Lần đầu tiên, Việt Nam thử nghiệm lâm sàng thuốc kháng virus điều trị sốt xuất huyết

Một nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng thuốc kháng virus điều trị sốt xuất huyết vừa được khởi động tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tìm kiếm phương pháp điều trị đặc hiệu cho căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.

Nghiên cứu do Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang triển khai, hiện đang bước vào giai đoạn 2 của quá trình thử nghiệm lâm sàng đối với thuốc kháng virus mang tên XAFTY.

Phát biểu tại lễ công bố khởi động thử nghiệm ngày 5/3 tại Hà Nội, TS. BS. Phạm Ngọc Thạch, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết sốt xuất huyết từ lâu không còn là căn bệnh xa lạ, song gánh nặng bệnh tật và nguy cơ tử vong do bệnh vẫn luôn là thách thức đối với ngành y tế.

Theo ông, hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết, trong khi bệnh có thể tiến triển nhanh sang các thể nặng như sốc, suy đa tạng hoặc xuất huyết nghiêm trọng. Do đó, việc tìm ra một loại thuốc kháng virus có khả năng kiểm soát bệnh từ sớm được xem là nhu cầu cấp thiết.

Đánh giá về ý nghĩa của nghiên cứu, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng, việc phát triển thuốc kháng virus là bước đi quan trọng trong y học hiện đại. Dù các loại vaccine thế hệ mới đã mở ra cơ hội phòng bệnh chủ động từ năm 2024, song vaccine không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị trực tiếp.

Một loại thuốc đặc hiệu, nếu được chứng minh hiệu quả, sẽ giúp bảo vệ những người chưa được tiêm vaccine, đồng thời làm giảm nhanh tải lượng virus trong cơ thể, hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng và giảm áp lực cho hệ thống hồi sức tích cực.

Thuốc XAFTY được phát triển bởi Hyundai Bioscience, một hãng dược phẩm của Hàn Quốc. Thuốc được bào chế từ hoạt chất Niclosamide, vốn đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ cấp bằng sáng chế nhờ khả năng ức chế nhiều loại virus khác nhau.

Theo các nghiên cứu trước đó, hoạt chất này có khả năng tiêu diệt tới 33 loại virus, trong đó có 16 chủng virus corona gây bệnh COVID-19.

Tuy nhiên, hạn chế của niclosamide ở dạng thông thường là khả năng hấp thụ vào máu khá thấp, chỉ dưới 10%. Để khắc phục điều này, nhà sản xuất đã áp dụng công nghệ dẫn truyền dược chất độc quyền nhằm tăng khả năng hấp thụ của thuốc lên hơn 5 lần, giúp đạt nồng độ điều trị cần thiết trong cơ thể.

Khác với nhiều loại thuốc kháng virus truyền thống, XAFTY không tấn công trực tiếp virus. Thay vào đó, thuốc kích hoạt cơ chế tự thực bào của tế bào người, buộc các tế bào nhiễm bệnh tự tiêu hủy các hạt virus bên trong. Cơ chế này được đánh giá có thể giúp thuốc duy trì hiệu quả ngay cả khi virus xuất hiện biến chủng mới.

Trước khi thử nghiệm tại Việt Nam, thuốc đã được đánh giá lâm sàng giai đoạn hai trên khoảng 300 bệnh nhân mắc COVID-19 tại Hàn Quốc. Kết quả cho thấy lượng virus trong cơ thể người bệnh giảm hơn 56% chỉ sau 16 giờ sử dụng liều đầu tiên. Đồng thời, thời gian phục hồi các triệu chứng cũng được rút ngắn từ 3,5 đến 5 ngày so với nhóm sử dụng giả dược.

Theo kế hoạch, nghiên cứu tại Việt Nam sẽ tiếp tục được triển khai trên quy mô bệnh nhân lớn hơn trong giai đoạn 2 và 3 nhằm đánh giá toàn diện mức độ an toàn cũng như hiệu quả điều trị của thuốc.

Trong quá trình này, các nhà khoa học sẽ so sánh phương pháp điều trị mới với các phác đồ tiêu chuẩn hiện nay, đồng thời theo dõi và ghi nhận những tác dụng phụ có thể xảy ra.

Sau khi hoàn tất nghiên cứu và thu thập đầy đủ dữ liệu khoa học, hãng dược sẽ tổng hợp kết quả để nộp hồ sơ xin cấp phép lưu hành lên Bộ Y tế cùng các cơ quan quản lý liên quan. Quá trình thẩm định có thể kéo dài từ nhiều tháng đến vài năm trước khi quyết định phê duyệt cuối cùng được đưa ra.

Hiện nay, sốt xuất huyết vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có tốc độ gia tăng nhanh trên thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, bệnh đã xuất hiện tại hơn 100 quốc gia với hàng trăm triệu ca mắc mỗi năm.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết thường gia tăng mạnh vào mùa mưa và có xu hướng bùng phát theo chu kỳ. Số liệu giám sát bệnh truyền nhiễm cho thấy trong năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 190.000 ca mắc, tăng hơn 28% so với năm trước.

Trong bối cảnh đó, việc thử nghiệm thuốc kháng virus điều trị đặc hiệu được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát căn bệnh nguy hiểm này, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.