Lạm phát leo thang, lãi suất có quay đầu tăng?

"Cơn sốt" CPI và nghịch lý độ trễ

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy CPI tháng 4/2026 đã tăng 0,84% so với tháng trước và vọt lên mức 5,46% so với cùng kỳ năm 2025. Tại Talkshow "Lạm phát cao, lãi suất có giảm?", ông Phan Lê Thành Long, sáng lập và CEO AFA Group, cho rằng đây là con số "nặng" nhất, gợi nhớ đến giai đoạn căng thẳng của quý 2 năm ngoái.

Đáng chú ý, dù CPI giao thông giảm nhẹ nhờ giá xăng dầu hạ nhiệt so với tháng 3, nền kinh tế bắt đầu ngấm "độ trễ" từ các kỳ tăng giá trước đó. Nhóm nhà ở, điện nước và đặc biệt là vật liệu xây dựng đã trở thành lực đẩy chính với mức tăng bình quân 2,59%.

“Thực tế bên ngoài, giá vật liệu xây dựng có thể đã tăng từ 8 - 10%, gây áp lực trực tiếp lên các nhà thầu và thị trường bất động sản,” ông Long nhấn mạnh.

Một điểm trừ lớn khác trong bức tranh vĩ mô 4 tháng đầu năm là con số nhập siêu 7,11 tỷ USD (trong khi cùng kỳ năm ngoái xuất siêu hơn 4,5 tỷ USD). Việc nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc tăng mạnh đã tạo sức ép rất lớn lên tỷ giá Việt Nam đồng.

Khi tỷ giá căng thẳng và chỉ số DXY (sức mạnh đồng USD) duy trì ở mức cao, dư địa để Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng trở nên cực kỳ hạn hẹp. Ông Long nhận định: “Trong bối cảnh chịu sức ép từ nhập siêu, việc hạ lãi suất là một bài toán vô cùng khó khăn.”

"Bóng ma" thanh khoản và Thông tư 22

Vấn đề thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng được chuyên gia này đặt lên bàn cân. Chỉ số LDR (cho vay trên huy động) hiện đang ở mức cao. Đặc biệt, từ ngày 1/5/2026, theo lộ trình của Thông tư 22, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước sẽ không còn được tính vào phần huy động của các ngân hàng.

Ước tính khoảng 500.000 tỷ đồng tiền gửi kho bạc (chủ yếu nằm tại nhóm Big4) sẽ bị loại ra khỏi "mẫu số" tính toán thanh khoản. Điều này buộc các ngân hàng phải tăng cường huy động từ dân cư và tổ chức để bù đắp, gián tiếp đẩy lãi suất đầu vào khó có thể giảm sâu.

Nguyên tắc xuyên suốt của điều hành tiền tệ tại Việt Nam là duy trì lãi suất thực dương (lãi suất huy động phải cao hơn lạm phát). Với mức lạm phát mục tiêu 4,5% đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi con số 5,46% của tháng 4, việc các ngân hàng cố gắng giảm lãi suất huy động lúc này được ông Long mô tả là "đang phải rất cố gắng" chứ chưa thể có những đợt giảm mạnh.

Lời cảnh báo cho nhà đầu tư

Không chỉ dừng lại ở lãi suất, các chỉ số sản xuất cũng cho thấy sự "hụt hơi". PMI tháng 4 giảm xuống còn 50,5 điểm, sát ngưỡng suy giảm (50 điểm). Lượng đơn hàng mới sụt giảm lần đầu sau 6 tháng tăng trưởng liên tiếp cho thấy doanh nghiệp đang bắt đầu "ngấm đòn" chi phí đầu vào.

Đối với các lớp tài sản đầu tư, ông Long cho rằng khi DXY tăng và lạm phát leo thang, các tài sản như vàng, chứng khoán và bất động sản sẽ chịu tác động tiêu cực đáng kể.

“Với sự cộng hưởng của lạm phát vượt mục tiêu, áp lực tỷ giá từ nhập siêu và thắt chặt thanh khoản do Thông tư 22, kịch bản lãi suất quay đầu tăng hoặc ít nhất là đi ngang ở mức cao đang trở nên rõ nét hơn bao giờ hết”, vị chuyên gia nhận định.