Một điểm % lãi suất có thể 'ngốn' 30.000 tỷ đồng/tháng: Cảnh báo sức ép lớn lên nền kinh tế

Phát biểu tại Hội thảo biến động địa chính trị và chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng, TS Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế, cho rằng những biến động địa chính trị và khủng hoảng gần đây đang tạo ra tác động đáng kể đối với nền kinh tế Việt Nam thông qua nhiều kênh truyền dẫn khác nhau như lãi suất, tỷ giá, thương mại và giá năng lượng.

Theo ông, ngay từ cuối năm trước, một số dấu hiệu về xu hướng tăng lãi suất đã bắt đầu xuất hiện. Tuy nhiên, khi các xung đột địa chính trị leo thang, tốc độ tăng lãi suất trong nền kinh tế đã bị đẩy nhanh hơn. Diễn biến này tạo áp lực lớn lên chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân.

TS Lê Duy Bình đưa ra một phép tính giả định để minh họa tác động của lãi suất đối với nền kinh tế. Với tổng dư nợ toàn nền kinh tế khoảng 18 triệu tỷ đồng, nếu lãi suất tăng thêm 1 điểm phần trăm, nền kinh tế sẽ phải gánh thêm khoảng 30.000 – 35.000 tỷ đồng chi phí mỗi tháng.

“Đây chỉ là ước tính sơ bộ, nhưng nếu mặt bằng lãi suất cao kéo dài trong cả năm, tổng chi phí có thể lên tới 300.000 – 400.000 tỷ đồng, tạo sức ép rất lớn lên doanh nghiệp, người vay vốn và toàn bộ nền kinh tế”, ông nhấn mạnh.

Theo TS Lê Duy Bình, chi phí này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất mà còn lan tỏa tới nhiều nhóm khác như người vay tiêu dùng, nhà đầu tư bất động sản và các hoạt động đầu tư khác trong nền kinh tế.

Bên cạnh lãi suất, tỷ giá cũng là một yếu tố đáng chú ý. Ông cho biết từ đầu năm đến nay, tỷ giá USD đã tăng khoảng 2,1%, và sau khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, mức tăng bổ sung khoảng 1,4%.

Theo ông, diễn biến này có thể mang lại một số lợi ích nhất định cho xuất khẩu. Tuy nhiên, mức độ tác động không quá lớn do Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất.

“Phần lớn hàng xuất khẩu của Việt Nam có tỷ lệ nhập khẩu đầu vào cao, từ nguyên liệu đến máy móc. Vì vậy, khi tỷ giá biến động, lợi ích từ xuất khẩu có thể bị bù trừ bởi chi phí nhập khẩu tăng lên”, ông phân tích.

Liên quan đến năng lượng, đặc biệt là xăng dầu, TS Lê Duy Bình cho biết Việt Nam mỗi tháng nhập khẩu khoảng 2,2 triệu tấn xăng dầu, với tổng chi phí trước biến động khoảng 50.000 tỷ đồng, tương đương gần 2 tỷ USD.

Trong trường hợp giá xăng dầu tăng 10%, nền kinh tế có thể phải chi thêm khoảng 5.000 tỷ đồng mỗi tháng. Nếu giá tăng 20–30%, mức chi phí bổ sung có thể lên tới 10.000 – 15.000 tỷ đồng mỗi tháng. Tính theo năm, đây là con số rất lớn, tạo áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất và giá thành hàng hóa.

TS Lê Duy Bình cho rằng nếu cộng gộp tác động từ lãi suất, tỷ giá và giá năng lượng, nền kinh tế có thể phải gánh thêm hàng trăm nghìn tỷ đồng chi phí mỗi năm. Điều này tương đương một tỷ trọng đáng kể trong GDP, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng, tiêu dùng và đầu tư.

Ông nhấn mạnh, những con số trên cho thấy mức độ nhạy cảm cao của nền kinh tế Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài. Trong bối cảnh đó, việc theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế và có giải pháp điều hành kịp thời là rất cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro và ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo TS Lê Duy Bình, nếu không có biện pháp ứng phó hiệu quả, các cú sốc chi phí có thể tiếp tục kéo dài và tạo áp lực lớn hơn lên tăng trưởng trong thời gian tới.