KOL lừa đảo kiếm 190 tỷ đồng nhờ bán nến 'gọi tình, hút lộc' cho giới trẻ

Xây dựng vỏ bọc “nhà ngoại cảm” trên mạng xã hội

Đó là Li Zhuofan, một KOL sở hữu hơn 600.000 người theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Cô được biết đến sau khi tham gia chương trình truyền hình thực tế của Nga mang tên Trận chiến của các nhà ngoại cảm.

Trong chương trình này, Li sử dụng một cây nến để “xác định” vị trí người đang ẩn trong cốp xe, đồng thời tuyên bố có thể cảm nhận được dấu hiệu từng có người tử vong trong một chiếc ôtô. Những màn thể hiện gây tò mò giúp cô nhanh chóng tạo dựng hình ảnh một “nhà ngoại cảm” có năng lực đặc biệt.

Sau khi trở về Trung Quốc, Li tận dụng danh tiếng để kinh doanh trực tuyến. Sản phẩm chính là nến cầu nguyện thủ công, được trang trí pha lê, hoa khô, tẩm tinh dầu. Theo lời quảng cáo, mỗi loại nến mang một công dụng riêng: thúc đẩy sự nghiệp, cải thiện tài vận, gia tăng may mắn, thậm chí giúp nối lại tình cũ.

Giá bán không hề rẻ. Một cây nến cơ bản có giá 2.888 nhân dân tệ (khoảng 10,9 triệu đồng). Phiên bản “ba lần may mắn” được rao ở mức 7.888 nhân dân tệ (gần 30 triệu đồng). Ngoài ra, Li còn mở các khóa học bói toán trực tuyến và thuê đội ngũ sản xuất nội dung nhằm củng cố hình ảnh tâm linh trên không gian mạng.

Niềm tin sụp đổ và cáo buộc lừa đảo

Sự việc bị phanh phui khi một chủ cửa hàng, từng chi 5.888 nhân dân tệ (khoảng 22,4 triệu đồng) mua nến với hy vọng cải thiện kinh doanh nhưng không thấy kết quả, đã trình báo cảnh sát.

Theo Hongxing News, Li Zhuofan bị bắt với cáo buộc lừa đảo. Cơ quan công tố cho rằng cô đã chiếm đoạt hơn 50 triệu nhân dân tệ thông qua việc bán nến cầu nguyện và các khóa học liên quan.

Theo quy định pháp luật Trung Quốc, hành vi gian lận với số tiền đặc biệt lớn có thể đối mặt mức án trên 10 năm tù, kèm tiền phạt và tịch thu tài sản.

Dù vậy, sau khi vụ việc bị công bố, các bài đăng quảng bá và liên kết mua nến vẫn tiếp tục xuất hiện trên mạng xã hội, cho thấy sức lan tỏa của mô hình kinh doanh này chưa hề chấm dứt.

Khi niềm an ủi trở thành “thuế trí tuệ”

Trên mạng xã hội, không ít người từng chia sẻ trải nghiệm tích cực sau khi sử dụng nến cầu nguyện. Có người cho rằng việc thắp nến “tình yêu” khiến bạn trai cũ quay lại. Một số khác còn hướng dẫn nhau cách quan sát ngọn lửa để “đánh giá” chuyện ngoại tình.

Song song đó là làn sóng hoài nghi gay gắt. Nhiều ý kiến đặt câu hỏi: nếu những vật phẩm này thực sự hiệu nghiệm, con người sẽ phải đốt bao nhiêu ngọn nến để đáp ứng mọi mong muốn? Một bình luận thẳng thắn cho rằng người mua tưởng mình đang tìm kiếm sự an ủi, nhưng thực chất đang đóng “thuế trí tuệ”.

Cũng có người nhìn nhận đây đơn thuần là một hình thức tự trấn an tinh thần. Việc mua đá quý hay nến cầu nguyện cho người thân đang điều trị bệnh có thể thiếu cơ sở khoa học, nhưng giúp họ ngủ ngon hơn giữa những ngày áp lực.

“Nền kinh tế siêu hình” và cơn khát chữa lành

Câu chuyện của Li Zhuofan chỉ là một lát cắt trong bức tranh rộng lớn hơn tại Trung Quốc – nơi “nền kinh tế siêu hình” đang phát triển mạnh. Thị trường này bao gồm đá chữa lành, tarot, vật phẩm phong thủy và hàng loạt sản phẩm được tiếp thị như công cụ giải tỏa cảm xúc.

Các sản phẩm được tái định vị để phù hợp với giới trẻ – nhóm đang đối diện áp lực học tập, công việc và các mối quan hệ. Người bán tận dụng phát trực tiếp, mạng xã hội, thậm chí cả trí tuệ nhân tạo (AI) để thu hút khách hàng.

Tháng 1 vừa qua, một công cụ AI kết hợp phương pháp bói toán bát tự với biểu đồ nến kiểu chứng khoán lan truyền mạnh mẽ. Người dùng chỉ cần nhập ngày sinh và các dấu mốc quan trọng, hệ thống sẽ tạo biểu đồ cá nhân hóa, được quảng bá là phác họa “đường đời”. Nhiều người coi đó là nguồn động viên tinh thần, dù cũng không thiếu ý kiến hài hước, châm biếm.

Thị trường còn xuất hiện những sản phẩm gây tranh cãi như “đất ngân hàng” – loại đất được quảng cáo là đào từ khu vực bên ngoài các ngân hàng lớn, rao bán với giá 888 nhân dân tệ mỗi phần vì được cho là có thể thu hút tài lộc.

Sự tham gia của người nổi tiếng càng đẩy xu hướng này lan rộng. Năm 2024, ca sĩ Đài Loan Annie Yi từng bán bộ dụng cụ chữa lành bằng đá quý trong các buổi livestream và ghi nhận doanh thu hàng triệu nhân dân tệ.

Không chỉ cá nhân hay doanh nghiệp, một số cơ sở tôn giáo cũng tham gia trào lưu. Tại Nam Kinh, chùa Jiming ra mắt “trà sữa cầu may”. Ở Hàng Châu, chùa Yongfu giới thiệu “cà phê may mắn”, thu hút đông đảo người trẻ đến trải nghiệm.

Ranh giới mong manh giữa niềm tin và trục lợi

Zhang Yong, nhân viên xã hội chuyên về sức khỏe tâm thần vị thành niên, nhận định các sản phẩm dạng này thực chất bán một phần hy vọng cho những người cảm thấy mất kiểm soát cảm xúc.

Theo ông, khi ranh giới giữa giải trí và đời thực bị xóa nhòa, việc đặt niềm tin quá mức vào số phận hay “phán quyết siêu hình” có thể khiến một bộ phận người trẻ né tránh các quyết định quan trọng trong đời sống, từ lựa chọn nghề nghiệp đến đầu tư tài chính.

Trong bối cảnh áp lực xã hội ngày càng gia tăng, tarot hay nến cầu nguyện trở thành công cụ tự xoa dịu. Song vụ việc của Li Zhuofan cho thấy, khi nhu cầu chữa lành bị thương mại hóa cực đoan, niềm tin có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho hành vi trục lợi.

Câu hỏi đặt ra không chỉ là trách nhiệm pháp lý của một KOL, mà còn là ranh giới giữa niềm tin cá nhân và sự tỉnh táo trong một thị trường nơi hy vọng được định giá bằng tiền.