Làm chủ kỹ thuật ghép tạng khó nhất: Việt Nam vươn lên dẫn đầu Đông Nam Á, chi phí rẻ hơn Mỹ tới 25 lần

Từ ca ghép thận đầu tiên được thực hiện năm 1992 tại Học viện Quân y, đến nay cả nước đã thực hiện khoảng 10.600 ca ghép tạng tại 31 bệnh viện, bao gồm nhiều loại tạng khác nhau. Đáng chú ý, giai đoạn gần đây chứng kiến tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành ghép tạng. Theo thống kê của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, từ năm 2022 đến 2025, mỗi năm Việt Nam thực hiện trên 1.000 ca ghép. Riêng năm 2025, Việt Nam thực hiện khoảng 1.368 ca – mức cao nhất từ trước đến nay, trở thành quốc gia có số ca ghép tạng hằng năm nhiều nhất Đông Nam Á.

Nếu như trước đây ghép thận là loại hình phổ biến nhất, thì hiện nay các bệnh viện trong nước đã làm chủ kỹ thuật ghép 6 loại tạng gồm thận, gan, tim, phổi, tụy và ruột. Trong đó, ghép thận vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhất với gần 9.000 ca, tiếp theo là ghép gan, ghép tim và các kỹ thuật ghép phức tạp khác. Sự phát triển của hệ thống chuyên môn, từ phẫu thuật, gây mê hồi sức đến miễn dịch và chăm sóc sau ghép đã giúp các ê-kíp trong nước triển khai thành công nhiều ca ghép đa tạng, ghép tim - phổi hoặc các trường hợp phẫu thuật đặc biệt.

Năm 2025, ngành ghép tạng Việt Nam tiếp tục ghi nhận nhiều dấu mốc mới, trong đó có ca ghép tim - phổi đồng thời và kỷ lục 64 trường hợp hiến tạng từ người chết não, mức cao nhất từ trước đến nay.

Theo các chuyên gia, những thành tựu này cho thấy trình độ chuyên môn của đội ngũ bác sĩ Việt Nam đang dần tiệm cận các trung tâm ghép tạng tiên tiến trong khu vực và thế giới.

Một trong những yếu tố giúp ghép tạng tại Việt Nam ngày càng được chú ý là chi phí điều trị thấp hơn nhiều so với các nước phát triển. Trong lĩnh vực ghép phổi – một trong những kỹ thuật khó nhất của y học hiện đại – chi phí tại Mỹ có thể lên tới khoảng 2 triệu USD (gần 50 tỷ đồng) cho mỗi ca, trong khi tại Việt Nam chỉ khoảng 1–2 tỷ đồng. Nếu có bảo hiểm y tế, người bệnh thường chỉ phải chi trả 500–700 triệu đồng.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trưởng khoa Hô hấp, Phó Giám đốc Trung tâm Ghép phổi, Bệnh viện Phổi Trung ương: “Chúng tôi được tiếp cận toàn bộ quy trình từ lựa chọn bệnh nhân, phẫu thuật đến chăm sóc sau ghép. Khi trở về Việt Nam, các bước này được áp dụng theo đúng tiêu chuẩn quốc tế. Cùng quy trình chuẩn Mỹ nhưng với chi phí y tế thấp và các chính sách an sinh, chi phí ghép phổi ở Việt Nam thấp hơn nhiều so với các trung tâm ghép phổi tại Mỹ và các nước trong khu vực và trên thế giới”.

Đến nay, Bệnh viện Phổi Trung ương đã thực hiện 13 ca ghép phổi thành công, với tỷ lệ hồi phục khả quan; có bệnh nhân chỉ sau 48 giờ đã có thể rút máy thở và tiếp tục phục hồi chức năng hô hấp.

Dù đạt nhiều tiến bộ, ngành ghép tạng Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức lớn về nguồn tạng hiến. Phần lớn ca ghép hiện nay vẫn dựa vào nguồn hiến từ người sống, trong khi ở nhiều quốc gia phát triển, nguồn tạng chủ yếu đến từ người hiến chết não.

Các chuyên gia cho rằng để duy trì đà phát triển, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về hiến tạng, đồng thời hoàn thiện hệ thống điều phối và vận chuyển tạng trên phạm vi toàn quốc, là yếu tố then chốt.

Sau hơn 30 năm phát triển, từ những ca ghép đầu tiên còn nhiều hạn chế về nhân lực và trang thiết bị, ghép tạng tại Việt Nam đã từng bước vươn lên làm chủ nhiều kỹ thuật đỉnh cao của y học hiện đại. Với tốc độ tăng trưởng hiện nay, lĩnh vực này không chỉ mở ra cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân mỗi năm mà còn góp phần khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ ghép tạng khu vực và thế giới.