Mối lo lớn nhất của hơn 30 Thống đốc Ngân hàng Trung ương

Trong khuôn khổ các cuộc họp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới tại Washington, D.C. tuần này, CNBC đã phỏng vấn hơn 30 Thống đốc Ngân hàng Trung ương, chính trị gia và nhà hoạch định chính sách về chiến tranh Mỹ - Iran cũng như những mối quan ngại kinh tế lớn nhất của họ.

Các cuộc phỏng vấn được thực hiện trước khi Iran tuyên bố vào thứ Sáu rằng eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa cho hoạt động vận tải thương mại trong thời gian ngừng bắn giữa Israel và Lebanon. Tuy nhiên đến hôm qua Iran lại tuyên bố rằng điểm nghẽn năng lượng trọng yếu này đã bị đóng trở lại do Mỹ không thực hiện các nghĩa vụ của mình.

1. Một cuộc chiến kéo dài

Cuộc chiến tại Iran là chủ đề chi phối các cuộc trao đổi tại sự kiện, trong bối cảnh vẫn còn nhiều bất định về quỹ đạo của xung đột.

Ngày 1/4, tổng thống Mỹ cho biết ông dự kiến cuộc chiến sẽ còn kéo dài thêm 2-3 tuần. Kể từ đó, các thông điệp từ Washington và Tehran liên tục trái chiều, trong khi tình trạng của các cuộc đàm phán hòa bình vẫn rất thiếu rõ ràng.

“Tôi liên tục được hỏi lúc này rằng cuộc chiến này có gây tác động lớn hay không. Câu trả lời đầu tiên là: nó đã gây tác động rồi”, ông Pierre Gramegna, Tổng giám đốc Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM), nói với Karen Tso của CNBC bên lề các cuộc họp IMF. “Hãy nhìn vào lạm phát trong những tháng gần đây. Hãy nhìn điều đang diễn ra tại các trạm xăng trên khắp thế giới. Tác động là quá rõ ràng”.

Trích dẫn nhà văn Colombia Gabriel García Márquez, ông Gramegna trả lời câu hỏi liệu cuộc chiến và tác động của nó có kéo dài hay không rằng: “Khởi động một cuộc chiến thì dễ hơn kết thúc một cuộc chiến”.

“Để bắt đầu chiến tranh, anh không cần hỏi ai cả, anh tự mình quyết định. Nhưng để kết thúc nó, anh cần có sự đồng thuận, song phương hoặc đa phương, và chính sự bất định này đang đè nặng lên cách chúng ta nhìn về tương lai”.

Hôm thứ Năm, khi xung đột bước sang gần tuần thứ 8, ông Trump nói Washington và Tehran đã ở rất gần một thỏa thuận.

Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp François Villeroy de Galhau nói với CNBC rằng các nhà hoạch định chính sách “không thể chỉ đặt cược vào kịch bản thuận lợi nhất”.

“Có một mức độ bất định chưa từng có, thậm chí là những điều chưa biết”, ông nói. “Cuộc chiến này có thể kéo dài, có thể xuất hiện các tác động thứ cấp, không chỉ đối với năng lượng mà còn với một số mặt hàng khác. Vì vậy, chúng tôi dự báo lạm phát sẽ cao hơn và tăng trưởng sẽ thấp hơn”.

Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển Elisabeth Svantesson cảnh báo rằng “chúng ta vẫn chưa nhìn thấy toàn bộ sự thật của cuộc khủng hoảng này, và tình hình có thể rất tồi tệ”.

“Dĩ nhiên, điều đó phụ thuộc vào cường độ và thời gian kéo dài của cuộc chiến, nhưng nó ảnh hưởng đến người dân trên toàn thế giới”, bà nói. “Ai cũng bị tác động theo cách này hay cách khác, vì vậy tôi cho rằng nhu cầu toàn cầu sẽ yếu đi, và tăng trưởng cũng vậy”.

2. Đình lạm

Nhiều người trao đổi với CNBC cho rằng tăng trưởng và lạm phát là các thách thức nổi bật, trong đó đình lạm là một mối lo then chốt.

“Nếu cuộc chiến kéo dài hơn, tác động đối với lạm phát là điều khiến tôi lo nhất. Nếu nó kéo dài thêm vài tháng nữa, nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn hoặc một phần, thì lạm phát sẽ tăng hơn 1%, có thể là 1,5% trong năm nay”, ông Pierre Gramegna, Tổng giám đốc ESM, chia sẻ.

“Nếu tình hình còn tệ hơn và kéo dài hơn [mức đó], lạm phát có thể tăng 2,5% — điều đó có lẽ sẽ kích hoạt đình lạm, và đó là tin rất xấu đối với thế giới”.

3. An ninh năng lượng

Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Kyriakos Pierrakakis cảnh báo rằng thế giới “có thể đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất trong lịch sử”.

“Và nếu cộng thêm tất cả các yếu tố khác, 1/3 lượng phân bón đi qua eo biển Hormuz - lưu huỳnh, heli, hóa dầu - gộp lại, đây có thể là một rủi ro cực kỳ lớn”, ông Pierrakakis nói với Karen Tso của CNBC. “Ngoài ra, tháng 4 có thể còn khó khăn hơn tháng 3, bởi hiện tại những chuyến hàng cuối cùng rời đi vào ngày 28/2 sẽ đến nơi vào khoảng 20/4. Vì thế, các ràng buộc về nguồn cung sẽ được cảm nhận rõ hơn trên thị trường”.

Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài sẽ tạo ra “kịch bản xấu nhất”, trong đó dầu thô bị mắc kẹt tại Trung Đông và không thể tới các nhà máy lọc dầu ở Đông Nam Á.

“Khi đó, khu vực của chúng tôi có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt”, bà nói với CNBC. “Chúng tôi đang chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất như vậy, và việc lạm phát kéo dài vượt ra ngoài biên độ mục tiêu là điều chúng tôi buộc phải dự liệu trong trường hợp xấu nhất”.

Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure nói với CNBC rằng châu Âu cần đẩy mạnh đầu tư vào điện năng để tăng khả năng chống chịu của thị trường năng lượng.

“Chúng tôi sẽ đầu tư vào điện hạt nhân, chúng tôi sẽ đầu tư vào năng lượng tái tạo”, ông nói về nước Pháp.

“Cuộc khủng hoảng này một lần nữa cho thấy chúng ta cần độc lập hơn, cần có chủ quyền hơn”, ông nói. “Chúng ta phải nhìn nhận biến đổi khí hậu như một cơ hội chứ không phải một mối đe dọa, và hy vọng rằng khi cuộc khủng hoảng tiếp theo xảy ra - vì tôi e là sẽ còn những cuộc khủng hoảng khác - chúng ta sẽ được che chắn tốt hơn so với hiện nay”.

Trong khi đó, ông Krishna Srinivasan, Vụ trưởng Vụ châu Á của IMF, kêu gọi “mọi quốc gia tại châu Á” cân nhắc đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng.

4. “Sương mù” và “mây đen” làm gia tăng khó khăn cho việc hoạch định chính sách

Các nhà hoạch định chính sách trao đổi với CNBC tại Washington cũng cho biết việc lập kế hoạch cho tương lai đã trở nên rất khó khăn do mức độ bất định dai dẳng.

“Hoàn toàn không thể dự đoán điều gì sẽ xảy ra, các dự báo hiện nay rất bất định”, bà Svantesson của Thụy Điển nói.

Ông Olli Rehn, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan và là thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, nhấn mạnh rằng các nhà hoạch định chính sách của ECB “chưa cam kết trước về bất kỳ lộ trình lãi suất nào”, ngay cả khi thị trường đang định giá khả năng eurozone sẽ có một loạt đợt tăng lãi suất trong năm nay.

“Không có sự rõ ràng, không có sự chắc chắn về các yếu tố then chốt, [bao gồm] thời gian kéo dài của xung đột”, ông nói. “Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào tiến trình đàm phán, và còn phụ thuộc vào mức độ thiệt hại nghiêm trọng đối với hoạt động sản xuất năng lượng cũng như các tuyến vận tải”, ông nói với CNBC.

Ông Joachim Nagel, Chủ tịch Bundesbank của Đức và cũng là thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, mô tả tình hình là “rất mờ mịt, rất u ám”.

ECB dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo sau 2 tuần nữa. Ông Nagel cho biết, khi tin tức về Iran thay đổi từng ngày, các nhà hoạch định chính sách đang áp dụng cách tiếp cận “họp đến đâu tính đến đó”.

“Trong 2 tuần, chúng ta có thể chứng kiến rất nhiều diễn biến mới”, ông giải thích. “Vì vậy tôi thực sự thận trọng khi đưa ra bất kỳ tín hiệu cụ thể nào về bước đi tiếp theo mà chúng ta cần thực hiện trong chính sách tiền tệ”.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Slovenia Primoz Dolenc, cũng là thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, nói với CNBC rằng cuộc chiến đang khiến việc “đánh giá chính sách tiền tệ cần làm gì trở nên khá khó khăn”.

“Theo kịch bản cơ sở, chúng tôi sẽ không cần phải điều chỉnh lập trường chính sách tiền tệ vì giả định cú sốc cung này sẽ qua đi nhanh như lúc nó xuất hiện. Nhưng tôi không biết liệu kịch bản đó có thực tế hay không,” ông nói. “Ngay lúc này, tôi cho rằng chúng tôi vẫn chưa có đầy đủ thông tin để đánh giá cần áp dụng loại chính sách tiền tệ nào.”

5. Khả năng chống chịu của thị trường

Các thị trường chứng khoán toàn cầu nhìn chung vẫn phớt lờ tác động của cuộc chiến Iran, trong khi chứng khoán Mỹ đã lập đỉnh mới trong phiên giao dịch thứ Năm. Chỉ số MSCI World Ex-U.S. hiện vẫn giảm khoảng 1% kể từ khi chiến tranh bắt đầu, nhưng đã phục hồi hơn 8% trong 1 tháng qua.

“Thị trường đã vận hành theo cách khá trật tự”, bà Verena Ross, Chủ tịch Cơ quan Quản lý Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA), nói. “Các thành viên thị trường vẫn có thể đáp ứng các yêu cầu bổ sung ký quỹ và những việc tương tự. Vì vậy, đã có mức độ chống chịu khá tốt trong cách thị trường vận hành. Vấn đề là liệu thị trường sẽ tiếp tục ứng phó ra sao trước mức độ biến động gia tăng dường như đang diễn ra hằng ngày”.

Ông Martins Kazaks, một thành viên khác của Hội đồng Thống đốc ECB và là người đứng đầu ngân hàng trung ương Latvia, nói với Karen Tso của CNBC rằng phản ứng của thị trường trước cuộc chiến là điều khiến ông bất ngờ.

“Các thị trường tài chính, điều khiến tôi ngạc nhiên, đã quay trở lại đúng vị trí trước khi chiến tranh bắt đầu”, ông nói. “Nhưng chỉ từ bây giờ chúng ta mới thấy tác động đối với nguồn cung sẽ ra sao, bởi các con tàu mới chỉ đang cập bến, và nhiều con tàu khác vẫn chưa rời đi, nên chắc chắn sẽ có gián đoạn, và chúng ta sẽ thấy điều đó ảnh hưởng thế nào đến khu vực thực của nền kinh tế”.