Mỹ - Iran bên bờ leo thang mới: Ông Trump dọa 'giáng đòn mạnh', thị trường phản ứng khác thường?

Tổng thống Donald Trump mới đây cảnh báo Mỹ có thể nối lại các cuộc tấn công vào Iran trong vài ngày tới nhằm gia tăng sức ép buộc Tehran đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Điều này diễn ra sau khi ông vừa hủy một kế hoạch tấn công của Mỹ.

"Tôi hy vọng chúng tôi sẽ không phải gây chiến nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng thêm một đòn thật mạnh", ông Trump phát biểu với các phóng viên hôm thứ Ba (19/5). Khi được hỏi sẽ chờ Iran trong bao lâu, ông đáp: “Tôi đang nói khoảng hai hoặc ba ngày, có thể là thứ Sáu, thứ Bảy hoặc Chủ nhật. Hoặc có thể vào đầu tuần tới - trong một khoảng thời gian giới hạn”.

Những phát biểu này một lần nữa làm dấy lên nguy cơ xung đột với Iran bùng phát trở lại. Cho đến nay, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ trước yêu cầu của ông Trump về việc từ bỏ những phần còn lại trong chương trình hạt nhân của nước này, sau nhiều tuần hứng chịu các đợt không kích bắt đầu từ cuối tháng Hai.

Tuy nhiên, kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập vào ngày 8/4, vị Tổng thống Mỹ đã nhiều lần đe dọa rồi lại rút lui khỏi ý định tái phát động hành động quân sự.

Dù vậy, Thượng viện Mỹ do Đảng Cộng hòa kiểm soát đã phát đi tín hiệu phản đối việc tiếp tục chiến sự thông qua một cuộc bỏ phiếu thủ tục diễn ra tối thứ Ba. Kết quả này phản ánh sự lo ngại ngày càng gia tăng đối với một cuộc xung đột ở nước ngoài đang gây áp lực tài chính ngày một lớn lên người dân Mỹ, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Thượng Nghị sĩ Bill Cassidy của bang Louisiana - người bị ông Trump gây bất lợi cho chiến dịch tái tranh cử trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng hòa hôm thứ Bảy - đã cùng ba Thượng Nghị sĩ Cộng hòa khác bỏ phiếu thông qua bước thủ tục đầu tiên, qua đó mở đường cho Thượng viện tiến hành bỏ phiếu cuối cùng về nghị quyết chấm dứt các hành động quân sự.

Cuộc chiến cũng khiến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải sống còn đối với dòng chảy dầu khí toàn cầu - bị phong tỏa, làm giá năng lượng và lạm phát trên toàn thế giới tăng vọt.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài nhất đã leo lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ do giới đầu tư lo ngại tác động kinh tế vĩ mô ngày càng nghiêm trọng từ cuộc chiến Trung Đông.

Mặc dù mất nhiều lãnh đạo cấp cao cùng lượng lớn khí tài quân sự trong các đợt oanh kích của Mỹ và Israel, chính quyền Iran vẫn đứng vững và khiến giới chức Mỹ thất vọng khi tiếp tục duy trì khả năng kiểm soát eo biển Hormuz. Điều này đã đẩy giá xăng tại Mỹ lên mức cao nhất trong gần bốn năm.

Phát biểu chiều thứ Ba, Phó Tổng thống JD Vance thể hiện giọng điệu tích cực hơn đôi chút về tiến trình đàm phán, dù ông cũng cảnh báo khả năng nối lại các cuộc tấn công.

“Chúng tôi cho rằng đã đạt được nhiều tiến triển và chúng tôi nghĩ Iran muốn đạt được thỏa thuận”, ông nói, đồng thời cho biết “phương án B” là khởi động lại chiến dịch quân sự.

“Nhưng đó không phải điều Tổng thống mong muốn. Và tôi cũng không nghĩ đó là điều Iran mong muốn”, ông tiếp lời.

Ông Trump cho biết hôm thứ Hai rằng ông đã quyết định hoãn cuộc không kích mới nhằm vào Iran vốn được lên kế hoạch cho ngày thứ Ba, theo đề nghị của Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Trước đây, ông cũng từng nói các thay đổi trong chính sách liên quan đến cuộc chiến Iran xuất phát từ đề nghị của các đồng minh và đối tác, trong đó có Pakistan - quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải.

Giá dầu Brent giảm khoảng 1% trong phiên giao dịch thứ Ba nhưng vẫn duy trì trên mức 110 USD/thùng sau các tuyên bố của ông Trump vào cuối ngày thứ Hai.

Dù vậy, giá dầu chuẩn quốc tế hiện vẫn cao hơn hơn 50% so với trước khi chiến sự bùng phát từ các đợt tấn công Mỹ - Israel nhằm vào Iran, trong bối cảnh giới giao dịch tiếp tục lo ngại nguy cơ chiến sự tái diễn.

Lượng tàu vận chuyển đi qua eo biển Hormuz tiếp tục sụt giảm, trong khi thị trường theo dõi sát khả năng NATO sẽ hỗ trợ hộ tống tàu thuyền qua khu vực này nếu tuyến hàng hải chưa được mở lại vào đầu tháng Bảy.

Trong khi các phát biểu của ông Trump về Iran thường xuyên tác động mạnh tới thị trường tài chính, nhiều chuyên gia nhận định ảnh hưởng đó đang giảm dần khi Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra đe dọa nhưng không hành động thực tế.

“Những phát biểu mang tính đe dọa của ông Trump trước đây từng tạo áp lực giảm giá rất mạnh lên thị trường, nhưng giờ dường như ngày càng kém hiệu quả, trừ khi chúng được hậu thuẫn bằng hành động thực tế”, ông Bjarne Schieldrop, Giám đốc phân tích hàng hóa của SEB AB, nhận định.

“Theo quan sát của chúng tôi, hiện chưa có tiến triển đáng kể nào trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, khi cả hai bên vẫn giữ nguyên các yêu cầu trước đó”, ông bổ sung.

Tính mong manh của lệnh ngừng bắn càng được bộc lộ rõ vào Chủ nhật khi nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE bị một thiết bị bay không người lái tấn công, gây cháy tại một trạm điện và buộc các kỹ sư phải kích hoạt hệ thống máy phát dự phòng khẩn cấp.

Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc tối thứ Hai thông báo nguồn điện bình thường đã được khôi phục tại Barakah, giúp xoa dịu lo ngại an toàn đối với nhà máy điện nguyên tử lớn nhất Trung Đông.

Tehran cũng phát tín hiệu rằng nước này có thể tiếp tục tấn công các quốc gia vùng Vịnh nếu Mỹ tái khởi động chiến dịch quân sự.