Mặt hàng chủ lực của Việt Nam bị Mỹ áp thuế cao tới 25%, chuyên gia đánh giá mức độ ảnh hưởng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa ban hành kết luận sơ bộ trong đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá (CBPG) với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trong giai đoạn từ ngày 1/2/2024 đến 31/1/2025.

Liên quan đến vụ việc này, Tham tán Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, ông Đỗ Ngọc Hưng đã có những chia sẻ đáng chú ý với Mekong ASEAN.

Về nguyên nhân dẫn đến mức thuế sơ bộ nêu trên, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cho biết trong vụ việc này có doanh nghiệp bị áp dụng dữ liệu sẵn có bất lợi đối với 5 yếu tố hóa chất đầu vào, do DOC cho rằng phần mô tả thông tin chưa đủ chi tiết để đối chiếu với giá trị thay thế phù hợp.

Đây được xem là yếu tố rất quan trọng, bởi trong các cuộc điều tra của Mỹ, việc thiếu dữ liệu hoặc dữ liệu không đủ khả năng kiểm chứng có thể dẫn tới cách tính bất lợi, ngay cả khi doanh nghiệp vẫn tham gia hợp tác.

Kết luận sơ bộ trước mắt được đánh giá sẽ làm gia tăng chi phí và rủi ro thương mại đối với các doanh nghiệp xuất khẩu tôm sang Mỹ, đặc biệt là những doanh nghiệp đang chịu mức thuế riêng rẽ cao hơn kỳ vọng hoặc thuộc nhóm áp thuế suất toàn quốc.

Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng đây vẫn chưa phải kết luận cuối cùng. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn được công nhận đủ điều kiện hưởng thuế suất riêng rẽ. Đồng thời, ngành tôm Việt Nam cũng đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong quá trình xử lý các kỳ rà soát trước đây tại thị trường Mỹ.

Theo kết luận sơ bộ, DOC xác định mức thuế CBPG đối với 2 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc lần lượt là 6,3% và 10,76%. Trong đó, một doanh nghiệp bị cho là chưa cung cấp đầy đủ mô tả liên quan đến một số hóa chất đầu vào để DOC có thể đối chiếu với giá trị thay thế tương ứng. Vì vậy, doanh nghiệp này bị áp dụng dữ liệu sẵn có bất lợi đối với một phần chi phí đầu vào.

Đối với 27 doanh nghiệp còn lại, DOC áp dụng mức thuế suất riêng rẽ 7,56%, tương ứng mức thuế bình quân gia quyền của 2 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc.

Ngoài ra, DOC dự kiến hủy rà soát đối với 8 doanh nghiệp do không phát sinh lô hàng thuộc diện xem xét trong kỳ rà soát. Trong khi đó, 132 doanh nghiệp không chứng minh được điều kiện để hưởng thuế suất riêng rẽ tiếp tục bị áp mức thuế suất toàn quốc 25,76%.

Dự kiến, DOC sẽ ban hành kết luận cuối cùng của đợt rà soát này trong vòng 120 ngày kể từ ngày công bố kết luận sơ bộ, tức khoảng tháng 11/2026.

Nhằm xử lý hiệu quả vụ việc và hướng tới kết quả tích cực nhất, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) khuyến nghị Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cùng các doanh nghiệp liên quan tiếp tục hợp tác đầy đủ, toàn diện với DOC trong suốt quá trình điều tra, tránh bị coi là không hợp tác và bị áp mức thuế bất lợi.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần kịp thời nộp bình luận và ý kiến phản biện cần thiết để DOC xem xét điều chỉnh mức thuế trong kết luận cuối cùng theo hướng tích cực hơn.