Loại tài sản theo chân vàng bạc tăng mạnh nhất 11 năm nhưng khiến quốc gia top giàu nhất thế giới đau đầu

Tại Thụy Sĩ, giới hoạch định chính sách lại theo dõi diễn biến này với tâm lý lo ngại.

Từ đầu năm đến nay, đồng franc đã tăng 3,5% so với USD, tiếp nối đà tăng 12,7% trong năm 2025. Đà tăng được thúc đẩy bởi hàng loạt yếu tố bất định, từ chính sách thương mại khó lường của Mỹ, những nghi vấn xoay quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang, cho đến nguy cơ Mỹ can thiệp quân sự tại Greenland, Mỹ Latin và Trung Đông.

Trong phiên giao dịch thứ Ba, franc chạm mức cao nhất 11 năm so với USD, trước khi điều chỉnh nhẹ vào sáng thứ Tư.

“Bất kỳ leo thang địa chính trị nào cũng đồng nghĩa với bất định gia tăng”, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ SNB Martin Schlegel phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos. “Điều này không tốt cho đồng franc cũng như cho nền kinh tế Thụy Sĩ. Mỗi khi thế giới bất ổn, franc lại tăng giá, khiến việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn”.

Khác với nhiều nền kinh tế lớn trong khu vực, Thụy Sĩ đang phải đối mặt với lạm phát ì ạch. Việc đồng nội tệ mạnh lên có nguy cơ gia tăng áp lực giảm phát đối với nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu.

“Đồng franc duy trì sức mạnh một phần vì cầu đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu của Thụy Sĩ có độ co giãn giá thấp”, ông Giuliano Bianchi, đồng sáng lập Viện Quantitas thuộc Trường Kinh doanh Du lịch EHL, nhận định. “Ở các lĩnh vực then chốt như dược phẩm, chế tạo chính xác và dịch vụ giá trị cao, việc tiền tệ lên giá hầu như không làm suy giảm nhu cầu quốc tế, khiến cơ chế tự cân bằng tỷ giá kém hiệu quả”.

Theo ông, điều này khiến nhiệm vụ của Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ càng thêm khó khăn, bởi franc mạnh làm giảm lạm phát nhập khẩu và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu, từ đó gây sức ép lên tiền lương và đầu tư trong bối cảnh lạm phát vốn đã rất thấp.

Hiện lạm phát tại Thụy Sĩ chỉ ở mức 0,1%, trong khi lãi suất điều hành của Ngân hàng Trung ương là 0%. Nền kinh tế đang tiến sát ranh giới giảm phát và nguy cơ quay trở lại thời kỳ lãi suất âm.

Năm 2022, Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ chấm dứt giai đoạn 7 năm áp dụng lãi suất âm, vốn gây nhiều tranh cãi vì làm triệt tiêu lợi suất tiền gửi và bào mòn biên lợi nhuận của hệ thống ngân hàng.

“Tâm lý quay lại lãi suất âm là rất thận trọng, nhưng nếu cần thiết, chúng tôi vẫn sẽ làm”, ông Schlegel khẳng định.

Dư địa chính sách ngày càng thu hẹp

Một công cụ khác từng được SNB sử dụng là can thiệp thị trường ngoại hối, bán franc để mua ngoại tệ nhằm hạ nhiệt tỷ giá. Tuy nhiên, điều này hiện tiềm ẩn rủi ro chính trị và thương mại lớn. Chỉ vài tháng trước, Thụy Sĩ đạt được thỏa thuận thương mại giúp giảm mức thuế 39% xuống còn 15%, vốn thuộc nhóm cao nhất trong chính sách thuế quan thời chính quyền Trump.

Trước đó, Nhà Trắng áp thuế nặng với lý do “thuế đối ứng”, một phần nhằm phản ứng với cái gọi là “thao túng tiền tệ và rào cản thương mại” của các đối tác. Tháng 6, Mỹ đưa Thụy Sĩ vào “Danh sách theo dõi” gồm 9 đối tác có “chính sách tiền tệ và kinh tế vĩ mô cần được giám sát chặt chẽ”.

Tuần trước, Tổng thống Trump thậm chí tuyên bố tại Davos rằng thuế với Thụy Sĩ bị nâng từ 31% lên 39% đơn giản vì cựu Tổng thống Karin Keller Sutter “khiến ông không hài lòng”, cho thấy mức độ khó lường trong chính sách.

Theo ông Lloyd Harris, Giám đốc đầu tư trái phiếu tại Premier Miton Investors, sức hấp dẫn dài hạn của franc với vai trò tài sản an toàn sẽ tiếp tục hỗ trợ xu hướng tăng giá, bất chấp chính sách của SNB.

“Xét trong dài hạn, franc Thụy Sĩ là đồng tiền mạnh nhất thế giới và nhiều khả năng vẫn giữ được độ bền vững trong năm nay”, ông nhận định. “Giá vàng tăng, vị thế trú ẩn an toàn trong bối cảnh địa chính trị rối ren và thặng dư tài khoản vãng lai kéo dài đều ủng hộ xu hướng này. Ngân hàng Trung ương có thể can thiệp nếu đà tăng quá mạnh, nhưng trung hạn, chúng tôi không thấy khả năng franc đánh mất vị thế vượt trội so với USD”.

Ông Claudio Sfreddo, tiến sĩ kinh tế và giảng viên thỉnh giảng tại EHL, cũng cho rằng dòng vốn trú ẩn có thể tiếp tục đổ vào franc, ngay cả khi Ngân hàng Trung ương hạ lãi suất để kiềm chế đồng tiền này.

“Đồng thời, những nhạy cảm chính trị xung quanh việc can thiệp tỷ giá đang thu hẹp thêm dư địa chính sách, làm nổi bật sự đánh đổi giữa ổn định giá cả và tăng trưởng”, ông nói.

Dù vậy, Chủ tịch SNB Martin Schlegel khẳng định tại Davos rằng ngân hàng trung ương sẽ hành động để bảo vệ mục tiêu chính sách, kể cả khi có nguy cơ làm Washington không hài lòng.

“Chúng tôi sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại hối nếu cần,” ông nhấn mạnh.

Theo CNBC