Lạm phát giảm sâu, kinh tế Nhật tăng trưởng ì ạch sát ngưỡng suy thoái

Nhật Bản có mức lạm phát thấp hơn dự đoán trong tháng 2. Giá cả nhìn chung tăng chậm lại tháng thứ tư liên tiếp, do giá thực phẩm ổn định hơn và các chính sách trợ giá giúp giảm bớt áp lực từ chi phí năng lượng.

Theo dữ liệu công bố mới đây của Cục Thống kê Nhật Bản, tháng 2, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn phần tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước — mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022 và thấp hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương. Con số này cũng giảm so với mức 1,5% của tháng 1.

Trong khi đó, lạm phát lõi (không bao gồm giá thực phẩm tươi sống) tăng 1,6%, thấp hơn dự báo 1,7% của các chuyên gia do Reuters khảo sát, và giảm so với mức 2% ghi nhận trước đó một tháng.

CPI siêu lõi — loại trừ cả thực phẩm tươi sống và năng lượng — đạt 2,5%, giảm nhẹ so với mức 2,6% trong tháng 1.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) hiện dự báo lạm phát lõi và siêu lõi cho năm tài khóa 2026 (bắt đầu từ ngày 1/4) lần lượt ở mức 1,9% và 2,2%.

Ông Abhijit Surya, chuyên gia kinh tế cao cấp khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Capital Economics, nhận định áp lực lạm phát thực tế vẫn “ăn sâu” hơn so với số liệu toàn phần yếu trong tháng 2. Theo ông, chỉ số lạm phát lõi — thước đo ưa thích của BOJ — nhiều khả năng sẽ duy trì trên mục tiêu trong “tương lai gần”.

Nguyên nhân chính khiến lạm phát toàn phần giảm tốc là tình trạng giảm phát năng lượng gia tăng, sau khi Chính phủ nối lại các chương trình trợ cấp điện và khí đốt quy mô lớn. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng áp dụng biện pháp kiềm chế giá xăng từ đầu tháng nhằm giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt, đồng thời dỡ bỏ phụ phí thuế khí đốt từ tháng trước.

Chi phí tiện ích, bao gồm nhiên liệu, điện và nước, giảm 5,5% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 2. Trong đó, giá điện giảm 8% và giá khí đốt giảm 5,1%.

Trên thị trường tài chính, chỉ số Nikkei 225 tăng hơn 2% sau khi dữ liệu lạm phát được công bố, trong bối cảnh thị trường châu Á phục hồi diện rộng. Đồng Yên gần như đi ngang sau nhiều tuần suy yếu, giao dịch ở mức 158,59 yên/USD.

Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đang xem xét kế hoạch tạm ngừng thuế thực phẩm 8% trong vòng hai năm. Tuy nhiên, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho rằng ngay cả khi chính sách này được triển khai, tác động đến lộ trình lạm phát sẽ không đáng kể.

“Người tiêu dùng có xu hướng đưa ra dự báo trung và dài hạn về tương lai, do đó chính sách này chỉ có tác động hạn chế đến kỳ vọng lạm phát trong dài hạn”, ông Ueda cho biết.

Giá thực phẩm cao vẫn là chủ đề nóng trong các cuộc tranh luận chính trị, khi chi phí sinh hoạt tăng đã góp phần khiến Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền chịu hai thất bại lớn trong bầu cử trước khi bà Takaichi nhậm chức hồi tháng 10.

Đáng chú ý, lạm phát giá gạo đã hạ nhiệt đáng kể, giảm còn 17,1% trong tháng 2 từ mức 27,9% của tháng trước đó.

Tuần trước, BOJ quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 0,75% như dự báo, đồng thời cảnh báo rủi ro lạm phát tăng cao do xung đột tại Trung Đông — yếu tố đã đẩy giá năng lượng leo thang.

Ông Stefan Angrick, Giám đốc kinh tế Nhật Bản và thị trường cận biên tại Moody’s Analytics, nhận định xung đột này là một “cú sốc không mong muốn”, khi giá hàng hóa tăng mạnh có thể gây ra cú sốc nguồn cung, qua đó đẩy lạm phát lên cao — đặc biệt bất lợi với quốc gia nhập khẩu năng lượng và thực phẩm như Nhật Bản.

Theo ông Angrick, nếu xung đột sớm kết thúc, tác động đến nền kinh tế có thể hạn chế. Tuy nhiên, trong trường hợp kéo dài, rủi ro sẽ lớn hơn đáng kể. Ông dự báo BOJ có thể nâng lãi suất vào tháng 6 hoặc tháng 7 tới.

Về tăng trưởng, kinh tế Nhật Bản chỉ tăng 0,1% so với cùng kỳ trong quý IV năm ngoái, giảm mạnh so với mức 0,6% của quý trước và chỉ vừa đủ để tránh rơi vào suy thoái kỹ thuật.