Lỗ lớn khi về tay cổ đông ngoại, VNPT EPAY vào diện bị theo dõi của Cục Thuế

Cục Thuế vừa ban hành công văn tăng cường quản lý đối với nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro, đặc biệt là các doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm hoặc lợi nhuận mỏng.

Theo rà soát, có 302 doanh nghiệp doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng lỗ liên tiếp trong hai năm 2023–2024 được đưa vào diện theo dõi và kiểm tra theo chuyên đề.

Trong danh sách này, CTCP Thanh toán điện tử VNPT (VNPT EPAY) là một trường hợp đáng chú ý khi hoạt động trong lĩnh vực trung gian thanh toán – một ngành kinh doanh đặc thù.

VNPT EPAY thua lỗ nặng từ khi về tay cổ đông ngoại

VNPT EPAY được thành lập từ năm 2008 với vốn điều lệ 80 tỷ đồng, do VNPT và CTCP Truyền thông VMG (ABC) góp vốn. Công ty hoạt động trong lĩnh vực như dịch vụ thanh toán trực tuyến, ví điện tử và các giải pháp thanh toán trên nền tảng internet và di động.

Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp phát triển theo hướng mở rộng hệ sinh thái dịch vụ, từ thẻ cào trả trước, Megacard đến các cổng thanh toán cho dịch vụ giá trị gia tăng. Hoạt động kinh doanh thời kỳ này ghi nhận lợi nhuận hàng chục tỷ đồng mỗi năm.

Bước ngoặt đến vào năm 2017, khi công ty tăng vốn lên 120 tỷ đồng. Cùng thời điểm, CTCP Truyền thông VMG chuyển nhượng toàn bộ vốn tại đây (hơn 62,2% vốn điều lệ) cho nhà đầu tư nước ngoài - Hiệp hội Global Payment Service. Thương vụ này mang về cho VMG 319 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, ghi nhận trên bảng cân đối kế toán.

Sau đó, vị trí điều hành được chuyển giao cho ông Kim Je Hee (quốc tịch Hàn Quốc). Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tiếp tục gia tăng qua các đợt tăng vốn, trong khi VNPT quyết định chào bán quyền mua, không tham gia góp thêm. Đến tháng 11/2024, VNPT chỉ còn nắm 21,005%, còn lại 78,995% thuộc về nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu là Global Payment Service.

Dưới sự tham gia của cổ đông ngoại, VNPT EPAY mở rộng mạnh mẽ các dịch vụ như chi hộ tại điểm bán, chuyển tiền nhanh liên ngân hàng, thu hộ và các giải pháp thanh toán doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không phát triển theo hướng ứng dụng đại chúng mà tập trung vào hạ tầng, với các sản phẩm như MegaPay, hệ thống POS và SoftPOS, tài khoản định danh (Virtual Account) phục vụ thu hộ tự động.

Quy mô hoạt động thể hiện qua mạng lưới liên kết với khoảng 40 ngân hàng, hơn 10.000 điểm tại 34 tỉnh thành, phục vụ trên 30.000 khách hàng và xử lý khoảng 110 triệu giao dịch mỗi năm.

Tuy nhiên, trái ngược với quy mô giao dịch, hiệu quả tài chính lại đi theo chiều hướng suy giảm. Trong hai năm 2023–2024, doanh nghiệp lỗ tổng cộng hơn 27,5 tỷ đồng, nâng lỗ lũy kế lên hơn 111 tỷ đồng. Năm 2025, công ty tiếp tục đặt kế hoạch doanh thu 2.122 tỷ đồng và dự kiến lỗ thêm 13 tỷ đồng.

Tại thời điểm cuối năm 2024, tổng tài sản đạt gần 637 tỷ đồng, trong đó nợ phải trả lên tới 543 tỷ đồng, tương đương 85% tổng tài sản.

VNPT EPAY có loạt đối tác lớn

Trong hoạt động kinh doanh, VNPT EPAY có mối liên hệ với nhiều đối tác. Đáng chú ý là CTCP Thương mại dịch vụ Nhất Trần – một doanh nghiệp lớn trong mảng phân phối thẻ và dịch vụ viễn thông.

Nhất Trần là một trong những doanh nghiệp liên quan trong vụ án xảy ra tại hệ sinh thái Egroup và Shark Thủy. Số liệu ghi nhận, tại cuối năm 2024, VNPT EPAY ghi nhận khoản phải trả ngắn hạn hơn 5 tỷ đồng đối với Nhất Trần.

Ở chiều ngược lại, trong mảng thu hộ – chi hộ, khách hàng lớn nhất là Thế Giới Di Động (MWG) với số dư phải thu cuối năm 2024 lên tới 255 tỷ đồng, tăng 90 tỷ đồng so với đầu năm.

Những con số này cho thấy quy mô dòng tiền qua hệ thống là rất lớn, nhưng đồng thời cũng phản ánh mức độ phụ thuộc vào các đối tác lớn trong chuỗi giao dịch.

VNPT EPAY từng bị phạt thuế

Không chỉ gây chú ý bởi kết quả kinh doanh thua lỗ, VNPT EPAY còn từng nhiều lần vướng các vấn đề liên quan đến thuế.

Theo bản án năm 2018 của TAND tỉnh Phú Thọ, doanh nghiệp đã nâng khống 49 hóa đơn với tổng giá trị 657 tỷ đồng, buộc phải nộp lại 51 tỷ đồng thu lợi bất chính. Ngay trong năm, VNPT EPAY đã hoàn tất nộp khoản tiền này vào ngân sách Nhà nước.

Đến giai đoạn 2021–2022, kết luận thanh tra của Cục Thuế Hà Nội tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh nghĩa vụ thuế hơn 63,5 tỷ đồng cho năm 2015-2016. Số tiền bị truy thu và phạt là hơn 30,6 tỷ đồng cho giai đoạn 2017–2020.

Liên quan nghĩa vụ thuế này, trong phương án tăng vốn điều lệ gần nhất, VNPT EPAY cho biết một phần tiền thu được dùng để xử lý việc nộp thuế theo kết luận thanh tra giai đoạn 2017-2020. Theo cập nhật, doanh nghiệp đã hoàn tất nghĩa vụ về thuế này.

Trong bối cảnh đó, cuối năm 2025, VNPT đã phê duyệt phương án thoái vốn tại VNPT EPAY. Việc thoái vốn nằm trong kế hoạch tái cơ cấu và rút khỏi 24 đơn vị thành viên. Theo phương án công bố, VNPT sẽ chào bán 4,2 triệu cổ phần (tương đương 21,01%) tại VNPT EPAY với giá khởi điểm 17.588 đồng/cổ phần.