Lãi suất tăng trở lại, Ngân hàng Nhà nước ra cảnh báo mới

Ngân hàng Nhà nước tiếp tục siết việc điều chỉnh lãi suất huy động khi ghi nhận hiện tượng một số ngân hàng thương mại tăng lãi suất tiết kiệm trở lại, bất chấp chủ trương giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Đây là lần thứ hai chỉ trong vòng một tháng cơ quan điều hành tiền tệ yêu cầu các nhà băng không chạy đua lãi suất huy động nhằm giữ ổn định mặt bằng lãi vay.

Theo văn bản số 4190/NHNN-CSTT, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu Giám đốc Ngân hàng Nhà nước tại các khu vực tổ chức họp với các chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn để quán triệt việc thực hiện nghiêm chủ trương giảm mặt bằng lãi suất theo chỉ đạo của Thống đốc tại Thông báo số 117/TB-NHNN ngày 10/4/2026.

Cùng với đó, các đơn vị phải khẩn trương triển khai nội dung tại công văn số 3972/NHNN-CSTT ngày 14/5/2026 về kiểm tra việc giảm mặt bằng lãi suất tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn.

Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm, các đơn vị được yêu cầu xử lý theo thẩm quyền và báo cáo ngay về Ngân hàng Nhà nước, gồm Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Vụ Chính sách tiền tệ.

Theo cơ quan quản lý, dù mặt bằng lãi suất huy động đã giảm đáng kể sau cuộc họp điều hành đầu tháng 4 giữa Thống đốc và các ngân hàng thương mại, thời gian gần đây vẫn xuất hiện tình trạng một số ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động hoặc triển khai các chương trình cộng thêm lãi suất để hút tiền gửi.

Sau cuộc họp với Thống đốc hồi đầu tháng 4, nhóm các ngân hàng thương mại từng đồng thuận giảm lãi suất huy động từ 0,2-0,5% đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên nhằm giữ mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế. Thực tế, cuộc đua lãi suất ưu đãi đã hạ nhiệt đáng kể khi nhiều ngân hàng dừng hoặc giảm dần các chương trình cộng lãi suất cho khách gửi tiết kiệm.

Khảo sát đến giữa tháng 5 cho thấy số ngân hàng triển khai chương trình cộng lãi suất đã giảm đáng kể so với tháng trước, mức ưu đãi cũng thấp hơn khoảng 0,5%. Tuy nhiên, khoảng một tuần trở lại đây, một số ngân hàng lại tăng nhẹ 0,1-0,2% lãi suất thỏa thuận hoặc tung ra các gói ưu đãi với lãi suất tiết kiệm lên tới 8-9%/năm cho khách gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên với số tiền từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Trong khi đó, biểu lãi suất tiết kiệm niêm yết công khai tại các ngân hàng tiếp tục biến động trái chiều. Tính đến giữa tháng 5, mức lãi suất niêm yết cao nhất hệ thống đối với khoản tiền gửi từ 1 tỷ đồng trở xuống đã lên gần 8%/năm.

Mặt bằng lãi suất huy động trực tuyến ngày 22/5 cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng. Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, Agribank, Vietcombank và VietinBank cùng niêm yết lãi suất 6,8%/năm cho kỳ hạn 12-18 tháng, trong khi BIDV thấp hơn đáng kể, dao động 5,8-5,9%/năm. Ở kỳ hạn ngắn 1-3 tháng, nhóm “Big4” phổ biến mức lãi suất khoảng 4,75%/năm.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, MBV đang dẫn đầu thị trường với mức lãi suất lên tới 7,2%/năm cho các kỳ hạn từ 6-18 tháng. LPBank và PGBank cũng niêm yết mức 7-7,1%/năm cho kỳ hạn 12-18 tháng. Một số ngân hàng khác như OCB, Bac A Bank, BVBank hay VIB duy trì lãi suất quanh ngưỡng 6,9-7%/năm ở các kỳ hạn dài.

Ngược lại, SCB hiện là ngân hàng niêm yết lãi suất thấp nhất hệ thống, chỉ từ 1,6-3,9%/năm tùy kỳ hạn. Các ngân hàng như GPBank, HDBank và SeABank cũng duy trì mặt bằng lãi suất trung bình ở nhiều kỳ hạn.

Động thái tăng lãi suất trở lại diễn ra trong bối cảnh áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng gia tăng khi tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt khá xa huy động vốn. Tính đến ngày 14/5/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 14,9%, đạt khoảng 18,1 triệu tỷ đồng.

Khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn hiện đã nới rộng lên gần 3,5 điểm phần trăm, tương ứng chênh lệch tuyệt đối khoảng 1,3 triệu tỷ đồng. Thực trạng này khiến nhiều ngân hàng thương mại chịu áp lực lớn về thanh khoản, buộc phải nâng lãi suất để thu hút dòng tiền gửi nhằm đảm bảo các hệ số an toàn vốn theo quy định.