Loạt quy định mới quan trọng có hiệu lực từ tháng 3, ai cũng nên biết

Từ 1/3/2026, nhiều quy định mới về đầu tư, ngân hàng, BHXH, cư trú và kiểm định khí thải chính thức có hiệu lực trên toàn quốc.

Cắt giảm điều kiện, mở rộng tự do kinh doanh

Luật Đầu tư 2025 gồm 7 chương, 52 điều, có hiệu lực từ 1-3-2026. Luật mang nhiều thay đổi quan trọng nhằm cắt giảm thủ tục, mở rộng tự do kinh doanh và nâng cao tính minh bạch, linh hoạt cho nhà đầu tư.

Trước hết, luật giảm mạnh số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động…), chuyển một số ngành từ cấp “cấp phép” sang “công bố và quản lý hậu kiểm” để rút ngắn thời gian và chi phí đầu vào cho doanh nghiệp. Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án, miễn điều kiện phải có dự án trước khi thành lập công ty như trước đây.

Một số quy định cầu kỳ trước đây đã được đơn giản hóa: bỏ hai trường hợp trước đây phải điều chỉnh dự án đầu tư, giảm bớt thủ tục điều chỉnh không cần thiết, chỉ giữ lại 5 trường hợp doanh nghiệp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Luật mở rộng thủ tục đầu tư đặc biệt, cho phép dự án tại các khu ưu tiên (khu công nghiệp, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế…) thực hiện nhanh hơn với cam kết tuân thủ quy chuẩn thay vì nhiều giấy phép trước khi triển khai.

Đồng thời quy định nhà đầu tư được điều chỉnh tăng/giảm thời hạn hoạt động dự án trong quá trình thực hiện thay vì chỉ gia hạn cuối hạn như luật cũ.

Luật bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài và chỉ giữ lại quy định đăng ký, giới hạn áp dụng theo quy định của Chính phủ; trong khi quy định chuyển nhượng dự án đầu tư được mở rộng áp dụng cho nhiều trường hợp dự án đã có quyết định/chứng nhận đầu tư, tạo thuận lợi hơn cho giao dịch chuyển nhượng dự án.

Nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư sẽ được cấp mã định danh điện tử

Từ ngày 1/3/2026, mọi nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư và các sản phẩm bất động sản trong dự án trên cả nước sẽ được cấp mã định danh điện tử riêng theo quy định tại Nghị định 357.

Cũng theo nghị định này, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản được xây dựng, quản lý thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Trong đó, từ Điều 8 đến Điều 12 quy định các mã định danh điện tử, bao gồm: Mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là nhà ở; mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng; mã định danh điện tử của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư; mã định danh điện tử của chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản; mã định danh điện tử của cá nhân được thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở.

Cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản sẽ phải tích hợp đầy đủ thông tin về dự án, bao gồm tổng mức đầu tư, quy mô sử dụng đất, tiến độ thực hiện và các văn bản pháp lý liên quan.

Hệ thống cũng thống kê giá mua bán theo đơn vị triệu đồng/m2, tổng giá trị giao dịch, lượng bất động sản tồn kho, dữ liệu giao dịch qua công chứng và thông tin hợp đồng mua bán.

Trong mỗi hợp đồng sẽ thể hiện mã định danh của bất động sản, mã định danh của cá nhân hoặc tổ chức tham gia giao dịch, thời điểm ký kết và hình thức giao dịch như mua bán, thuê hoặc chuyển nhượng.

Mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là nhà ở được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định này gồm các nhóm trường thông tin: Mã định danh thửa đất; Mã số thông tin dự án, công trình xây dựng; Mã định danh địa điểm (nếu có); Dãy ký tự tự nhiên.

Mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là nhà ở được tạo lập tự động trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản và Sở Xây dựng thực hiện gắn thông tin mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là nhà ở với các dự án phát triển nhà ở trên địa bàn cùng thời điểm ban hành văn bản thông báo về nhà ở đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai.

Tài khoản ngân hàng hộ kinh doanh bắt buộc phải đúng tên đăng ký

Theo Thông tư 25/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, từ 1/3/2026, đối với tài khoản thanh toán của tổ chức - bao gồm cả hộ kinh doanh thì tên tài khoản bắt buộc phải thể hiện tên của tổ chức theo giấy phép thành lập, quyết định thành lập, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc các giấy tờ hợp pháp khác chứng minh việc thành lập và hoạt động của tổ chức.

Theo đó, đối với hộ kinh doanh mở và sử dụng tài khoản thanh toán phục vụ hoạt động kinh doanh, tên tài khoản phải được thể hiện phù hợp với tên hộ kinh doanh ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc các hồ sơ pháp lý tương ứng theo quy định của pháp luật. Đối với tài khoản thanh toán của cá nhân, tên tài khoản phải được xác lập theo họ và tên của cá nhân đúng với thông tin thể hiện trên giấy tờ tùy thân hợp pháp được sử dụng khi thực hiện thủ tục mở tài khoản.

Siết an toàn ngân hàng số để bảo vệ tài sản khách hàng

Ngân hàng Nhà nước đã bổ sung các yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ hơn với dịch vụ Online Banking và Mobile Banking, theo tiêu chuẩn an toàn quốc tế. Đây là quy định mới theo Thông tư 77 do Ngân hàng Nhà nước ban hành có hiệu lực từ 1/3/2026.

Thông tư mới đặt ra hàng loạt yêu cầu kỹ thuật khắt khe hơn, tập trung vào bảo vệ tài sản khách hàng và ngăn chặn gian lận trên môi trường số. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc nâng chuẩn phát hiện giả mạo sinh trắc học.

Theo đó, các giải pháp xác thực sinh trắc học của ngân hàng phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ISO 30107 cấp độ 2, nhằm đối phó với các hình thức giả mạo ngày càng tinh vi; trong đó có việc sử dụng trí tuệ nhân tạo. Cùng với đó, các tổ chức tín dụng buộc phải quản lý chặt chẽ vòng đời ứng dụng Mobile Banking.

Thêm trường hợp doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH

Luật Phục hồi, phá sản 2025 được thông qua đã quy định doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH khi đang áp dụng thủ tục phục hồi, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026.

Cụ thể, căn cứ khoản 3 Điều 30 Luật Phục hồi, phá sản 2025, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi thì doanh nghiệp, hợp tác xã được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Thời hạn tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất thực hiện theo quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Đồng thời, khoản 2 Điều 86 Luật Phục hồi, phá sản 2025 sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 1 Điều 37 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã được sửa đổi, mở rộng đối tượng được tạm dừng đóng BHXH như sau:

Khi người sử dụng lao động được áp dụng thủ tục phục hồi theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian tối đa 12 tháng.

Thực hiện kiểm định khí thải xe ô tô theo quy trình mới

Từ 1/3/2026, quy định mới về kiểm định khí thải ô tô chính thức có hiệu lực. Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước sẽ thực hiện kiểm định khí thải xe ô tô theo quy trình và phương pháp kiểm tra mới, chặt chẽ và nghiêm ngặt hơn.

Cụ thể, từ ngày 1/3: áp dụng mức 1 đối với xe ô tô sản xuất trước năm 1999. Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016. Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021. Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Để triển khai hiệu quả quy định mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam yêu cầu các cơ sở đăng kiểm khẩn trương niêm yết công khai lộ trình áp dụng, mức khí thải, quy trình và phương pháp kiểm tra tại khu vực phòng chờ làm thủ tục kiểm định, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng theo dõi, nắm bắt thông tin.

Đồng thời, khuyến cáo chủ xe, lái xe chủ động bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện trước khi đưa đi kiểm định như: thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải và cảm biến ô xy…

Chủ phương tiện cần sử dụng nhiên liệu, dầu bôi trơn và nước làm mát động cơ đúng theo khuyến cáo của nhà sản xuất để bảo đảm hiệu quả vận hành và kiểm soát khí thải.

Đối với các xe ô tô còn giấy chứng nhận đăng kiểm hợp lệ, phương tiện vẫn được phép lưu hành đến hết chu kỳ kiểm định hiện tại; quy định mới về kiểm tra khí thải sẽ được áp dụng từ kỳ kiểm định tiếp theo.

Siết quy định về cư trú, mở rộng cấp số định danh

Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, Luật Căn cước, có hiệu lực từ 15-3-2026.

Nghị định quy định nhiều điểm mới quan trọng. Trong đó, về cư trú, nghị định sửa đổi cách thức đăng ký thường trú, tạm trú cho người chưa thành niên, quy định rõ trách nhiệm của cha, mẹ hoặc người giám hộ trong việc kê khai và xác nhận thông tin, đồng thời yêu cầu trong vòng tối đa 60 ngày kể từ khi đăng ký khai sinh phải hoàn tất thủ tục đăng ký cư trú hoặc khai báo thông tin cư trú cho trẻ; riêng trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký cư trú tại nơi thường trú của cha, mẹ hoặc người giám hộ mà không phải kiểm tra, xác minh điều kiện. Nghị định cũng điều chỉnh hồ sơ, thủ tục xóa đăng ký thường trú, tạm trú và bổ sung quy định nộp hồ sơ qua hình thức trực tuyến nhằm đơn giản hóa thủ tục.

Về số định danh, nghị định mở rộng cơ chế cấp số định danh cá nhân ngay từ khi đăng ký khai sinh cho cả trường hợp trẻ sinh ở nước ngoài được ghi vào sổ hộ tịch Việt Nam và tinh gọn quy trình thực hiện cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước theo hình thức trực tuyến.

Đáng chú ý trong lĩnh vực đầu tư kinh doanh có điều kiện, Nghị định 58/2026 cho phép tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an được nghiên cứu, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu và cung cấp pháo hoa nổ, mở rộng so với quy định trước đây chỉ cho phép doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện các hoạt động này.