Không cạnh tranh nổi với Hòa Phát, Vinmetal… một doanh nghiệp thép khó khăn phải thu hẹp sản xuất

SMC gặp khó về tài chính, sẽ thu hẹp sản xuất

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, ban lãnh đạo CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HoSE: SMC) xác nhận doanh nghiệp đang đối mặt với tình trạng mất cân đối vốn phát sinh từ các khoản công nợ lớn trong quá khứ. Lãi suất vay hiện ở mức khoảng 8%, kết hợp cùng môi trường tín dụng thắt chặt đã làm tăng chi phí vốn và tạo áp lực lên hoạt động của doanh nghiệp.

Để giải quyết điểm nghẽn thanh khoản, SMC đang triển khai kế hoạch thanh lý khoảng 5 tài sản kém hiệu quả. Động thái này dự kiến mang về dòng tiền 800 tỷ đồng trong năm 2026, trong đó riêng quý I/2026 đã thu hồi được 365 tỷ đồng. Nguồn tiền này được ưu tiên thanh toán nợ vay ngân hàng và nợ nhà cung cấp, với mục tiêu hạ tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu xuống 1 lần và tổng nợ/vốn chủ sở hữu về mức 2 lần.

Cùng với việc xử lý tài chính, SMC thực hiện thu hẹp đáng kể quy mô vận hành. Doanh nghiệp gần như đã dừng các mảng sản xuất kém hiệu quả như cán, tẩy, mạ và sản xuất ống thép do yêu cầu vốn lớn, cạnh tranh gay gắt và biên lợi nhuận thấp. Tính từ năm 2022, số lượng lao động của SMC đã giảm đi một nửa. Trong giai đoạn tới, công ty chuyển hướng cấu trúc tinh gọn hơn, tập trung vào hai trụ cột là thương mại và gia công (cụm Coil Center và cơ khí chính xác với biên lợi nhuận trên 10%), nhằm tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI.

Ngành thép cạnh tranh gay gắt, thị phần dồn về nhóm dẫn đầu

Câu chuyện của SMC diễn ra trong bối cảnh ngành thép đang cạnh tranh khốc liệt, khi tăng trưởng đang tập trung vào một số ít doanh nghiệp đầu ngành.

Theo báo cáo quý I/2026 của VSA, tại phân khúc thép xây dựng, Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) tiếp tục duy trì vị thế áp đảo với 36,06% thị phần trong quý I/2026, tạo khoảng cách lớn với phần còn lại của thị trường. Với mô hình tích hợp dọc từ quặng sắt đến thép thành phẩm, Hòa Phát tối ưu hóa được chi phí sản xuất, duy trì biên lợi nhuận ổn định bất chấp những biến động về giá nguyên liệu. Các doanh nghiệp phía sau như Tổng Công ty Thép Việt Nam (UPCoM: TVN) chỉ chiếm 12,92% thị phần, các nhóm còn lại chiếm tỷ trọng rất thấp.

Đối với mảng tôn mạ, các doanh nghiệp đầu ngành như Tập đoàn Hoa Sen (HoSE: HSG) và Thép Nam Kim (HoSE: NKG) đang phải đối diện với môi trường xuất khẩu kém thuận lợi. Các vụ điều tra phòng vệ thương mại tại nhiều thị trường lớn gia tăng, buộc các doanh nghiệp này phải dồn trọng tâm về thị trường nội địa, nơi cạnh tranh vốn đã gay gắt. Trong bối cảnh này, Hoa Sen đang tận dụng lợi thế hệ thống phân phối rộng khắp trong nước, trong khi Nam Kim đối mặt với thách thức lớn trong việc tái cân bằng thị trường tiêu thụ và bảo vệ biên lợi nhuận.

Các đối thủ mới gia nhập có tiềm lực lớn

Năm ngoái, Tập đoàn Vingroup chính thức tham gia vào lĩnh vực luyện kim thông qua việc thành lập CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinMetal vào tháng 10/2025.

Với số vốn đầu tư lên tới 10.000 tỷ đồng, VinMetal triển khai tổ hợp sản xuất thép quy mô 5 triệu tấn/năm tại Vũng Áng, Hà Tĩnh. Dự án tập trung vào các dòng thép cán nóng, thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ công nghiệp xe điện và hạ tầng giao thông (thép dập thân xe, thép ray). Mục tiêu ban đầu của tổ hợp được công bố là cung ứng vật liệu cho các lĩnh vực cốt lõi của Vingroup như Vinhomes, VinFast, đồng thời tham gia chủ động vào nguồn cung cho các dự án hạ tầng giao thông tốc độ cao.

Không chỉ đầu tư xây dựng mới, VinMetal còn nhanh chóng mở rộng tầm ảnh hưởng thông qua thỏa thuận hợp tác và hỗ trợ đối với CTCP Thép Pomina. Vingroup cung cấp cho Pomina khoản vay vốn lưu động với lãi suất 0% trong tối đa 2 năm, đồng thời chọn doanh nghiệp này làm nhà cung cấp thép ưu tiên cho toàn bộ hệ sinh thái của tập đoàn.