Một cổ đông lớn của Honda Việt Nam phải thừa nhận rằng doanh số sẽ suy giảm vì xe điện

VEAM lo ngại xe điện khiến doanh thu từ Honda Việt Nam sụt giảm

Tài liệu ĐHĐCĐ năm 2026 vừa được công bố của Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, UPCoM: VEA) đã đưa ra một viễn cảnh tương lai không quá tích cực. Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu tài chính công ty mẹ năm 2026 chỉ ở mức 6.429,3 tỷ đồng, giảm xuống chỉ bằng 85% so với thực hiện năm 2025. Kéo theo đó, chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế cũng dự kiến giảm 14%, tương đương mức 6.018 tỷ đồng.

Trước đó, năm 2025, tổng doanh thu công ty mẹ được chiếm tỷ trọng chủ yếu bởi doanh thu tài chính, đạt 7.497,6 tỷ đồng, tăng 15% so với năm 2024 và vượt 12% kế hoạch năm.

Đóng góp vào sự tăng trưởng này tiếp tục đến từ liên doanh Honda Việt Nam (HVN) với gần 5.931,8 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng tới gần 79,1% trong tổng doanh thu tài chính. Trong năm 2025, lượng xe máy Honda bán ra thị trường vẫn đạt 2,24 triệu chiếc, tăng 4% so với năm trước.

Lý giải cho việc đặt mục tiêu đi lùi này, HĐQT VEAM đã chỉ ra nguyên nhân là: "HVN giảm sản lượng vì xu hướng dịch chuyển sang xe điện".

Theo đánh giá của VEAM, mặc dù HVN vẫn duy trì vị trí dẫn đầu, nhưng thị trường xe máy truyền thống đang bước vào giai đoạn bão hòa rõ rệt. Sự bùng nổ và gia tăng nhanh chóng của các dòng xe máy điện tiếp tục gây sức ép trực tiếp, làm giảm sản lượng xe xăng trong trung hạn. Không chỉ ở mảng xe máy, sự cạnh tranh gay gắt từ dòng xe điện và ô tô giá rẻ nhập khẩu cũng đang liên tục tạo áp lực lớn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh tại các công ty liên doanh của VEAM, trong đó có cả mảng ô tô của Honda.

Hàng loạt công ty con bị ảnh hưởng

Sự sụt giảm sản lượng xe xăng của Honda không chỉ làm hao đi nguồn thu tài chính khổng lồ của công ty mẹ VEAM mà còn tạo ra hiệu ứng dây chuyền, ảnh hưởng tới hệ sinh thái các công ty con.

Tại CTCP Phụ tùng máy số 1 (FUTU1) - công ty con do VEAM nắm 55% vốn, phụ tùng linh kiện xe máy hiện đang là nhóm sản phẩm chủ lực, chiếm tới khoảng 85% tổng doanh thu của công ty. Báo cáo thường niên năm 2025 của VEAM thừa nhận mảng kinh doanh cốt lõi này đang phải hứng chịu áp lực cạnh tranh cực kỳ gay gắt do thị trường đang có xu hướng dịch chuyển từ xe sử dụng động cơ đốt trong sang xe điện.

Để thích ứng, FUTU1 buộc phải chuyển hướng chiến lược, định hướng phát triển đa dạng các sản phẩm mới cho nhiều khách hàng khác (như VinFast, Schaeffler, Thaco...) nhằm giảm dần sự phụ thuộc rủi ro vào nhóm sản phẩm phụ tùng xe máy.

Tại CTCP Vật tư và Thiết bị toàn bộ (MATEXIM) - công ty con VEAM nắm 51% vốn, hoạt động của các Head (đại lý ủy nhiệm của Honda) ghi nhận sự sụt giảm mạnh. Nguyên nhân được chỉ ra là do hạn chế về vốn, chi phí mặt bằng neo cao và đặc biệt là thị trường bão hòa do ảnh hưởng bởi các chính sách chuyển đổi xe máy sang xe điện.

Tương tự, hoạt động dịch vụ hậu cần của CTCP Vận tải và Thương mại VEAM (VETRANCO) cũng không thoát khỏi vòng xoáy, khi sản lượng vận chuyển sụt giảm mạnh do sản lượng của hai liên doanh lớn là HVN và Toyota (TMV) đều đi lùi.

VEAM nắm giữ tỷ lệ sở hữu 30% tại Honda Việt Nam, 20% tại Toyota Việt Nam và 25% tại Ford Việt Nam. Ba liên doanh này có thị phần rất cao trên thị trường ô tô, xe máy và mang lại nguồn thu ổn định hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm thông qua việc chia cổ tức cho VEAM.