năm đổi mới và hội nhập, ngành thép Việt Nam đã chuyển từ phụ thuộc nhập khẩu sang chủ động sản xuất, từng bước trở thành một trong những trung tâm sản xuất thép quan trọng của khu vực và thế giới. Quá trình phát triển này phù hợp với lộ trình của các quốc gia phát triển, khi ngành thép chuyển dịch từ sản xuất các sản phẩm đơn giản như thép xây dựng sang các dòng thép công nghệ chế tạo, thép hợp kim phục vụ công nghiệp và công nghệ cao.

Trong thời gian tới, Hòa Phát nhận định nhu cầu thép trong nước sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong khoảng 10 năm tới, gắn với quá trình đầu tư hạ tầng, phát triển bất động sản và công nghiệp. Tuy nhiên, đại diện Tập đoàn cho rằng cần có quy hoạch dài hạn cho ngành thép nhằm tránh nguy cơ dư thừa công suất trong tương lai.

Những lo ngại về nguy cơ dư thừa thép của Hòa Phát được đặt ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang gia nhập hoặc mở rộng đầu tư trong ngành.

Ở mảng chủ lực thép cuộn cán nóng (HRC), “sân chơi” vốn do Hòa Phát và Formosa chi phối đang đứng trước sự gia nhập của các đối thủ mới. Tập đoàn Xuân Thiện đã khởi công Tổ hợp Thép xanh Xuân Thiện tại khu vực Ninh Bình (trước đây là Nam Định), với dây chuyền đúc - cán liên tục sản xuất thép cuộn cán nóng, công suất khoảng 3 triệu tấn mỗi năm.

Gần đây, Vingroup (HoSE: VIC) cũng chính thức tham gia lĩnh vực thép thông qua VinMetal. Tập đoàn này triển khai dự án nhà máy thép VinMetal tại Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh), với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 80.000 tỷ đồng. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 của dự án có công suất 5 - 6 triệu tấn/năm; sau khi hoàn thành cả 3 giai đoạn, tổng công suất có thể đạt khoảng 20 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, tỷ trọng HRC hiện chưa được công bố cụ thể.

Hiện nay, tổng công suất thép HRC của Hòa Phát và Formosa vào khoảng 8 triệu tấn mỗi năm. Nếu các dự án mới của Xuân Thiện và VinMetal được triển khai đúng tiến độ và hoạt động tối đa công suất, công suất HRC tiềm năng trong nước có thể vượt xa nhu cầu hiện tại, vốn chỉ xoay quanh 12 - 13 triệu tấn mỗi năm. Khi đó, áp lực cạnh tranh và biên lợi nhuận sẽ trở thành vấn đề lớn.

Ở phân khúc tôn mạ và sản phẩm sau thép, một số doanh nghiệp cũng đang mở rộng đầu tư. Thép Nam Kim (HoSE: NKG) triển khai dự án nhà máy thép tấm lợp Nam Kim Phú Mỹ với tổng vốn đầu tư 4.500 tỷ đồng, dự kiến đi vào vận hành từ đầu quý I/2026. Trong khi đó, Tôn Đông Á (UPCoM: GDA) đang đầu tư dự án sản xuất sản phẩm sau thép tại TP. Phú Mỹ (Bà Rịa - Vũng Tàu), với tổng vốn khoảng 7.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, kiến nghị của Hòa Phát về việc xây dựng quy hoạch dài hạn cho ngành thép không chỉ xuất phát từ nhu cầu phát triển của riêng doanh nghiệp, mà còn đặt ra vấn đề chung đối với toàn ngành trước nguy cơ dư cung khi nhiều dự án lớn đồng loạt được triển khai. Việc cân đối giữa mở rộng công suất, nhu cầu thị trường và năng lực tiêu thụ trong nước được xem là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của ngành thép Việt Nam trong giai đoạn tới.