Một ngành học tại Việt Nam khó bị AI thay thế, lương 50 triệu đồng/tháng, 100% có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp

Giữa làn sóng lựa chọn ngành học chịu tác động mạnh từ công nghệ và xu hướng thị trường, nhiều học sinh băn khoăn đâu là lĩnh vực vừa có thể phát triển lâu dài, vừa khó bị AI thay thế. Trong bức tranh đó, kiến trúc vẫn giữ vị thế riêng nhờ sự kết hợp giữa tư duy kỹ thuật và sáng tạo – những yếu tố công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn. Đồng thời, quá trình đô thị hóa và nhu cầu nâng cao chất lượng không gian sống khiến ngành này liên tục “khát” nhân lực.

Theo Trung tâm Dự báo nguồn nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP. HCM, trong suốt giai đoạn từ 2013–2015 kéo dài đến 2020–2025, kiến trúc luôn nằm trong nhóm 1 trong 8 ngành nghề thu hút nhiều lao động nhất, với nhu cầu khoảng 10.800 người mỗi năm. Xu hướng này cho thấy sinh viên theo học ngành có nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn và ít áp lực về đầu ra.

Kiến trúc là ngành đặc thù, kết hợp giữa nghệ thuật và kỹ thuật, với trọng tâm là tổ chức, sắp xếp không gian và xây dựng hồ sơ thiết kế cho các công trình. Điều này đòi hỏi người học không chỉ có tư duy logic mà còn cần khả năng sáng tạo, cảm nhận thẩm mỹ và kỹ năng giải quyết vấn đề. Trong bối cảnh đời sống ngày càng nâng cao và sản xuất công nghiệp phát triển, nhu cầu về thẩm mỹ trong không gian sống, làm việc và giải trí không ngừng gia tăng, qua đó khẳng định vai trò của kiến trúc trong việc định hình môi trường sống hiện đại – từ thiết kế công trình, xây dựng mô hình đến nghiên cứu tổ chức không gian hài hòa.

Theo học ngành kiến trúc, sinh viên được trang bị nền tảng kiến thức và kỹ năng về quy hoạch, thiết kế đô thị, mỹ thuật kiến trúc, phương pháp luận sáng tạo và phương pháp sáng tác. Bên cạnh đó, tại các cơ sở đào tạo, sinh viên còn được rèn luyện kỹ năng quan sát, làm việc nhóm, sử dụng phần mềm và công cụ chuyên dụng để hiện thực hóa ý tưởng, cũng như kỹ năng nắm bắt tâm lý khách hàng – yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả tư vấn và thuyết phục trong thực tế nghề nghiệp.

Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như kiến trúc sư thiết kế, thi công, giám sát công trình dân dụng và công nghiệp; tham gia quy hoạch xây dựng khu dân cư, cao ốc, công trình đô thị và nông thôn tại các công ty tư vấn, viện nghiên cứu thuộc bộ, ngành hoặc các tổng công ty lớn; hoặc giảng dạy tại các trường cao đẳng, đại học, học viện và trung tâm đào tạo nghề. Ngành cũng mở ra cơ hội khởi nghiệp khi người học có thể trở thành chủ đầu tư, trực tiếp tham gia thiết kế và thi công công trình.

Theo thông tin từ Tạp chí Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Phạm Anh Tú – Thành viên hội đồng trường, Trưởng Bộ môn Kiến trúc - Quy hoạch (Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng) cho biết, những năm gần đây công tác tuyển sinh ngành Kiến trúc của trường luôn ổn định và đạt xấp xỉ 100% chỉ tiêu. Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Anh Tuấn – Trưởng khoa Kiến trúc (Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng) cho biết, tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt từ 96% đến 98%, nhiều sinh viên đã đi làm từ năm thứ 4–5 và tiếp tục làm việc tại đơn vị thực tập.

Theo báo Kinh tế & Đô thị, tỷ lệ sinh viên ngành kiến trúc có việc làm sau khi ra trường luôn ở mức rất cao. Thống kê từ Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cho thấy có từ 97–100% sinh viên tốt nghiệp đều có việc làm.

Về thu nhập, ngành kiến trúc tại Việt Nam được đánh giá có mức lương khá hấp dẫn, trung bình dao động từ 8–25 triệu đồng/tháng. Kiến trúc sư mới ra trường (0–1 năm kinh nghiệm) thường nhận khoảng 7–12 triệu đồng/tháng, trong khi những người có 3–5 năm kinh nghiệm hoặc ở vị trí senior có thể đạt 15–50 triệu đồng/tháng, tùy năng lực và vị trí công việc.

Năm 2025, điểm chuẩn ngành Kiến trúc tại các trường đại học tiếp tục duy trì ở mức khá cao, đặc biệt tại các cơ sở đào tạo hàng đầu. Cụ thể, Đại học Kiến trúc Hà Nội có điểm chuẩn khoảng 24–26 điểm (tùy tổ hợp có môn năng khiếu), Đại học Xây dựng Hà Nội khoảng 23–25 điểm.

Tại phía Nam, Đại học Kiến trúc TP. HCM dao động 24–26 điểm, trong khi Đại học Bách khoa TP. HCM (ĐHQG-HCM) ở mức 25–27 điểm tùy chương trình. Ở miền Trung, Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng có điểm chuẩn khoảng 22–24 điểm, Đại học Kiến trúc Đà Nẵng từ 20–23 điểm. Một số trường như Đại học Duy Tân, Đại học Văn Lang, Đại học Tôn Đức Thắng có mức từ 18–24 điểm, tùy phương thức xét tuyển.

Nhìn chung, điểm chuẩn ngành Kiến trúc năm 2025 trải dài từ 18 đến 27 điểm, trong đó nhóm trường top đầu duy trì ngưỡng cao và ổn định, còn các trường ngoài công lập hoặc định hướng ứng dụng có mức điểm “dễ thở” hơn. Điều này cho thấy ngành Kiến trúc không chỉ giữ được sức hút bền vững mà còn mở ra cơ hội cho nhiều thí sinh ở các mức học lực khác nhau, đồng thời đảm bảo triển vọng nghề nghiệp dài hạn trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến đổi.