Một công viên địa chất của Việt Nam vừa được UNESCO vinh danh lần 2

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, ngày 27/4, tại trụ sở Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ở Paris đã diễn ra lễ trao Bằng công nhận cho 12 Công viên địa chất toàn cầu mới, đồng thời vinh danh 44 công viên vượt qua quy trình tái thẩm định để tiếp tục giữ danh hiệu, trong đó có Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng của Việt Nam.

Sự kiện đánh dấu lần thứ 2 UNESCO tổ chức lễ trao Bằng công nhận cho các Công viên địa chất toàn cầu mới. Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên tổ chức này tiến hành trao Bằng công nhận đối với các công viên đã hoàn tất quy trình tái thẩm định định kỳ.

Đối với Việt Nam, Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng tiếp tục vượt qua vòng đánh giá khắt khe và được UNESCO trao “Thẻ xanh” lần thứ 2 - mức đánh giá cao nhất trong quy trình tái thẩm định. Kết quả này đồng nghĩa với việc danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu của khu vực được gia hạn thêm 4 năm.

Trước đó, vào tháng 6/2025, tỉnh Cao Bằng đã đón đoàn chuyên gia UNESCO đến khảo sát, thực hiện tái thẩm định. Đến tháng 9/2025, tại Kỳ họp lần thứ 10 của Hội đồng Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu, các chuyên gia đã khuyến nghị UNESCO tiếp tục trao “Thẻ xanh” cho Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng.

Việc tiếp tục được công nhận là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ trong bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di sản địa chất gắn với phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đồng thời, điều này thể hiện sự nghiêm túc của tỉnh Cao Bằng trong việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO sau các kỳ tái thẩm định trước, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao vị thế di sản trên trường quốc tế.

Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng được UNESCO công nhận lần đầu vào ngày 12/4/2018. Đây là khu vực có lịch sử địa chất đặc biệt, kéo dài hơn 500 triệu năm, chứa đựng nhiều giá trị khoa học và cảnh quan độc đáo.

Với diện tích hơn 3.683km², bao gồm toàn bộ hoặc một phần diện tích của 36 xã, phường thuộc tỉnh Cao Bằng, khu vực này hội tụ hệ thống danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa có giá trị trong nước và quốc tế.

Không chỉ nổi bật về địa chất, nơi đây còn là địa bàn sinh sống của 8 dân tộc gồm Tày, Nùng, H’Mông, Kinh, Dao, Sán Chay (Sán Chỉ), Hoa và Lô Lô. Đây cũng được xác định là một trong những khu vực có dấu tích cư trú sớm của người tiền sử tại Việt Nam, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong lịch sử cách mạng thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Bên cạnh đó là hệ thống di sản phong phú với nhiều giá trị về văn hóa, lịch sử, khảo cổ và đa dạng sinh học.

Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng được đánh giá là một trong những khu vực hiếm có tại Việt Nam, nơi du khách có thể tìm hiểu tiến trình phát triển của Trái Đất thông qua các dấu tích địa chất. Các hóa thạch, trầm tích biển, đá núi lửa, khoáng sản cùng hệ thống cảnh quan đá vôi đặc trưng là minh chứng rõ nét cho quá trình biến đổi và tiến hóa lâu dài của hành tinh.

Đến nay, các nhà khoa học đã phát hiện, nghiên cứu và đề xuất xếp hạng hơn 130 điểm di sản địa chất tiêu biểu với nhiều dạng địa hình karst phong phú như tháp đá, nón đá, thung lũng, hang động, hệ thống sông hồ và hang ngầm, phản ánh đầy đủ chu trình tiến hóa karst ở vùng nhiệt đới phía Bắc Việt Nam. Ngoài ra, khu vực còn ghi nhận nhiều dạng di sản địa chất khác như hóa thạch cổ sinh, ranh giới địa tầng, các đứt gãy địa chất và nhiều loại khoáng sản đặc trưng.

Về giá trị lịch sử - văn hóa, khu vực này hiện có hơn 215 di tích được xếp hạng, trong đó có 3 Khu di tích quốc gia đặc biệt gồm Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước năm 1941 để trực tiếp lãnh đạo cách mạng sau hơn 30 năm hoạt động ở nước ngoài; Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo - nơi năm 1944 Đại tướng Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam và Khu di tích quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950.

Cùng với đó là nhiều danh thắng nổi tiếng như hang Pác Bó, suối Lê Nin, thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao, hồ Thang Hen, Vườn quốc gia Phia Oắc - Phia Đén…, góp phần tạo nên giá trị tổng thể đặc sắc cho Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng.