Láng giềng Việt Nam xây siêu kênh đào 133km mở lối ra biển, vốn đầu tư 280.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào cuối năm nay

Trung Quốc đang đẩy nhanh xây dựng kênh đào Pinglu, tuyến đường thủy dài khoảng 83 dặm, tương đương hơn 133km, nhằm kết nối các con sông nội địa ở khu vực Tây Nam với tuyến hàng hải quốc tế. Mục tiêu nghe có vẻ đơn giản, nhưng việc triển khai lại rất phức tạp: cho phép tàu hàng cỡ lớn đi thẳng từ nội địa ra biển mà không phải vòng xa như hiện nay.

Giới chức cho biết khi hoàn thành, tuyến kênh này có thể rút ngắn hàng trăm km hành trình vận chuyển, qua đó giảm đáng kể chi phí logistics. Tác động không chỉ dừng ở khâu vận tải mà còn lan sang chuỗi sản xuất, từ nhà máy đến cảng biển, và cuối cùng là giá hàng hóa đến tay người tiêu dùng.

Dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, đồng thời được xem là phép thử cho cách Trung Quốc kết hợp giữa hạ tầng quy mô lớn và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Lối tắt từ Nam Ninh ra biển

Kênh đào Pinglu bắt đầu từ khu vực Nam Ninh, thuộc Quảng Tây, men theo sông Khâm Giang về phía nam rồi đổ ra vịnh Bắc Bộ. Khi đi vào vận hành, tuyến này sẽ kết nối trực tiếp giao thông đường thủy nội địa với các cảng ven biển và mạng lưới vận tải biển quốc tế.

Chính quyền địa phương xem đây là mắt xích quan trọng trong “Hành lang thương mại quốc tế trên bộ và trên biển”, mạng lưới vận chuyển nhằm đưa hàng hóa từ miền tây Trung Quốc ra thị trường nước ngoài nhanh và hiệu quả hơn. Truyền thông nhà nước cũng nhấn mạnh đây là dự án kênh đào sông ra biển quy mô lớn đầu tiên được triển khai kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập.

Giảm chi phí vận tải nhờ rút ngắn hành trình

Hiện nay, phần lớn hàng hóa đường thủy trong khu vực phải đi theo các tuyến dài hơn, thường qua Quảng Đông, cửa ngõ truyền thống ra thị trường toàn cầu. Kênh Bình Lục được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng 348 dặm, tức hơn 560km, đồng thời giúp tiết kiệm trên 5,2 tỷ nhân dân tệ mỗi năm, tương đương khoảng 750 triệu USD.

Khoản tiết kiệm này không chỉ đến từ việc rút ngắn thời gian. Mô hình vận tải “sông - biển” cho phép cùng một tàu, hoặc nhóm tàu tương thích, vận chuyển hàng từ sông ra biển với ít lần trung chuyển hơn, giảm thời gian chờ và hạn chế phụ thuộc vào vận tải đường bộ.

Hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn

Kênh được thiết kế cho tàu trọng tải khoảng 5.000 tấn, tương đương hơn 5 triệu kg hàng hóa. Để vượt qua chênh lệch mực nước khoảng 65m, dự án sử dụng 3 cụm âu tàu lớn, hoạt động như “thang máy nước”, nâng hoặc hạ tàu bằng cách điều tiết mực nước trong khoang.

Dọc tuyến kênh, 27 cây cầu được xây mới hoặc nâng cấp, cùng nhiều hạng mục hạ tầng khác nhằm đảm bảo giao thông đường bộ và đường sắt không bị gián đoạn. Một trong những điểm quan trọng là cụm Madao, được thiết kế theo hướng tiết kiệm nước, do quá trình nâng hạ tàu có thể tiêu tốn lượng nước rất lớn nếu không kiểm soát chặt chẽ.

Thương mại Đông Nam Á là bối cảnh lớn hơn

Dự án xuất hiện trong bối cảnh dòng chảy thương mại đang thay đổi. Năm 2025, xuất khẩu của Trung Quốc sang ASEAN tăng 13,4%, trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm khoảng 20%, theo dữ liệu hải quan. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các thị trường châu Á lân cận ngày càng rõ nét.

Sự thay đổi này cũng làm gia tăng vai trò của khu vực vịnh Bắc Bộ. Hệ thống cảng tại đây cho biết đã xử lý hơn 10 triệu container tiêu chuẩn trong năm 2025, củng cố vị thế là trung tâm logistics đang lên của khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Bài toán môi trường

Việc đào kênh xuyên qua hệ thống sông tự nhiên đặt ra thách thức lớn về môi trường. Chính quyền Quảng Tây cho biết dự án bao gồm 36 khu bảo tồn sinh thái, giữ lại các đoạn sông cũ và vùng hồ móng ngựa, đồng thời xây dựng các hành lang giúp động vật di chuyển giữa hai bên kênh.

Một hạng mục đáng chú ý là đường dẫn cá tại cụm Qingnian, dài khoảng 480m, kết hợp hệ thống cảm biến và camera để theo dõi sự di chuyển của các loài thủy sinh. Đây là giải pháp giúp cá có thể di cư qua khu vực bị chia cắt bởi công trình.

Dù vậy, các nghiên cứu độc lập vẫn cảnh báo rủi ro phân mảnh sinh cảnh nếu thiết kế hành lang sinh thái không hợp lý, cho thấy việc giám sát dài hạn sau khi hoàn thành là yếu tố then chốt.

Dự án bước vào giai đoạn hoàn thiện

Tính đến ngày 28/2/2026, dự án đã giải ngân khoảng 92% tổng vốn và hơn 90% tuyến kênh đã thành hình, theo cập nhật từ đơn vị xây dựng do Tân Hoa Xã dẫn lại. Tổng mức đầu tư ước tính khoảng 72,7 tỷ nhân dân tệ (khoảng 280.000 tỷ đồng).

Trong giai đoạn tới, trọng tâm không chỉ là hoàn thiện hạ tầng, mà còn triển khai các hệ thống điều hướng thông minh cho vận tải nội địa, hướng tới tự động hóa và tối ưu vận hành.

Đối với Nam Ninh và toàn bộ khu vực Tây Nam Trung Quốc, kênh đào Pinglu được kỳ vọng sẽ mở ra con đường ngắn hơn ra biển, thu hút thêm sản xuất và đầu tư dọc tuyến. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự vẫn cần thời gian kiểm chứng, liệu chi phí logistics có giảm như kỳ vọng và các biện pháp bảo vệ môi trường có phát huy tác dụng khi tàu thuyền bắt đầu lưu thông.

Theo Ecotias