Vĩ mô

Loại hạt được mệnh danh là 'vàng nâu' của Việt Nam đón tin vui đầu năm, thu về hơn 1 tỷ USD

Mặt hàng được mệnh danh là 'vàng nâu' của Việt Nam đang được hơn 80 quốc gia trên thế giới ồ ạt đặt mua.

quy-trinh-san-xuat-ca-phe-rang-xay-cong-doan-rang-ca-phe-1201x800-1741169638247895149158.png
Cà phê đã vượt thủy sản để vươn lên vị trí thứ hai trong nhóm mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất ngành nông nghiệp

Bước sang tháng mở hàng năm 2026, ngành cà phê Việt Nam liên tục đón tin vui. Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, trong tháng 1/2026, xuất khẩu cà phê đạt 224.348 tấn, kim ngạch 1,08 tỷ USD, tăng 22,6% về lượng và 14,1% về trị giá so với tháng trước; đồng thời tăng 56,4% về lượng và 39,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 5.450 USD/tấn, duy trì ở mức cao.

Thông tin từ Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cũng cho thấy trong tháng 1/2026, doanh nghiệp xuất khẩu hơn 224.000 tấn cà phê, tăng 53% về khối lượng và 40% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước. Riêng cà phê nhân đạt gần 215.000 tấn, kim ngạch 972 triệu USD.

Chỉ sau một tháng, cà phê đã vượt thủy sản để vươn lên vị trí thứ hai trong nhóm mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất ngành nông nghiệp, chỉ đứng sau gỗ và sản phẩm gỗ. Đây là tín hiệu cho thấy ngành hàng này đang khởi đầu năm 2026 đầy tích cực, tiếp nối quán tính tăng trưởng của năm trước.

Robusta giữ vai trò chủ lực, chế biến sâu bứt phá

Trong cơ cấu sản phẩm năm 2025, cà phê Robusta tiếp tục giữ vai trò trụ cột với kim ngạch 6,59 tỷ USD, tăng 57,4% và chiếm 73,8% tổng kim ngạch xuất khẩu. Việt Nam tiếp tục là quốc gia xuất khẩu Robusta lớn nhất thế giới - dòng sản phẩm ngày càng được ưa chuộng trong pha trộn và sản xuất cà phê hòa tan.

Riêng tháng 1/2026, xuất khẩu Robusta đạt hơn 192.000 tấn, kim ngạch 815 triệu USD, với đơn giá bình quân 4.243 USD/tấn.

Bên cạnh đó, Arabica ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khi năm 2025 mang về gần 550 triệu USD, tăng 129,1% so với năm trước. Đặc biệt, xuất khẩu cà phê chế biến đạt 1,78 tỷ USD - mức cao nhất từ trước đến nay, tăng 50,4% so với năm 2024.

Đây là kết quả của việc doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu, mở rộng sản xuất cà phê hòa tan, rang xay và các sản phẩm giá trị gia tăng, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để hưởng ưu đãi thuế quan và mở rộng thị trường.

Thay vì chỉ xuất thô theo bao, một phần trong tổng sản lượng khoảng 1,7 triệu tấn đã được đưa vào chế biến sâu rồi bán ra với giá cao hơn, góp phần cải thiện đáng kể giá trị xuất khẩu.

EU dẫn đầu, nhiều thị trường tăng trưởng đột biến

Cà phê Việt Nam hiện được xuất khẩu tới hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong năm 2025, ba thị trường tiêu thụ lớn nhất là Đức, Italy và Tây Ban Nha, với thị phần lần lượt 13,7%, 7,8% và 7,1%. So với năm 2024, giá trị xuất khẩu sang Đức tăng gấp đôi, Italy tăng 52,3% và Tây Ban Nha tăng 41,5%. Đáng chú ý, trong số 15 thị trường chủ lực, Mexico ghi nhận mức tăng mạnh nhất, gấp 13,1 lần.

Sang tháng 1/2026, Liên minh châu Âu tiếp tục là thị trường lớn nhất, với 105.725 tấn, trị giá 492,8 triệu USD, chiếm hơn 47% về lượng và 45,6% tổng kim ngạch xuất khẩu. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu sang khu vực này tăng 60%, trị giá tăng 38,5%.

Trong đó, Đức, Tây Ban Nha và Italy tiếp tục dẫn đầu. Kim ngạch xuất khẩu sang Đức đạt 175,5 triệu USD (tăng 44,4%), Tây Ban Nha đạt 80,8 triệu USD (tăng 17,4%) và Italy đạt 80,3 triệu USD (tăng 50,7%).

Ngoài EU, nhiều thị trường khác cũng tăng trưởng mạnh trong tháng đầu năm 2026 như Algeria tăng 2,5 lần; Nga tăng 67,8%; Nhật Bản tăng 15,5%; Mỹ tăng 14,8%. Đáng chú ý, Ấn Độ tăng gần 38 lần, còn Trung Quốc tăng 3,8 lần so với cùng kỳ.

Việt Nam hiện có khoảng 710.000 ha cà phê, tập trung chủ yếu tại Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai, chiếm hơn 92,4% diện tích và 95% sản lượng cả nước. Niên vụ 2024-2025 đạt khoảng 1,7 triệu tấn; niên vụ 2025-2026 ước đạt 1,8 triệu tấn nhờ thời tiết thuận lợi và giá cao khuyến khích nông dân đầu tư chăm sóc.

Chỉ trong 4 tháng đầu niên vụ 2025–2026 (từ tháng 10/2025 đến tháng 01/2026), xuất khẩu đã đạt 564.443 tấn, tăng gần 49% so với cùng kỳ niên vụ trước. Theo nhận định của Công ty I & M Smith, mức tăng này đến từ lượng tồn kho chuyển sang từ vụ trước và việc các nhà sản xuất sẵn sàng bán ra nhiều hơn, khác với tình trạng thiếu hụt sản lượng những năm trước cùng thời điểm. VICOFA cũng dự báo sản lượng niên vụ 2025-2026 có thể tăng khoảng 10%.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng sản lượng cà phê Việt Nam gần như đã chạm ngưỡng. Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD, ngành cà phê buộc phải chuyển trọng tâm từ “lượng” sang “chất”, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển cà phê đặc sản và hướng đến sản xuất xanh, bền vững.

Từ một quốc gia chủ yếu xuất khẩu thô, cà phê Việt Nam đang dần khẳng định vị thế mới trên bản đồ thế giới - không chỉ là nước bán nhiều, mà còn là nước biết gia tăng giá trị cho từng hạt cà phê.

Tại Việt Nam, do vẫn trong kỳ nghỉ Tết Bính Ngọ 2026, hoạt động mua bán gần như tạm ngưng. Giá cà phê nội địa duy trì ổn định trong khoảng 96.400 - 97.900 đồng/kg suốt tuần qua, chưa phản ánh đầy đủ đà giảm mạnh trên thị trường quốc tế.

Đắk Nông tiếp tục dẫn đầu với mức 97.900 đồng/kg. Đắk Lắk và Gia Lai cùng giữ mốc 97.700 đồng/kg, trong khi Lâm Đồng thấp nhất khu vực với 96.400 đồng/kg.

Diễn biến đi ngang chủ yếu xuất phát từ nguồn cung bán ra hạn chế trong kỳ nghỉ dài ngày, cùng tâm lý chờ đợi tín hiệu mới của cả người mua lẫn người bán trước những biến động mạnh từ thị trường thế giới.

Mai Anh - nguoiquansat.vn

Theo Kiến thức Đầu tư