Loạt đại gia rót trăm nghìn tỷ làm thép, thị trường đứng trước nguy cơ 'thừa hàng'

Báo cáo mới đây của Mirae Asset cho biết, tổng nhu cầu thép cuộn cán nóng (HRC), bao gồm tiêu thụ nội địa và xuất khẩu đã giảm 6,3% so với cùng kỳ, xuống còn khoảng 15 triệu tấn trong năm 2025.

Đà suy giảm này chủ yếu đến từ kênh xuất khẩu. Cụ thể, sản lượng xuất khẩu HRC sụt giảm mạnh tới 75%, chỉ còn 0,9 triệu tấn, trong khi xuất khẩu tôn mạ cũng giảm khoảng 50%, xuống còn 1,5 triệu tấn. Ngược lại, thị trường nội địa giữ được sự ổn định tương đối nhờ hoạt động xây dựng và sản xuất vẫn duy trì nhịp tăng trưởng. Đáng chú ý, việc nhập khẩu giảm sâu, đặc biệt từ Trung Quốc, đã tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp trong nước gia tăng sản lượng và mở rộng thị phần.

Tuy vậy, sự cân bằng hiện tại của thị trường phần nhiều đến từ yếu tố “giảm nhập khẩu” hơn là sự phục hồi thực chất của nhu cầu. Quy mô thị trường nội địa trong những năm gần đây đã tăng lên khoảng 15-16 triệu tấn, cao hơn mức bình quân 13 triệu tấn trước năm 2024. Con số này không chênh lệch đáng kể so với tổng công suất nội địa hiện vào khoảng 13,6 triệu tấn mỗi năm, sau khi được bổ sung thêm 5,6 triệu tấn từ dự án Dung Quất 2 trong năm 2025.

Trong bối cảnh đó, Mirae Asset cho biết áp lực nguồn cung mới đang ngày càng rõ nét. Điển hình là Xuân Thiện Group đang triển khai tổ hợp thép xanh quy mô hơn 100.000 tỷ đồng, với công suất dự kiến 7,5 triệu tấn mỗi năm.

Tổ hợp có diện tích hơn 425ha, gồm 3 dự án thành phần với tổng vốn đầu tư vượt 100.000 tỷ đồng. Dự án trọng điểm là Nhà máy Thép xanh số 1 với công suất 7,5 triệu tấn mỗi năm, tập trung vào các sản phẩm HRC và thép chất lượng cao phục vụ công nghiệp chế tạo, ô tô và logistics.

Ngoài ra, một số dự án nhà máy thép lớn cũng dự kiến cung cấp ra thị trường thêm hàng triệu tấn thép mỗi năm.

Theo đánh giá của Mirae Asset, việc hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt được triển khai khiến rủi ro dư cung của ngành thép Việt Nam trong trung hạn bắt đầu hiện hữu.

Khả năng hấp thụ lượng cung mới trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến giá HRC toàn cầu. Nếu giá thép tăng đủ mạnh để vượt ngưỡng chịu đựng của người tiêu dùng tại các thị trường lớn như Mỹ và EU, áp lực chi phí có thể buộc các nhà hoạch định chính sách nới lỏng các rào cản thương mại. Khi đó, thép Việt Nam sẽ có cơ hội quay trở lại các thị trường xuất khẩu, qua đó phần nào giảm áp lực dư cung trong nước.