Lãnh đạo Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán: Hạ tầng dù tốt đến đâu cũng khó hút vốn nếu doanh nghiệp chưa đáp ứng chuẩn quốc tế

Chia sẻ bên lề Hội thảo “Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng” do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp với Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức sáng 22/10, bà Hoàng Hải Anh - Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) - cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ mở ra cơ hội lớn trong thu hút dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, Việt Nam không chỉ cần hoàn thiện hạ tầng và thể chế mà còn phải nâng cao chất lượng doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn, chuẩn mực theo thông lệ quốc tế.

Bà đánh giá như thế nào về định hướng và chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn mới?

Bà Hoàng Hải Anh: Thị trường chứng khoán Việt Nam là một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Chính phủ đã có những nỗ lực rất lớn nhằm phát triển thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng.

Đặc biệt, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xây dựng nhiều chương trình hành động, chiến lược cụ thể nhằm phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn hiệu quả, phục vụ nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

Từ góc độ Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam, chúng tôi đánh giá đây là những chương trình hành động mạnh mẽ và có tính bài bản. Các cơ quan quản lý đã tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn, nâng cấp hạ tầng về sản phẩm, công nghệ và thể chế để tăng sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, theo quan điểm của chúng tôi, Việt Nam cần đầu tư nhiều hơn vào việc xác định mục tiêu và định vị chiến lược của thị trường chứng khoán trong khu vực.

Thông qua quá trình trao đổi với các hiệp hội chứng khoán trong khu vực và trên thế giới, chúng tôi nhận thấy nhiều thị trường đã xác định được vị thế tương đối rõ ràng. Chẳng hạn, Singapore định vị là cửa ngõ thu hút dòng vốn quốc tế vào châu Á, trong khi Malaysia hướng tới vai trò trung tâm tài chính Hồi giáo.

Đối với Việt Nam, chúng ta cũng cần có những nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định mục tiêu chiến lược cụ thể, phù hợp với lợi thế và nguồn lực sẵn có. Trên cơ sở đó, các giải pháp phát triển thị trường mới có thể được triển khai một cách tập trung và hiệu quả.

Hiện nay, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang thực hiện hàng loạt biện pháp như đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn và hoàn thiện thể chế để thị trường minh bạch hơn, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Nếu chúng ta đầu tư thêm thời gian và nguồn lực cho việc nghiên cứu định vị thị trường chứng khoán Việt Nam trong khu vực, tôi cho rằng các giải pháp sẽ rõ nét và có trọng tâm hơn, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng sẽ mở ra những cơ hội và thách thức gì cho doanh nghiệp trong nước? Theo bà, doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để tận dụng tốt hơn dòng vốn quốc tế?

Bà Hoàng Hải Anh: Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là cơ hội rất lớn nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được Bộ Tài chính đề cập trong chiến lược phát triển thị trường chứng khoán là nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, mà bản chất chính là nâng cao chất lượng của các doanh nghiệp niêm yết.

Đây là bài toán rất lớn, không chỉ đối với từng doanh nghiệp mà còn ở cấp độ chiến lược quốc gia.

Cho dù hệ thống hạ tầng và thể chế của thị trường được cải thiện tốt đến đâu, nếu doanh nghiệp chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế, chưa tạo dựng được niềm tin với nhà đầu tư thì việc thu hút dòng vốn nước ngoài vẫn khó đạt được mục tiêu kỳ vọng.

Vì vậy, Việt Nam cần chú trọng xây dựng những chương trình nâng cao năng lực của doanh nghiệp, từ quản trị, tổ chức sản xuất đến khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn và yêu cầu vận hành quốc tế.

Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự chung tay của chính các doanh nghiệp và những hiệp hội đại diện cho từng ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh.

Một ví dụ đáng tham khảo là Hàn Quốc. Quốc gia này đã triển khai chương trình Corporate Value-up nhằm cải thiện quản trị và nâng cao giá trị doanh nghiệp, từ đó từng bước thu hẹp mức chiết khấu trong định giá cổ phiếu.

Theo tôi, đây là cách tiếp cận khá khôn ngoan. Bên cạnh mục tiêu cải thiện mức tín nhiệm quốc gia, Hàn Quốc còn chú trọng giải quyết trực tiếp vấn đề định giá của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Thay vì chỉ tập trung vào những điều kiện ở cấp độ thị trường, họ tìm cách nâng cao chất lượng doanh nghiệp để giảm mức chiết khấu mà nhà đầu tư áp dụng khi định giá. Đây là kinh nghiệm Việt Nam có thể nghiên cứu và học hỏi.

Tương tự, Nhật Bản cũng đã triển khai nhiều chương trình nâng cao năng lực quản trị và giá trị doanh nghiệp từ nhiều năm trước, trong đó các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) là một trong những nội dung được quan tâm.

Tôi cho rằng Việt Nam cần có những chương trình vừa mang tính chiến lược, vừa có giải pháp cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao giá trị.

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam hiện đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, từ chi phí vốn, giá nguyên vật liệu đầu vào đến năng lực công nghệ.

Trong đó, cạnh tranh về công nghệ đang trở nên ngày càng gay gắt. Nếu không có cơ chế hỗ trợ để doanh nghiệp lựa chọn và ứng dụng công nghệ phù hợp, chúng ta có nguy cơ tiếp nhận những công nghệ đã lạc hậu từ các quốc gia khác.

Do đó, cần có một chương trình hỗ trợ doanh nghiệp mang tính toàn diện, tốt nhất là ở cấp độ quốc gia.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn phát triển mới, Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam có những định hướng và chương trình trọng tâm nào nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các thành viên hoạt động trên thị trường?

Bà Hoàng Hải Anh: Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam là tổ chức nghề nghiệp tập hợp các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và các tổ chức kinh doanh tham gia thị trường chứng khoán.

Hiện nay, chúng tôi đang xây dựng chiến lược phát triển dài hạn với mục tiêu từng bước trở thành một tổ chức tự quản (Self-Regulatory Organization – SRO), có đầy đủ các chức năng tương ứng.

Để thực hiện mục tiêu này, Hiệp hội cần chuẩn bị nhiều công việc và dự kiến xây dựng lộ trình gồm nhiều giai đoạn. Trong đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển các bộ quy tắc tự quản dành cho thành viên.

Thực tế, phần lớn doanh nghiệp và tổ chức trung gian trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện mới dừng ở việc đáp ứng các yêu cầu tối thiểu về mặt pháp luật.

Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, các hiệp hội nghề nghiệp còn xây dựng và ban hành những bộ quy tắc tự quản mang tính chuẩn mực, với yêu cầu thường cao hơn các quy định pháp luật tối thiểu. Các doanh nghiệp khi tham gia hiệp hội cần đáp ứng những quy tắc này.

Việc áp dụng các bộ quy tắc tự quản sẽ góp phần nâng cao tiêu chuẩn hoạt động của những tổ chức tham gia thị trường chứng khoán, đặc biệt là các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và tổ chức trung gian chuyên nghiệp.

Qua đó, chất lượng hoạt động của các thành viên sẽ từng bước được cải thiện, tạo nền tảng để thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh và bền vững hơn.

Hiện Hiệp hội cũng đang từng bước xây dựng những bộ quy tắc tự quản đầu tiên. Trước mắt, chúng tôi tập trung phát triển bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp, đồng thời xây dựng và triển khai chương trình đánh giá, phổ biến, khuyến khích các doanh nghiệp chứng khoán đưa những chuẩn mực này vào hoạt động thực tế.

Sau đó, Hiệp hội sẽ tiếp tục phát triển các bộ quy tắc tự quản mang tính hướng dẫn nghiệp vụ, nhằm giúp các doanh nghiệp hội viên có những hướng dẫn cụ thể hơn trong việc hiểu và áp dụng các quy định pháp luật.