Láng giềng Việt Nam có ‘thủ phủ vàng’ khai thác suốt 2.000 năm chưa cạn: Sở hữu 2.000 mạch vàng, sản lượng đạt 12 tấn chỉ trong 5 tháng

Nằm ở phía đông tỉnh Sơn Đông, Chiêu Viễn từ lâu được biết đến là “thủ phủ vàng” của Trung Quốc. Với lịch sử khai thác kéo dài hơn 2.000 năm, địa phương này không chỉ giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế mà còn trở thành biểu tượng tiêu biểu của ngành công nghiệp vàng quốc gia.

Theo các tài liệu địa chất, Chiêu Viễn nằm trên vành đai khoáng sản giàu tài nguyên của bán đảo Giao Đông, nơi hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi cho sự hình thành các mỏ vàng quy mô lớn. Khu vực này được ghi nhận có hơn 2.000 mạch vàng, tạo nền tảng cho hoạt động khai thác duy trì liên tục qua nhiều thế kỷ. Từ hình thức khai thác thủ công ban đầu, Chiêu Viễn từng bước chuyển sang mô hình công nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn.

Trong nhiều năm, thành phố duy trì vị trí dẫn đầu về sản lượng vàng trên toàn quốc, với chuỗi 46 năm liên tiếp đứng đầu. Từ năm 2002, Chiêu Viễn chính thức được gọi là “Trung Quốc kim đô”, qua đó khẳng định vai trò trung tâm của ngành công nghiệp vàng. Quy mô tài nguyên cùng sản lượng lớn cũng giúp địa phương trở thành một trong những trung tâm vàng quan trọng của khu vực châu Á.

Số liệu thống kê cho thấy, trong 5 tháng đầu năm 2025, sản lượng vàng tại Chiêu Viễn đạt 12,22 tấn. Tổng giá trị công nghiệp đạt 616 tỷ NDT, doanh thu đạt 689 tỷ NDT và lợi nhuận đạt 22,49 tỷ NDT, ghi nhận mức tăng đáng kể so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy vàng không chỉ là tài nguyên khoáng sản mà còn là động lực tăng trưởng kinh tế chủ lực của địa phương.

Hoạt động sản xuất tại Chiêu Viễn được tổ chức theo chuỗi giá trị hoàn chỉnh, bao gồm thăm dò, khai thác, tinh luyện, chế biến sâu, kết hợp với phát triển du lịch và đào tạo nhân lực. Nhờ ứng dụng công nghệ khai thác thông minh, tỷ lệ hao hụt quặng được kiểm soát dưới 5%, chất lượng quặng tăng khoảng 6% và năng suất khai thác tăng gần 25%.

Tại các mỏ có độ sâu hơn 700m, hệ thống vận hành được tự động hóa với trung tâm giám sát tập trung, giúp kiểm soát quy trình theo tiêu chuẩn hiện đại. Sản phẩm vàng đạt độ tinh khiết 999,99‰, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu và tham gia thị trường toàn cầu.

Hiện nay, Chiêu Viễn có 32 doanh nghiệp vàng quy mô lớn với hơn 50.000 lao động, hình thành hệ sinh thái công nghiệp đa dạng. Bên cạnh sản xuất trang sức, vàng còn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực công nghệ cao. Với đặc tính dễ dát mỏng và khả năng dẫn điện tốt, kim loại này được sử dụng trong sản xuất linh kiện điện tử và bán dẫn. Doanh thu từ kim loại quý công nghiệp đạt khoảng 160 tỷ NDT mỗi năm, chiếm từ 40% đến 50% thị phần toàn quốc.

Không chỉ phát triển công nghiệp, Chiêu Viễn còn đẩy mạnh kết hợp tài nguyên với du lịch. Nhiều mỏ vàng cũ được chuyển đổi thành điểm tham quan, hình thành mô hình “vàng + du lịch”. Năm 2023, thành phố đón khoảng 5,25 triệu lượt khách, mang lại doanh thu 84 tỷ NDT. Các khu tham quan được đầu tư công nghệ trình chiếu hiện đại, tái hiện quá trình khai thác và chế tác vàng, tạo trải nghiệm trực quan cho du khách.

Song song với đó, địa phương chú trọng đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác. Các phương pháp tiên tiến giúp giảm hao hụt tài nguyên và cải thiện chất lượng quặng. Hệ thống an toàn gồm giám sát, thông gió và ứng phó khẩn cấp được triển khai đồng bộ, bảo đảm điều kiện làm việc trong môi trường khai thác sâu.

Trong lĩnh vực chế tác, công nghệ hiện đại như dây chuyền tự động và in 3D được kết hợp với kỹ thuật thủ công, tạo ra các sản phẩm đa dạng từ trang sức đến linh kiện công nghiệp. Ngành vàng tại Chiêu Viễn đã chuyển dịch từ mô hình khai thác đơn thuần sang phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh sản xuất, thành phố cũng đầu tư phát triển nguồn nhân lực chuyên ngành. Các cơ sở đào tạo nghề cung cấp lực lượng lao động lớn mỗi năm, đáp ứng nhu cầu của ngành. Mô hình đào tạo gắn với thực tiễn tại mỏ và nhà máy góp phần nâng cao tay nghề và khả năng thích ứng với công nghệ mới.

Ngoài ra, vàng tại Chiêu Viễn còn gắn với các hoạt động tài chính như cho thuê, chứng khoán hóa và niêm yết doanh nghiệp, góp phần tạo dòng vốn lưu thông trong toàn chuỗi giá trị. Điều này mở rộng vai trò của vàng từ một loại tài nguyên sang công cụ tài chính trong nền kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh của ngành khai thác vàng cũng đặt ra yêu cầu về bảo vệ môi trường và an toàn lao động. Chính quyền địa phương đã tăng cường quản lý, yêu cầu doanh nghiệp áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực. Nhiều dự án tái chế chất thải khai khoáng được triển khai, hướng tới mục tiêu không phát sinh bãi thải và giảm ô nhiễm.

Theo kế hoạch, toàn bộ các mỏ tại Chiêu Viễn sẽ được chuyển đổi thành mỏ xanh vào năm 2027, kết hợp giữa khai thác hiệu quả và bảo vệ môi trường. Đồng thời, thành phố cũng định hướng đa dạng hóa nền kinh tế, thúc đẩy các lĩnh vực công nghệ cao, dịch vụ và du lịch nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào tài nguyên.

Với lợi thế về trữ lượng, nền tảng công nghiệp và chiến lược phát triển rõ ràng, Chiêu Viễn tiếp tục duy trì vị thế là trung tâm vàng hàng đầu của Trung Quốc, đồng thời trở thành điểm đến kết hợp giữa tài nguyên, công nghệ và giá trị lịch sử của ngành vàng.