Loạt nước châu Âu phản đối Mỹ gay gắt, xác nhận sẽ có đàm phán “đa quốc gia” về eo biển Hormuz

Theo CNBC, Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày thứ Hai cho biết Anh không ủng hộ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran, đồng thời khẳng định nước này sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến với Iran.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Pháp Emmanuel Macron xác nhận rằng Pháp và Anh trong những ngày tới sẽ đồng chủ trì một hội nghị nhằm khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Ông Macron chưa công khai loại trừ khả năng Pháp tham gia vào hoạt động phong tỏa do Mỹ dẫn dắt, nhưng cho biết hội nghị dự kiến tổ chức sẽ hướng tới việc thành lập một lực lượng “đa quốc gia mang tính hòa bình” và “thuần túy phòng vệ”, tách biệt với các bên tham chiến.

Trả lời BBC Radio 5 Live hôm thứ Hai, ông Starmer nói: “Chúng tôi không ủng hộ việc phong tỏa. Mọi hoạt động điều phối - về mặt ngoại giao, chính trị và cả năng lực thực tế - chúng tôi có năng lực rà phá thủy lôi, tôi sẽ không đi vào chi tiết tác chiến, nhưng chúng tôi có năng lực đó - tất cả, từ góc độ của chúng tôi, đều nhằm mục tiêu đưa eo biển này mở cửa hoàn toàn trở lại”.

Ông nói thêm: “Những gì chúng tôi đã làm trong vài tuần qua - và đó cũng là một phần trong những gì tôi đã thảo luận với các nước vùng Vịnh tuần trước - là tập hợp các quốc gia lại để giữ cho eo biển này thông suốt, chứ không phải đóng nó lại”.

Phát biểu của ông Starmer được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu rằng các nước khác sẽ hỗ trợ Mỹ thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu thuyền ra vào các cảng của Iran; biện pháp đã có hiệu lực từ 10 giờ sáng theo giờ miền Đông nước Mỹ vào thứ Hai.

Động thái này được công bố sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần giữa Washington và Tehran không đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông.

Phát biểu với báo giới hôm Chủ nhật, ông Trump nói: “Đúng 10 giờ ngày mai, chúng tôi sẽ bắt đầu áp dụng lệnh phong tỏa”, đồng thời cho biết thêm rằng “các quốc gia khác đang phối hợp để Iran không thể bán dầu”.

Ông không nêu rõ những quốc gia nào sẽ hỗ trợ. Tuy nhiên, CNBC cho biết đã đề nghị các chính phủ tại châu Âu và Trung Đông đưa ra bình luận và làm rõ liệu họ có ý định tham gia hỗ trợ Mỹ hay không.

Cả các nước châu Âu lẫn các quốc gia vùng Vịnh từ trước đến nay đều tỏ ra dè dặt trong việc can dự vào cuộc xung đột này, do lo ngại nguy cơ leo thang của một cuộc chiến mà họ xem là “cuộc chiến do Washington lựa chọn”, chứ không phải điều tất yếu.

Đức cũng phát tín hiệu cho thấy nước này không tham gia vào hoạt động phong tỏa. Các nguồn tin chính phủ nói với CNBC hôm thứ Hai rằng phát biểu của ông Trump chỉ là “một tuyên bố mơ hồ, không dựa trên bất kỳ diễn biến thực tế mới nào”.

Berlin nhiều lần bác bỏ khả năng tham gia quân sự vào cuộc chiến với Iran, và chính phủ Đức ngày thứ Hai tiếp tục nhắc lại lập trường đó, tuyên bố: “Trong những ngày gần đây, chính phủ liên bang đã nhiều lần lên tiếng về khả năng tham gia cũng như các điều kiện liên quan. Những tuyên bố đó vẫn giữ nguyên hiệu lực”.

Các nỗ lực song song

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Tổng thống Macron cho biết Pháp sẽ tổ chức một hội nghị “cùng với Vương quốc Anh và các quốc gia sẵn sàng tham gia” nhằm xây dựng “một sứ mệnh đa quốc gia mang tính hòa bình, với mục tiêu khôi phục tự do hàng hải tại eo biển này”.

Ông nói thêm: “Sứ mệnh thuần túy phòng vệ này, tách biệt với các bên tham chiến, được dự kiến triển khai ngay khi tình hình cho phép”.

Ông Starmer cho biết người dân Anh đang bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến với Iran thông qua chi phí năng lượng gia tăng, và ông không muốn họ “phải trả giá” cho cuộc xung đột này. Khi được hỏi liệu ông có quy trách nhiệm cá nhân cho ông Trump về tác động đối với hóa đơn năng lượng tại Anh hay không, ông Starmer cho rằng chính Iran mới là bên đang hạn chế hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz.

“Chúng tôi, tức Vương quốc Anh, đã rất rõ ràng rằng chúng tôi sẽ không để bị lôi kéo vào cuộc chiến này, và thực tế là chúng tôi không làm như vậy. Nhưng đồng thời, chúng tôi cũng đã tham gia vào các hành động mang tính phòng vệ”, Thủ tướng Anh nói.