Lương 100 triệu/tháng: Ngành học khát nhân lực trên toàn cầu, Việt Nam còn đang thiếu cơ sở đào tạo

Chip bán dẫn – những linh kiện nhỏ bé nhưng phức tạp – hiện diện trong hầu hết các sản phẩm công nghệ, từ điện thoại, máy tính đến hệ thống điều khiển ô tô, thiết bị y tế và hạ tầng viễn thông. Theo Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn (SIA), doanh thu toàn ngành đã đạt gần 800 tỷ USD năm 2025 và dự kiến chạm mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026, phản ánh tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ nhờ nhu cầu từ AI, IoT và công nghệ tự động hóa .

Không chỉ dừng ở quy mô thị trường, các khoản đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực này cũng đang tăng tốc. Dự báo đến năm 2030, ngành bán dẫn có thể đạt giá trị khoảng 1.000 tỷ USD, đi kèm là làn sóng xây dựng nhà máy và mở rộng chuỗi cung ứng trên toàn cầu .

Tốc độ phát triển nhanh chóng kéo theo bài toán nhân lực ngày càng cấp bách. Nhiều báo cáo cho thấy ngành bán dẫn đang thiếu hụt kỹ sư có trình độ cao nghiêm trọng, đặc biệt ở các vị trí thiết kế chip, sản xuất và kiểm định.

Với Việt Nam, thách thức không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở việc xác định vị trí của quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nhận định về vấn đề này, đại diện một cơ sở đào tạo cho biết việc phát triển nguồn nhân lực cần gắn với định hướng chiến lược, trong đó Việt Nam có thể tập trung vào các khâu như thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm định để tận dụng lợi thế .

Ở quy mô quốc tế, tình trạng thiếu hụt cũng diễn ra tương tự. Các vị trí như kỹ sư thiết kế chip, kỹ sư quy trình hay kỹ sư điện tử đều nằm trong nhóm “khó tuyển” với nhu cầu hàng chục nghìn nhân lực mỗi năm .

Một trong những yếu tố khiến ngành bán dẫn trở nên hấp dẫn là mức thu nhập cao. Tại Mỹ, mức lương trung bình của kỹ sư bán dẫn dao động từ khoảng 90.000 USD đến gần 190.000 USD mỗi năm, thậm chí cao hơn với các vị trí cấp cao. Thu nhập tăng nhanh do nhu cầu lớn và nguồn cung nhân lực hạn chế .

Tại Việt Nam, dù mặt bằng lương thấp hơn, các vị trí kỹ sư có kinh nghiệm vẫn có thể đạt mức thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi tháng, thậm chí cao hơn đối với nhân sự cấp cao hoặc làm việc cho doanh nghiệp nước ngoài. Một số tin tuyển dụng cho thấy kỹ sư có kinh nghiệm từ 5 năm có thể nhận mức lương trên 1.000 USD/tháng .

Tuy nhiên, mức thu nhập này đi kèm yêu cầu khắt khe. Ngành bán dẫn đòi hỏi nền tảng vững chắc về toán, vật lý, hóa học, cùng khả năng làm việc trong môi trường công nghệ cao, độ chính xác tuyệt đối và quy trình nghiêm ngặt.

Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng trong chuỗi cung ứng bán dẫn, nhờ lợi thế về chi phí, vị trí địa lý và nguồn nhân lực trẻ. Chính phủ cũng đã ban hành chiến lược phát triển ngành bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ .

Dù vậy, thực tế cho thấy số lượng cơ sở đào tạo chuyên sâu còn hạn chế, trong khi nhu cầu từ doanh nghiệp ngày càng tăng. Khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất vẫn là bài toán lớn cần giải quyết nếu Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp này.