Một tỉnh miền Trung cùng lúc có thêm 4 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Bộ VH-TT&DL vừa công bố Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo đó, tỉnh Quảng Ngãi có thêm 4 di sản được ghi danh, góp phần làm phong phú kho tàng văn hóa của địa phương.

Cụ thể, 4 di sản gồm: Lễ cầu mưa của người Hrê (xã Ba Động); Lễ hội Cầu ngư Sa Huỳnh; Lễ ăn Than (Cha K’chiah) của người Gié - Triêng (các xã Đăk Môn, Đăk Plô, Dục Nông) và Nghề dệt truyền thống của người Gié - Triêng (các xã Đăk Môn, Đăk Pek, Đăk Plô, Dục Nông).

Các di sản trải dài từ khu vực miền núi đến vùng duyên hải Sa Huỳnh, phản ánh đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Mỗi di sản gắn với những không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng, thể hiện tập quán sản xuất, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Lễ ăn Than là nghi lễ gắn với hoạt động sản xuất truyền thống của cộng đồng, thường được tổ chức sau mùa thu hoạch nhằm tạ ơn thần linh, cầu mong mùa màng thuận lợi, đồng thời chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới. Nghi lễ này phản ánh mối quan hệ gắn bó giữa con người với tự nhiên, đồng thời thể hiện đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt văn hóa đặc trưng của đồng bào Gié - Triêng.

Trong khi đó, nghề dệt truyền thống của phụ nữ Gié - Triêng lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Quy trình dệt vải được thực hiện hoàn toàn thủ công, từ trồng bông, kéo sợi, nhuộm màu bằng nguyên liệu tự nhiên đến tạo hoa văn trên vải. Những sản phẩm thổ cẩm với họa tiết hình học độc đáo phản ánh quan niệm thẩm mỹ và bản sắc văn hóa của đồng bào miền núi, đồng thời thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ của người phụ nữ trong lao động truyền thống.

Lễ cầu mưa của người Hrê tại xã Ba Động là nghi lễ nông nghiệp truyền thống, thể hiện khát vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Trong không gian nghi lễ, tiếng chiêng, lời khấn cầu thần linh cùng các hoạt động cộng đồng góp phần tăng cường sự gắn kết trong đời sống làng bản, đồng thời phản ánh đậm nét đời sống văn hóa tâm linh của cộng đồng người Hrê.

Lễ hội Cầu ngư Sa Huỳnh là sinh hoạt văn hóa - tín ngưỡng tiêu biểu của cư dân miền biển. Lễ hội nhằm tôn vinh thần Nam Hải, cầu mong ngư dân ra khơi thuận lợi, đánh bắt được nhiều hải sản, đồng thời thể hiện mối quan hệ gắn bó lâu đời giữa cộng đồng ven biển với biển cả. Các nghi thức và hoạt động trong lễ hội cũng là dịp để cộng đồng cùng tham gia sinh hoạt văn hóa truyền thống, gìn giữ những giá trị tín ngưỡng gắn với đời sống ngư nghiệp.

Việc có thêm 4 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ góp phần tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, mà còn tạo cơ sở để Quảng Ngãi tăng cường công tác bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch và kinh tế địa phương.

Các giá trị văn hóa đặc sắc từ miền núi đến vùng biển được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển du lịch trải nghiệm, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững.