Một mặt hàng nông sản tăng giá 705% trong chưa đầy 1 tháng, nông dân vẫn than lỗ nặng vì nghịch lý chưa từng thấy

Các hợp đồng chênh lệch giá khoai tây (CFD), công cụ tài chính bám theo thị trường tham chiếu của mặt hàng này, đã ghi nhận mức tăng khoảng 705% chưa đầy 1 tháng.

Từ ngày 21/4, giá mỗi 100kg khoai tây đã nhảy vọt từ khoảng 2,11 euro lên tới 18,50 euro.

Tuy nhiên, mức giá này thực tế vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đỉnh giá của thị trường khoai tây trong 2 năm qua. Nguyên nhân là thị trường vật chất tại châu Âu hiện vẫn đang chìm trong tình trạng dư cung nghiêm trọng.

Sau thời kỳ thiếu hụt và giá cao ở các mùa vụ trước, nông dân tại nhiều quốc gia như Bỉ, Hà Lan, Pháp và Đức đã mở rộng mạnh diện tích trồng khoai tây.

Trong khi đó, điều kiện thời tiết thuận lợi lại tạo ra các vụ mùa bội thu ngoài dự kiến, khiến nguồn cung khoai tây tại châu Âu tăng vọt. Các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu không thể hấp thụ hết lượng hàng dư thừa, kéo giá thu mua tại nông trại lao dốc mạnh.

Theo một số báo cáo, những lô khoai tây chất lượng thấp dùng làm thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu công nghiệp thậm chí được giao dịch ở mức giá cực thấp, thậm chí âm. Trong nhiều trường hợp, nông dân phải tự bỏ tiền trả chi phí vận chuyển hoặc tiêu huỷ để giải phóng hàng tồn khỏi kho.

Mức giá tham chiếu 18,50 euro nói trên chủ yếu áp dụng cho nhóm “free buy”, tức khoai tây được bán trực tiếp trên thị trường tự do, thay vì lượng hàng đã được ký hợp đồng giá cố định giữa nông dân và các nhà chế biến.

Dù cao hơn nhiều so với các mức giá âm trên thị trường thứ cấp, nhiều nhà sản xuất vẫn cho rằng mức giá hiện tại không đủ bù chi phí. Giá nhiên liệu, phân bón, điện năng và lưu kho đều đã tăng mạnh trong thời gian gần đây.

Sự trái ngược giữa giá khoai tây ngoài thực tế và đà tăng sốc của các công cụ tài chính phản ánh khoảng cách giữa thị trường hàng hoá phái sinh và chuỗi cung ứng nông nghiệp thực tế.

Các thị trường tài chính thường phản ứng mạnh trước biến động, kỳ vọng về vụ mùa tương lai, rủi ro thời tiết, nhu cầu xuất khẩu hoặc khả năng nguồn cung bị gián đoạn, ngay cả khi lượng tồn kho hiện tại vẫn đang ở mức quá lớn.

Nói cách khác, việc các hợp đồng tài chính liên quan tới khoai tây tăng hàng trăm phần trăm không đồng nghĩa khoai tây đột nhiên trở nên đắt đỏ tại châu Âu, mà phản ánh nỗi lo của giới đầu cơ về các cú sốc nguồn cung trong tương lai.

Tác động từ chiến sự tại Iran

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu nhiều loại hoá chất và khoáng sản thiết yếu cho nông nghiệp công nghiệp, làm dấy lên lo ngại về an ninh lương thực toàn cầu.

Khoai tây là loại cây trồng tiêu tốn nhiều dinh dưỡng, vì vậy nguy cơ thiếu hụt phân bón giá rẻ có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sản lượng trong tương lai cũng như định giá thị trường hiện tại.

Không chỉ vậy, căng thẳng khu vực còn khiến các tuyến vận tải biển quan trọng trở nên rủi ro hơn, làm phức tạp chuỗi logistics nông sản toàn cầu.

Theo Liên Hợp Quốc (UN), khoảng 1/3 lượng phân bón toàn cầu như urê, kali, amoniac và phosphate thường phải đi qua eo biển Hormuz, khu vực hiện đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi bất ổn địa chính trị.

Trước áp lực chi phí và sự bất định ngày càng lớn, giới giao dịch được cho là đang định giá lại các hợp đồng tương lai và không còn quá chú trọng tới thực tế dư cung hiện tại.

Với người tiêu dùng châu Âu, điều này hiện chưa đồng nghĩa giá khoai tây trong siêu thị sẽ tăng sốc. Tuy nhiên, cú nhảy vọt của các hợp đồng CFD khoai tây cho thấy thị trường đang ngày càng lo ngại về tác động kinh tế dây chuyền từ cuộc chiến Iran.

Theo Euronews