Không chuyển đổi xanh, doanh nghiệp Việt có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng

Tại sự kiện Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh - Động lực cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam” diễn ra ngày 16/5, ông Lê Công Thành cho rằng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mô hình phát triển để thích ứng với bối cảnh mới.

Theo ông, các thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường, áp lực cắt giảm phát thải khí nhà kính cùng hàng loạt tiêu chuẩn xanh từ thị trường quốc tế đang tạo ra sức ép lớn đối với nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng đây cũng là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

“Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển”, ông Thành nhấn mạnh.

Theo ông, đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời là nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng để xây dựng mô hình tăng trưởng mới, Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Trong đó, chuyển đổi xanh phải trở thành một trong những động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế.

Ông Thành nhấn mạnh chuyển đổi xanh cần được triển khai ngay từ khâu xây dựng quy hoạch, lựa chọn dự án đầu tư, tổ chức sản xuất, tiêu dùng đến quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Theo ông, quá trình này cần được cụ thể hóa trong từng ngành và từng lĩnh vực như nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp, công nghiệp tiết kiệm năng lượng, đô thị xanh, giao thông xanh, năng lượng tái tạo, du lịch xanh, tài chính xanh và tiêu dùng xanh.

“Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh của mình, có hành động cụ thể, không chờ đợi, không đứng ngoài cuộc”, ông nói.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho rằng cần khơi thông các nguồn lực phục vụ chuyển đổi xanh, đặc biệt là tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững, thị trường carbon và các công cụ kinh tế môi trường.

Theo ông, các cơ chế này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dòng vốn cho các dự án xanh và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất.

Ông Thành cho biết thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí môi trường, tiêu chí dự án xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời thúc đẩy minh bạch dòng vốn xanh, hạn chế tình trạng “xanh hóa hình thức” và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn bền vững.

Liên quan đến thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực công thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang cho rằng quá trình này cần được triển khai đồng bộ từ doanh nghiệp, thị trường đến người dân.

Theo bà, doanh nghiệp cần tăng cường đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, trong khi thị trường phải phát triển thêm nhiều sản phẩm và dịch vụ xanh hơn.

Đồng thời, người dân cũng đóng vai trò quan trọng thông qua các lựa chọn tiêu dùng, đi lại và sinh hoạt hằng ngày.

Lãnh đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết nhu cầu tiêu thụ điện thời gian gần đây liên tục lập đỉnh mới, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu nhiều tác động từ xung đột địa chính trị, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.

Trong bối cảnh đó, bà kêu gọi người dân và doanh nghiệp đồng hành thực hiện Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng về tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Theo bà Giang, chuyển đổi xanh hiện không còn là vấn đề riêng của môi trường mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của toàn nền kinh tế.