Không phải biển xanh hay núi cao, ‘địa chỉ đỏ’ rộng 70ha giữa rừng tràm này đang hút người trẻ dịp 30/4

Căn cứ địa cách mạng quan trọng giữa vùng Đồng Tháp Mười khắc nghiệt

Dịp nghỉ lễ 30/4 - kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhu cầu du lịch tăng cao với nhiều lựa chọn khác nhau, từ nghỉ dưỡng biển đến các điểm vui chơi đông người.

Bên cạnh đó, xu hướng tìm về các di tích lịch sử cũng ghi nhận sự quan tâm của một bộ phận du khách, đặc biệt là người trẻ.

Những ngày tháng 4 “rực lửa”, anh Phan Thành Đạt (SN 1999, quê Tiền Giang cũ - nay thuộc tỉnh Đồng Tháp), hiện là nhân viên văn phòng và nhiếp ảnh tự do tại TP. HCM, có mặt tại Khu di tích lịch sử Xẻo Quít từ sớm. Mang theo máy ảnh, anh Đạt dành phần lớn thời gian ghi lại những lát cắt của khu căn cứ xưa, từ các hầm trú ẩn, nhà làm việc đến những lối mòn len lỏi dưới tán tràm.

Chia sẻ với PV, anh Phan Thành Đạt cho biết: “Tôi vốn yêu thích tìm hiểu lịch sử và khám phá thiên nhiên nên từ lâu đã mong muốn được đến Khu di tích Xẻo Quít. Tháng 4 - thời điểm gắn với nhiều dấu mốc lịch sử, là dịp phù hợp để tôi thực hiện chuyến đi “về nguồn”, tìm hiểu rõ hơn về tinh thần chiến đấu và cuộc kháng chiến chống Mỹ của ông cha, đặc biệt là của người dân miền Nam - quê hương tôi.

Trước chuyến đi, tôi hình dung Xẻo Quít là một vùng đất ngập nước với rừng tràm và hệ thống kênh rạch chằng chịt. Tuy nhiên, khi trực tiếp trải nghiệm, tôi nhận ra địa hình nơi đây rộng và phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng. Điều đó càng khiến tôi cảm nhận rõ hơn sự tài tình của thế hệ đi trước khi xây dựng căn cứ giữa một vùng địa hình đặc biệt như vậy”.

Theo Cổng thông tin du lịch Đồng Tháp, Khu di tích Xẻo Quít nằm trên địa bàn xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, cách Quốc lộ 30 khoảng 6km, có tổng diện tích khoảng 70ha. Trong đó, khu bảo tồn (khu vực 1) chiếm 50ha, khu mở rộng phục vụ phát triển dịch vụ (khu vực 2) khoảng 20ha.

Từ năm 1960 đến 1975, Tỉnh ủy Kiến Phong (nay là Đồng Tháp) đã chọn nơi đây làm căn cứ để lãnh đạo phong trào cách mạng, góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Trước khi trở thành căn cứ, Xẻo Quít là vùng đất hoang hóa, sình lầy, nước ngọt nhiễm phèn, nhiều cỏ dại, muỗi và đỉa. Trong điều kiện đó, cơ quan Tỉnh ủy vừa tổ chức hoạt động, vừa cải tạo môi trường sống bằng cách đào mương lên liếp, xây dựng công sự, trồng cây gây rừng để tạo nơi trú ẩn. Rừng tràm hiện nay là kết quả của chủ trương trồng rừng từ năm 1961, với nhiều cây có tuổi đời khoảng 50 năm, gắn với quá trình bám đất, bám dân của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương.

Trong giai đoạn chiến tranh, khu căn cứ nằm trong vòng vây với bán kính khoảng 6km của hệ thống hơn 10 đồn bốt đối phương, trong đó có 2 đồn chỉ cách căn cứ khoảng 1km. Đây là khu vực thường xuyên bị càn quét, ném bom và pháo kích; từng được sử dụng như “trường bắn” và “bãi tập trực thăng”. Nhiều đợt tấn công với sự tham gia của máy bay B52, xe lội nước M113, pháo binh và bộ binh đã được triển khai nhằm triệt phá khu căn cứ.

Trong điều kiện đó, Tỉnh ủy Kiến Phong vẫn duy trì hoạt động, tổ chức hội họp, ban hành nghị quyết và chỉ đạo phong trào cách mạng. Tại đây, Tỉnh ủy đã tiếp nhận mệnh lệnh Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, thống nhất quyết tâm giải phóng địa phương, góp phần vào thắng lợi chung. Việc tổ chức sinh hoạt và làm việc được thực hiện theo những nguyên tắc chặt chẽ nhằm đảm bảo an toàn trong điều kiện chiến tranh.

Bên cạnh yếu tố địa hình, sự tồn tại của căn cứ gắn liền với sự hỗ trợ của nhân dân địa phương. Người dân vùng ven đã tham gia tiếp tế, bảo vệ và tạo điều kiện để cơ quan lãnh đạo hoạt động liên tục. Đây được xem là yếu tố có ý nghĩa quyết định, làm nên đặc trưng của Xẻo Quít như một “căn cứ lòng dân”.

Lưu ý cho du khách lần đầu đến Xẻo Quít dịp 30/4

Sau năm 1975, khu căn cứ được bảo tồn và từng bước phục dựng. Với những giá trị lịch sử và văn hóa, ngày 9/4/1992, Xẻo Quít được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Trong bối cảnh hiện nay, cùng với việc bảo tồn, việc nâng cao hiệu quả truyền tải thông tin lịch sử theo hướng trực quan, dễ tiếp cận đang được đặt ra, nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chia sẻ về trải nghiệm tại rừng tràm Xẻo Quít, anh Phan Thành Đạt cho biết không gian nơi đây mang lại cảm giác tách biệt với nhịp sống đô thị. Khi di chuyển dưới tán tràm, ánh sáng được lọc qua lớp lá, tạo thành những khoảng sáng đan xen trên lối đi. Mùi đất ẩm và thực vật đặc trưng của vùng ngập nước hiện rõ, kết hợp với âm thanh của chim và côn trùng.

“Tất cả tạo nên một trải nghiệm rất riêng, mang lại cảm giác thư giãn, dễ chịu, như thể con người và thiên nhiên đang hòa vào làm một”, chàng trai 9X cho biết thêm.

Đến Khu di tích Xẻo Quít, du khách có thể lựa chọn di chuyển bằng xuồng ba lá hoặc đi bộ theo các tuyến tham quan trong rừng tràm, tùy theo điều kiện thời tiết và mực nước. Dọc hành trình, các điểm gắn với hoạt động của Tỉnh ủy Kiến Phong trong giai đoạn kháng chiến được bố trí để phục vụ tham quan, gồm hội trường - nơi tổ chức các cuộc họp quan trọng; khu làm việc của các bộ phận; hệ thống công sự chiến đấu, hầm bí mật và các vị trí phục vụ phòng tránh bom đạn.

Không gian rừng tràm với thảm thực vật đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười tạo điều kiện để kết hợp tham quan di tích với trải nghiệm sinh thái. Tán tràm dày, hệ dây leo phát triển, cùng môi trường ẩm đặc trưng góp phần hình thành hệ sinh thái đa dạng, thu hút các nhóm du khách quan tâm đến thiên nhiên và nghiên cứu.

Theo chàng trai sinh năm 1999, thời điểm anh tham quan trùng với mùa khô nên hoạt động đi xuồng ba lá tạm dừng do mực nước thấp.

“Thay vào đó, du khách di chuyển bằng đường bộ, đi xuyên rừng để tiếp cận các điểm di tích. Việc chủ động dừng lại quan sát, chụp ảnh trong quá trình di chuyển cũng mang lại trải nghiệm riêng.

Không gian tại Khu di tích Xẻo Quít mang lại cho tôi một cảm giác rất đặc biệt: Vừa hoang sơ, yên tĩnh, vừa gợi lên sự khắc nghiệt của thời chiến. Những lối đi nhỏ len lỏi trong rừng, các hầm trú ẩn được bố trí giữa rừng tràm khiến tôi hình dung rõ hơn về điều kiện sinh hoạt và chiến đấu của lực lượng cách mạng trước đây”, anh Đạt chia sẻ.

So với một số di tích khác, Đạt đánh giá Xẻo Quít có điểm khác biệt ở sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên và dấu tích lịch sử. “Nhiều nơi chủ yếu trưng bày hiện vật, còn ở đây, cảnh quan và di tích tồn tại trong cùng một không gian, giúp việc tiếp cận thông tin trực quan hơn”, anh nhận xét.

Đánh giá về việc Xẻo Quít đồng thời là “địa chỉ đỏ” và điểm du lịch sinh thái, anh Phan Thành Đạt cho rằng 2 yếu tố này có thể bổ trợ cho nhau nếu được khai thác hợp lý. Theo anh, giá trị lịch sử mang lại chiều sâu cho chuyến tham quan, trong khi cảnh quan sinh thái giúp trải nghiệm trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều nhóm du khách.

Chia sẻ với PV, anh Đạt nhận định: “Theo tôi, hiện nay Khu di tích Xẻo Quít đã khai thác khá tốt tiềm năng du lịch sẵn có. Tuy nhiên, vẫn còn dư địa để nâng cao chất lượng trải nghiệm và thu hút thêm du khách.

Hiện nay, các hoạt động tham quan chủ yếu dừng ở mức quan sát và tìm hiểu. Nếu bổ sung thêm các nội dung như thuyết minh tại chỗ, trải nghiệm văn hóa bản địa hoặc các chương trình tái hiện bối cảnh sinh hoạt thời chiến, du khách sẽ có cái nhìn cụ thể hơn. Việc đa dạng hóa hình thức tiếp cận thông tin sẽ góp phần thu hút nhóm du khách trẻ, đồng thời tăng khả năng lan tỏa của điểm đến trên các nền tảng truyền thông”.

Đưa ra lời khuyên cho những người lần đầu đến Xẻo Quít, đặc biệt trong dịp nghỉ lễ 30/4-1/5, anh Phan Thành Đạt lưu ý du khách nên chủ động sắp xếp thời gian tham quan từ sáng sớm để tránh đông người và thuận lợi hơn trong quá trình di chuyển. Theo anh, đây cũng là thời điểm phù hợp để cảm nhận không gian rừng tràm với điều kiện thời tiết dễ chịu.

Bên cạnh đó, do quãng đường tham quan chủ yếu đi bộ trong rừng và ít điểm dịch vụ dọc tuyến, du khách nên chuẩn bị nước uống và một số thực phẩm nhẹ. Việc tìm hiểu trước thông tin về khu di tích cũng được Đạt nhấn mạnh, nhằm giúp chuyến đi không dừng ở tham quan mà còn hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử, ý nghĩa của địa điểm.