Mẩu quảng cáo tiết lộ cách ông Trump vạch ra 'kịch bản' đối đầu Iran từ hơn 40 năm về trước

Tối hậu thư quen thuộc

Một tối hậu thư yêu cầu giáo chủ Ayatollah của Iran tuân thủ trong thời hạn ngắn, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả. Lời đe dọa nhằm vào các cơ sở dầu mỏ quan trọng nhất của Iran, cùng tín hiệu sẵn sàng đáp trả quân sự quy mô lớn. Tất cả phản ánh quan điểm cho rằng chỉ cần một đòn quyết định cũng đủ buộc Tehran phải nhượng bộ.

Những yếu tố này có thể gợi liên tưởng đến cách tiếp cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc xung đột với Iran năm 2026. Tuy nhiên, chúng không phải là những phát biểu gần đây của ông trên Truth Social, mà xuất hiện từ cuối thập niên 1980 - thời điểm ông Trump lần đầu cân nhắc tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng.

Dù khó có thể coi đây là kịch bản được báo trước cho cuộc chiến hiện nay, các quan điểm của lãnh đạo Mỹ về cách đối phó với Iran thực tế đã được ông bày tỏ công khai từ nhiều thập niên trước.

Ý tưởng đã xuất hiện từ năm 1987

Năm 1987, ông Trump chi 94.801 USD để đăng một quảng cáo nguyên trang trên 3 tờ báo lớn tại Mỹ. Theo ông, các nhà lãnh đạo Mỹ đang bị thế giới “cười nhạo” vì cách xử lý cuộc khủng hoảng vùng Vịnh phát sinh từ chiến tranh Iran - Iraq.

Thời điểm đó, Mỹ đang triển khai lực lượng hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Ông Trump chỉ trích chính sách này, cho rằng Washington đang cố gắng “bảo vệ những con tàu không thuộc sở hữu của mình, chở thứ dầu mà chúng ta không cần, tới những đồng minh không hỗ trợ trở lại”.

Quan điểm này có nhiều điểm tương đồng với các phát biểu của ông trong những năm gần đây. Khi đó, trong lúc thăm dò khả năng tranh cử Tổng thống, ông Trump khẳng định vấn đề nằm ở việc Mỹ thiếu sự cứng rắn trong chính sách đối ngoại.

Vài tuần sau, tại một sự kiện của câu lạc bộ Rotary ở bang New Hampshire năm 1987, ông chế giễu việc hải quân Iran - mà ông mô tả là “những chiếc xuồng nhỏ gắn súng máy” - lại có thể khiến Mỹ bị động.

“Tại sao chúng ta không tiến vào đó và chiếm lấy một vài mỏ dầu gần bờ của họ?”, ông đặt câu hỏi.

Trong một cuộc phỏng vấn với Guardian năm 1988, doanh nhân khi đó 41 tuổi tiếp tục nhắc đến khả năng tấn công đảo Kharg - cơ sở xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran - nếu lực lượng Mỹ bị tấn công.

Duy trì quan điểm về việc sử dụng sức mạnh

Mặc dù ý định tranh cử Tổng thống không tiến triển trong cuộc bầu cử năm 1988, ông Trump vẫn nhiều lần nhấn mạnh quan điểm rằng sức mạnh của Mỹ cần được sử dụng quyết đoán hơn khi lợi ích của Washington bị đe dọa.

Trong một bài phát biểu năm 1989 về “thế giới theo cách nhìn của Trump” tại hội nghị các tổ chức phi lợi nhuận, ông đặt câu hỏi về vai trò của sức mạnh quân sự nếu không được sử dụng khi cần thiết. Theo các tường thuật thời điểm đó, ông Trump cho rằng Mỹ nên đặt ra thời hạn rõ ràng đối với Iran trong một số vấn đề tranh chấp.

Bốn thập niên trôi qua, cách tiếp cận dựa trên các tối hậu thư và thời hạn cụ thể vẫn được xem là một phần trong tư duy chính sách của ông Trump.

Trong bối cảnh căng thẳng gần đây, Tổng thống Mỹ đã đưa ra thời hạn 48 giờ để Tehran mở lại eo biển Hormuz, thay vì một tuần như trong các phát biểu trước đây.

Theo các quan điểm mà ông từng nêu, việc đơn giản hóa một cuộc khủng hoảng thành bước rõ ràng - sự kiện, thời hạn và phản ứng - có thể tạo lợi thế cho bên sẵn sàng sử dụng nhiều sức mạnh hơn.

Với Tổng thống, Mỹ - siêu cường quân sự hàng đầu thế giới - luôn phải hành động dứt khoát. Tuy nhiên, giống như nhiều cuộc xung đột trước đây của Washington tại Trung Đông, câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ xảy ra nếu kết quả không diễn ra như dự tính.

Tổng thống Mỹ sẽ làm gì nếu ông không thể quyết định cục diện cuộc chiến, không thể kiềm chế cú sốc đối với kinh tế toàn cầu, hoặc không thể một mình định đoạt tương lai của Iran - quốc gia với khoảng 90 triệu dân?

Áp lực có thể chuyển sang đồng minh

Một chủ đề khác xuất hiện trong các phát biểu của ông Trump từ thập niên 1980 là quan điểm cho rằng một số đồng minh đang hưởng lợi từ sức mạnh của Mỹ mà không đóng góp tương xứng.

Khi căng thẳng tại vùng Vịnh gia tăng, áp lực đối với các đối tác của Washington cũng tăng theo, cả về hỗ trợ vật chất lẫn ủng hộ chính trị.

Mới đây, ông Trump nhấn mạnh rằng ông sẽ ghi nhớ cách những “kẻ hèn nhát” trong NATO phản ứng khi được yêu cầu hỗ trợ tại eo biển Hormuz.

Vì vậy, giới quan sát nhận định rằng các phát biểu từ nhiều thập niên trước của ông Trump không chỉ giúp lý giải cách ông nhìn nhận cuộc xung đột với Iran hiện nay, mà còn cho thấy khả năng Washington sẽ tiếp tục yêu cầu các đối tác chia sẻ nhiều hơn về chi phí và trách nhiệm trong chiến dịch liên quan đến an ninh quốc tế.

Trong cách nhìn của nhà lãnh đạo Mỹ, đây có thể không chỉ là cuộc đối đầu ý chí giữa Washington và Tehran, mà còn là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm định hình lại cách sức mạnh của Mỹ được sử dụng và ai là người hưởng lợi từ nó.

Tối hậu thư tiếp theo của ông có thể không nhắm vào một nhà lãnh đạo xa xôi nào đó, mà hướng thẳng tới các lãnh đạo châu Âu và những đồng minh khác của Mỹ trên thế giới.

Theo Financial Times