Mở đường cho SCIC 'xuất ngoại': Danh mục 8 tỷ USD tại 112 doanh nghiệp sẽ được tái định giá?

Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị vừa ban hành ngày 6/1/2026, đang mở ra một bước ngoặt lớn trong cách Nhà nước quản lý và đầu tư vốn tại doanh nghiệp. Trọng tâm của Nghị quyết là yêu cầu tái cơ cấu toàn diện Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia.

SCIC: Từ “người giữ vốn” sang nhà đầu tư chủ động

Theo định hướng mới, SCIC không còn đơn thuần là đầu mối tiếp nhận, quản lý và thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, mà sẽ được trao vai trò nhà đầu tư chiến lược, tập trung nguồn lực để phát triển doanh nghiệp quy mô lớn, hiệu quả cao. Danh mục đầu tư trong tương lai sẽ hướng mạnh vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các ngành then chốt có tác động lan tỏa lớn tới nền kinh tế.

Đáng chú ý, Nghị quyết cho phép SCIC đầu tư ra nước ngoài, tham gia mua bán - sáp nhập (M&A) nhằm tiếp cận công nghệ lõi, công nghệ chiến lược hoặc đơn thuần vì mục tiêu lợi nhuận cao. Song song đó là cơ chế giám sát độc lập, bảo đảm việc chuyển giao, đầu tư và cơ cấu vốn được thực hiện theo giá thị trường, minh bạch và đúng pháp luật.

Tính đến hết tháng 6/2025, SCIC đang quản lý 112 doanh nghiệp, trong đó có hàng chục doanh nghiệp niêm yết, với tổng giá trị vốn theo sổ sách 56.284 tỷ đồng. Tổng giá trị danh mục đầu tư theo giá thị trường hiện ước trên 200.000 tỷ đồng (gần 8 tỷ USD).

Trong gần hai thập kỷ hoạt động, SCIC ghi nhận lợi nhuận trước thuế lũy kế 108.830 tỷ đồng, nộp ngân sách 108.145 tỷ đồng, ROE bình quân đạt 13%/năm. Quy mô doanh thu tăng 52 lần, lợi nhuận sau thuế tăng 72 lần, vốn chủ sở hữu tăng 17 lần và tổng tài sản tăng 12 lần - những con số cho thấy năng lực sinh lời bền bỉ của mô hình đầu tư vốn Nhà nước.

Việc SCIC được định hướng trở thành Quỹ đầu tư quốc gia có ý nghĩa đặc biệt với các khoản đầu tư cổ phiếu đang nắm giữ. Thay vì áp lực thoái vốn bằng mọi giá, Nhà nước có thể chuyển sang chiến lược nắm giữ dài hạn, đồng hành cùng doanh nghiệp lớn, tạo “mỏ neo ổn định” cho cơ cấu cổ đông, đặc biệt ở những doanh nghiệp đầu ngành, có vai trò dẫn dắt thị trường.

Ở góc độ thị trường chứng khoán, điều này giúp giảm rủi ro cung cổ phiếu lớn, hạn chế những đợt thoái vốn gây sốc, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào tính dài hạn và kỷ luật vốn Nhà nước.

Thoái vốn chọn lọc thay vì “bán cho xong”

Thực tế cho thấy, không phải khoản đầu tư nào của SCIC cũng dễ thoái vốn. Theo lãnh đạo SCIC, còn gần 40 doanh nghiệp, tổng giá trị khoảng 433 tỷ đồng, rơi vào trạng thái “khó bán” do hiệu quả kinh doanh thấp, kém hấp dẫn nhà đầu tư. Bộ Tài chính nhấn mạnh, nếu tiếp tục bán lẻ từng khoản, quá trình thoái vốn sẽ kéo dài và kém hiệu quả. Ngay kể cả việc thoái vốn tại một số doanh nghiệp lớn như FPT, Vinamilk, Nhựa Tiền Phong, TKV, HND... cũng tương đối "vất vả".

Giai đoạn 2014 - tháng 6/2025, SCIC đã bán vốn tại 396 doanh nghiệp, thu về 47.990 tỷ đồng. Tuy nhiên, với định hướng mới, thoái vốn không còn là mục tiêu trung tâm, mà là công cụ tái cơ cấu danh mục, nhường chỗ cho chiến lược đầu tư quy mô lớn, dài hạn hơn.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, việc hình thành một Quỹ đầu tư quốc gia từ SCIC mang ý nghĩa chiến lược. Với thị trường chứng khoán, đây không chỉ là câu chuyện quản lý vốn Nhà nước, mà còn là lực đỡ dài hạn cho các cổ phiếu Nhà nước đang niêm yết, giúp tăng tính ổn định, giảm biến động và nâng chuẩn quản trị.