Láng giềng Việt Nam phát hiện 'núi vàng' 2.500 tấn, trật tự tài chính thế giới sắp đổi chiều?

Dự trữ vàng của Trung Quốc đã tăng liên tục trong 17 tháng, nhờ hoạt động mua vàng không ngừng của Ngân hàng Trung ương và xu hướng “phi USD hóa” đang âm thầm định hình lại cách các nền kinh tế lớn lưu trữ tài sản.

Phát hiện mỏ vàng khổng lồ Wangu tại tỉnh Hồ Nam - được xem là mỏ vàng lớn nhất từng được phát hiện trên thế giới - đã bổ sung nguồn cung nội địa chiến lược cho Trung Quốc, trong bối cảnh lượng vàng tích lũy của khối BRICS tiếp tục tăng với tốc độ vượt xa dự đoán của nhiều chuyên gia chỉ cách đây 5 năm.

Phát hiện làm thay đổi bản đồ vàng thế giới

Khi Trung Quốc công bố mỏ vàng Wangu tại tỉnh Hồ Nam vào tháng 11/2024, con số đầu tiên được đưa ra đã gây chấn động giới tài chính và khai khoáng: 300 tấn vàng đã được xác nhận, phân bố trên hơn 40 mạch quặng kéo dài tới độ sâu 2.000 mét dưới lòng đất.

Tuy nhiên, quy mô thực sự của phát hiện này còn lớn hơn nhiều. Thông qua mô hình địa chất 3D, các chuyên gia ước tính khu mỏ có thể chứa hơn 1.100 tấn vàng ở độ sâu tới 3.000 mét, với hàm lượng quặng đạt 138 gram/tấn - cao gấp hơn 5 lần mức trung bình toàn cầu vốn dưới 25 gram/tấn.

Theo giá vàng hiện tại, giá trị trữ lượng này vượt 83 tỷ USD.

Một năm sau, vào tháng 11/2025, Trung Quốc tiếp tục công bố phát hiện kỷ lục thứ hai: Mỏ Dadonggou tại tỉnh Liêu Ninh với trữ lượng lên tới 1.444,49 tấn, trở thành mỏ vàng lớn nhất nước này kể từ năm 1949.

Tổng cộng, hai phát hiện này mang lại hơn 2.500 tấn vàng - tương đương hơn 6 năm sản lượng khai thác vàng hàng năm của Trung Quốc - chỉ trong vòng hơn một năm.

Đến tháng 12/2025, các nhà địa chất Trung Quốc tiếp tục xác nhận thêm một mỏ vàng ngầm dưới biển ngoài khơi tỉnh Sơn Đông với trữ lượng 562 tấn, cũng là mỏ vàng dưới biển lớn nhất từng được phát hiện tại châu Á.

Vì sao Trung Quốc tiếp tục tích trữ vàng?

Bất chấp các phát hiện quy mô lớn, lượng vàng Trung Quốc tiêu thụ vẫn vượt xa sản lượng khai thác.

Trong năm 2025, quốc gia này tiêu thụ khoảng 950 tấn vàng, trong khi sản lượng khai thác chỉ đạt khoảng 381 tấn - tạo ra khoảng thiếu hụt gần 600 tấn mỗi năm.

Xu hướng tiêu dùng vàng tại Trung Quốc cũng đang thay đổi mạnh. Lần đầu tiên trong lịch sử, nhu cầu mua vàng miếng và tiền xu tăng vọt 35%, đạt 504 tấn, vượt qua nhu cầu trang sức vốn giảm 31% xuống còn 363 tấn.

Đối với nhiều hộ gia đình Trung Quốc, vàng được xem là công cụ tiết kiệm và bảo toàn tài sản hơn là vật trang sức, khiến nhu cầu vượt xa khả năng đáp ứng của nguồn cung nội địa.

Theo biểu đồ được công bố trong báo cáo, tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đã tăng lên 10% vào đầu năm 2026, so với khoảng 4% chỉ ba năm trước đó.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) hiện đã kéo dài chuỗi mua vàng của Ngân hàng Trung ương lên 17 tháng liên tiếp, nâng tổng lượng vàng dự trữ chính thức lên 2.313 tấn.

Trong khi đó, Mỹ vẫn nắm giữ khoảng 8.133 tấn vàng - cao gấp hơn ba lần so với Trung Quốc và Bắc Kinh rõ ràng đang muốn thu hẹp khoảng cách này.

Ông Ray Jia, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), nhận định: “Dự trữ vàng của Trung Quốc đã tăng liên tiếp, gửi đi một thông điệp quan trọng: Trong thế giới hiện nay, vai trò của vàng như một công cụ đa dạng hóa danh mục đầu tư và phòng vệ trước bất ổn vẫn đặc biệt quan trọng”.

BRICS gia tăng tích lũy vàng và sự thoái lui âm thầm của đồng USD?

Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất theo đuổi xu hướng phi USD hóa thông qua vàng.

Các quốc gia BRICS+ hiện nắm giữ tổng cộng hơn 6.000 tấn vàng, tương đương 17,4% tổng dự trữ vàng của các Ngân hàng Trung ương toàn cầu, tăng mạnh so với mức 11,2% vào năm 2019.

Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, các thành viên BRICS+ đã bổ sung thêm 663 tấn vàng, trị giá khoảng 91 tỷ USD theo giá thời điểm đó.

Nga hiện sở hữu 2.336 tấn vàng, trong khi Trung Quốc nắm giữ 2.313 tấn. Riêng hai quốc gia này đã chiếm gần 3/4 tổng lượng vàng của cả khối BRICS+.

Bước ngoặt thúc đẩy quá trình tích lũy vàng của BRICS diễn ra vào năm 2022, khi phương Tây đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản của Nga.

Động thái này được xem như lời cảnh báo đối với nhiều Ngân hàng Trung ương trên thế giới.

Sau đó, Trung Quốc đã cắt giảm lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ nắm giữ từ 1.300 tỷ USD xuống còn khoảng 690 tỷ USD, đồng thời chuyển dòng vốn này sang vàng.

Tỷ trọng của đồng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu hiện đã giảm xuống khoảng 57% - mức thấp nhất kể từ năm 1994.

Một khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới năm 2025 cũng cho thấy 73% các Ngân hàng Trung ương tin rằng tỷ trọng của USD sẽ tiếp tục suy giảm trong tương lai.

Trong khi đó, các quốc gia BRICS+ đang thử nghiệm một đơn vị thanh toán mới mang tên “The Unit”, được bảo chứng 40% bằng vàng và 60% bằng tiền tệ của các nước thành viên, hoạt động trên nền tảng thanh toán xuyên biên giới mBridge.

Hội đồng Vàng Thế giới nhận định: “Việc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc tiếp tục mua vàng - cùng làn sóng mua vàng mạnh mẽ từ các Ngân hàng Trung ương toàn cầu - gửi đi một thông điệp quan trọng: Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và bất ổn chính sách gia tăng, việc liên tục tích lũy vàng cho thấy vai trò lâu dài của kim loại quý này như một công cụ phòng vệ trước các rủi ro hệ thống”.

Vàng đang trở thành nền tảng chiến lược mới

Mỗi tấn vàng được khai thác từ Hồ Nam hay ngoài khơi Sơn Đông đều có thể được hấp thụ trực tiếp vào kho dự trữ quốc gia của Trung Quốc - không chịu rủi ro trừng phạt và không phụ thuộc vào hệ thống định giá phương Tây.

Trong bối cảnh BRICS tiếp tục gia tăng tích lũy vàng từng tháng, còn các Ngân hàng Trung ương vẫn không ngừng mua vào, xu hướng phi USD hóa bằng vàng ngày càng được nhìn nhận không còn là một hiện tượng nhất thời, mà là sự tái cấu trúc mang tính chiến lược đối với cách thế giới lưu trữ và bảo toàn giá trị tài sản.