Kinh tế Trung Quốc bất ngờ đón tin xấu

Theo số liệu công bố hôm thứ Bảy của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, chỉ số quản lý mua hàng (PMI) ngành sản xuất chính thức giảm xuống 49,3 trong tháng 1, từ mức 50,1 của tháng 12, thấp hơn đáng kể so với mức dự báo trung bình 50,1 của các nhà kinh tế được khảo sát. Chỉ số PMI dưới ngưỡng 50 phản ánh hoạt động sản xuất đang co lại.

Đáng chú ý, khu vực phi sản xuất - bao gồm xây dựng và dịch vụ - cũng ghi nhận diễn biến tiêu cực khi PMI giảm xuống 49,4, từ 50,2 của tháng trước, mức thấp nhất kể từ tháng 12/2022 và thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng thị trường (50,3). Điều này cho thấy sự suy yếu không chỉ giới hạn trong lĩnh vực công nghiệp, mà đang lan rộng sang các trụ cột còn lại của nền kinh tế.

Đây là bức tranh chính thức đầu tiên về sức khỏe kinh tế Trung Quốc trong năm 2026, sau khi tăng trưởng quý IV/2025 giảm xuống mức thấp nhất kể từ giai đoạn hậu mở cửa sau Covid. Trong bối cảnh nhu cầu trong nước tiếp tục suy yếu, triển vọng của khu vực sản xuất ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu - yếu tố đã giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại kỷ lục trong năm ngoái, nhưng cũng đồng thời làm gia tăng căng thẳng thương mại toàn cầu.

Các nhà kinh tế nhận định rằng sự sụt giảm mạnh và bất ngờ của PMI trong tháng 1 phản ánh một khởi đầu đáng quan ngại cho nền kinh tế năm nay. Theo nhóm phân tích, diễn biến này không thể đơn thuần quy cho yếu tố mùa vụ trước Tết Nguyên đán, mà cho thấy sự suy yếu thực chất của cả cung lẫn cầu. Đáng lo ngại hơn, niềm tin kinh doanh giảm mạnh, phát đi thông điệp rõ ràng về nhu cầu hỗ trợ chính sách khẩn cấp nhằm ổn định tâm lý và hoạt động kinh tế.

Dù GDP Trung Quốc tăng trưởng 5% trong năm 2025, đạt mục tiêu chính thức nhờ xuất khẩu kỷ lục bù đắp cho sự sụt giảm tiêu dùng tư nhân và đầu tư, triển vọng năm 2026 đang kém lạc quan hơn. Bắc Kinh được cho là có thể chấp nhận cách tiếp cận linh hoạt hơn, thậm chí lần đầu tiên sau 4 năm hạ mục tiêu tăng trưởng quốc gia.

Chủ tịch Tập Cận Bình gần đây đã phát tín hiệu khoan dung hơn đối với tốc độ tăng trưởng chậm lại ở một số khu vực, đồng thời nhấn mạnh cần siết chặt các dự án “liều lĩnh”, phản ánh sự ưu tiên ngày càng rõ rệt đối với chất lượng tăng trưởng thay vì tốc độ.

Ở cấp địa phương, hơn 12 tỉnh - bao gồm Quảng Đông, trung tâm sản xuất và công nghệ lớn nhất cả nước - đã điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Theo khảo sát, các nhà kinh tế dự báo GDP Trung Quốc chỉ tăng khoảng 4,5% trong năm nay.

Về chính sách tiền tệ, thị trường kỳ vọng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc sẽ cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc khoảng 25 điểm cơ bản trong quý I, thấp hơn mức kỳ vọng trước đó, trong bối cảnh ngân hàng trung ương vẫn tỏ ra thận trọng và ưu tiên các biện pháp nới lỏng có mục tiêu.

Tuy nhiên, nếu không có các gói kích thích quy mô lớn, nền kinh tế Trung Quốc khó có thể thoát khỏi mô hình tăng trưởng thiếu đồng đều, đặc biệt khi Bắc Kinh vẫn phải đối mặt với rủi ro nợ của chính quyền địa phương và áp lực bảo hộ thương mại gia tăng từ các đối tác, trong đó có cả các nền kinh tế mới nổi như Nam Phi.