Một sản phẩm phụ tùng Việt chính thức thoát án thuế trừng phạt tại Nam Phi

Chiều 2/4, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, ngày 27/3/2026, Ủy ban Quản lý thương mại quốc tế Nam Phi (ITAC) đã công bố quyết định chấm dứt điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm lốp xe ô tô, xe buýt và xe tải nhập khẩu từ Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.

Vụ việc được ITAC khởi xướng từ ngày 20/9/2024 theo đề nghị của Hiệp hội Các nhà sản xuất lốp xe Nam Phi. Sản phẩm bị điều tra gồm lốp xe thuộc các mã HS 4011.10.01, 4011.10.03, 4011.10.05, 4011.10.07, 4011.10.09, 4011.20.16, 4011.20.18 và 4011.20.26. Thời kỳ điều tra chống bán phá giá kéo dài từ 1/11/2022 đến 31/5/2024, trong khi giai đoạn xem xét hành vi lẩn tránh thuế từ 1/8/2022 đến 31/7/2024.

Theo ITAC, có 6 doanh nghiệp Việt Nam tham gia trả lời bản câu hỏi điều tra ban đầu. Tuy nhiên, sau khi cơ quan này gửi yêu cầu bổ sung thông tin, chỉ còn 3 doanh nghiệp tiếp tục hợp tác. Trong số này, 2 doanh nghiệp hợp tác đầy đủ đã được ITAC tiến hành thẩm tra tại chỗ vào tháng 2/2025.

Tại kết luận sơ bộ ban hành ngày 30/5/2025, ITAC xác định 2/3 doanh nghiệp hợp tác không có hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá, do chưa tồn tại trong giai đoạn điều tra gốc đối với Trung Quốc và không phát sinh hoạt động bán nội địa hoặc xuất khẩu sang khu vực SACU trong thời kỳ xem xét. Doanh nghiệp còn lại bị kết luận có hành vi lẩn tránh và bị áp mức thuế 8,78%. Các công ty còn lại của Việt Nam do không hợp tác đầy đủ với ITAC nên bị nhận mức thuế toàn quốc trong vụ việc điều tra gốc đối với Trung Quốc là 41,47%.

Tuy nhiên, trong thông báo mới nhất, ITAC cho biết Bộ trưởng Bộ Thương mại, Công nghiệp và Cạnh tranh Nam Phi không phê duyệt khuyến nghị của cơ quan này, mà yêu cầu chuyển hồ sơ để xem xét lại. Do thời hạn 18 tháng theo quy định để hoàn tất điều tra chống lẩn tránh đã hết, Bộ trưởng chỉ đạo quy trình phải được khởi động lại từ đầu.

Theo quy định chống bán phá giá của Nam Phi, việc hết thời hạn điều tra đồng nghĩa ITAC không được phép tiếp tục vụ việc hoặc áp dụng biện pháp thuế đối với sản phẩm liên quan. Quyết định chấm dứt có hiệu lực ngay từ thời điểm công bố, đồng nghĩa không áp dụng thuế chống lẩn tránh đối với lốp xe nhập khẩu bị cáo buộc chuyển tải từ Trung Quốc qua Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.

Cục Phòng vệ thương mại đánh giá đây là tín hiệu tích cực đối với các doanh nghiệp xuất khẩu lốp xe của Việt Nam, giúp giảm rủi ro về thuế và duy trì khả năng tiếp cận thị trường Nam Phi. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý khả năng ITAC sẽ khởi xướng lại vụ việc theo chỉ đạo của Bộ trưởng.

Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi diễn biến, chuẩn bị phương án ứng phó, đồng thời duy trì phối hợp và cập nhật thông tin với Cục Phòng vệ thương mại để kịp thời nhận hỗ trợ nếu vụ việc được tái khởi động.