Mỹ - Iran có thể đối thoại ngay trong tuần sau, Tehran không muốn đàm phán với con rể ông Trump

Nhật báo uy tín The Guardian (Anh) rạng sáng 25/3 (giờ Việt Nam) đưa tin các nguồn ngoại giao cho biết những cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran có thể bắt đầu tại thủ đô Islamabad (Pakistan) vào tuần tới, dù hiện chưa có thỏa thuận chính thức nào.

Thủ tướng Pakistan, Shehbaz Sharif cho biết nước này sẵn sàng “tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa và mang tính quyết định” nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông, trong bối cảnh Islamabad đang được thúc đẩy trở thành địa điểm tổ chức đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Các nguồn tin Pakistan cho biết Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đang được đề xuất làm Trưởng đoàn đàm phán phía Mỹ nếu các cuộc đối thoại diễn ra. Trong khi đó, các nguồn tin Iran nói rằng họ sẽ từ chối ngồi vào bàn đàm phán với đặc phái viên Trung Đông của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff hoặc con rể của ông Trump là Jared Kushner, người từng dẫn đầu các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran trước khi chiến tranh nổ ra hôm 28/2.

Các quan chức Pakistan cho biết Mỹ và Iran có thể gặp nhau tại Islamabad sớm nhất là trong tuần này để thảo luận về việc chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài gần 1 tháng qua.

Nguồn tin kể trên cho biết Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhiều khả năng sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran nếu có đàm phán. Tuy nhiên, ông Ghalibaf cho đến nay đã bác bỏ các thông tin về cuộc đối thoại giữa hai bên khi gọi đó là “tin giả”.

Giới lãnh đạo quân đội Pakistan đang nỗ lực đóng vai trò chủ chốt trong việc làm trung gian cho các cuộc hòa đàm. Nhà Trắng xác nhận Tổng tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump vào Chủ nhật tuần trước (22/3) để thảo luận về xung đột.

Sau đó, ông Sharif đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vào thứ Hai (23/3), trong đó hai bên “đồng ý về nhu cầu cấp bách phải hạ nhiệt căng thẳng, đối thoại và ngoại giao”, theo thông cáo chính thức.

Islamabad vẫn chưa được xác nhận chính thức là địa điểm tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran và cho đến nay hai bên cũng chưa đạt được thỏa thuận chính thức. Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cũng được nhắc đến như các địa điểm tiềm năng, nhưng các nguồn tin cho biết Tehran ưu tiên Islamabad.

“Phụ thuộc vào sự đồng thuận của Mỹ và Iran, Pakistan sẵn sàng và vinh dự đăng cai để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa và mang tính quyết định nhằm đạt được giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột hiện nay”, ông Sharif viết trên mạng xã hội X (tiền thân là Twitter) hôm thứ Ba (24/3).

Một nguồn ngoại giao Iran xác nhận các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra trong tuần này, nhưng cho biết phía Iran “hoàn toàn không tin tưởng” Washington và sẽ không chấp nhận hai ông Witkoff và Kushner làm đại diện của phía Mỹ đàm phán.

Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran vẫn đang diễn ra giữa Mỹ và quốc gia Tây Á này khi ông Trump bắt đầu chiến dịch không kích hôm 28/2 cùng đồng minh Israel. Kể từ đó, Iran coi các cuộc đàm phán này - do hai đặc phái viên Witkoff và Kushner dẫn dắt - là một nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm đánh lừa Iran, khiến họ tin rằng Mỹ muốn có giải pháp ngoại giao trong khi thực chất đang chuẩn bị tấn công chính quyền Tehran.

Một nguồn ngoại giao cho biết: “Với đội ngũ đàm phán trước đây, không có cơ hội nào cả. Phía Iran coi lời đề nghị đàm phán là một vòng lừa dối khác để Mỹ và Israel tìm ra sơ hở nhằm gia tăng các cuộc tấn công”.

Nguồn tin này nói rằng phía Iran coi Phó tướng của ông Trump - JD Vance là một đối tác đối thoại có thể chấp nhận hơn. Phó Tổng thống Mỹ Vance được xem là người hoài nghi việc nước này sa lầy vào chiến tranh Trung Đông và phần lớn giữ im lặng về xung đột. “Nếu đàm phán muốn có kết quả, ông JD Vance nên tham gia”, nguồn tin nói. “Với Witkoff và Kushner thì sẽ không có kết quả gì. Điều đó đã được chứng minh trong quá khứ”.

Vào thứ Hai (23/3), Tổng thống Trump đã đưa ra tín hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy ông sẵn sàng dừng các cuộc không kích của Mỹ khi tuyên bố các cuộc “đàm phán rất tích cực” đang diễn ra giữa quan chức Iran và Witkoff cùng Kushner.

“Chúng tôi đã có những cuộc trao đổi rất, rất tích cực. Hãy xem chúng dẫn đến đâu. Có những điểm đồng thuận lớn, tôi có thể nói là gần như mọi điểm đều đồng thuận”, ông Trump nói với báo chí.

Tổng thống Mỹ hiện đã rút ngắn tối hậu thư xuống còn 5 ngày, đe dọa sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải quan trọng hiện đang bị quân đội Iran phong tỏa. Thông báo về đàm phán của ông Trump đã giúp thị trường khởi sắc, kéo giá dầu thế giới giảm mạnh xuống dưới mức 100 USD/thùng, mức thấp nhất trong nhiều ngày.

Phía Iran cho đến nay họ phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với chính quyền của ông Trump, nhưng cho biết “một số quốc gia thân thiện” đang chuyển tải thông điệp từ Mỹ về các cuộc đàm phán.

Các nguồn ngoại giao cho biết Pakistan, Oman, Thổ Nhĩ Kỳ cùng Ai Cập là những nước đang liên lạc với quan chức Mỹ và Iran nhằm tìm cách chấm dứt xung đột.

Tổng tư lệnh quân đội Pakistan có mối quan hệ gần gũi với ông Trump và đã 2 lần thăm Washington, thậm chí ông còn được Tổng thống Mỹ gọi là “nguyên soái yêu thích của tôi”. Dù quan hệ Pakistan - Iran khá phức tạp, Pakistan vẫn là nơi có cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai thế giới sau Iran.

Pakistan cũng có quan hệ chặt chẽ với các quốc gia Vùng Vịnh (những nước chịu ảnh hưởng nặng nề từ các cuộc tấn công trả đũa của Iran) và vừa ký một hiệp ước quốc phòng mới với Saudi Arabia.

Pakistan là một trong những quốc gia Nam Á đang chịu tác động kinh tế nghiêm trọng từ cuộc chiến tại Trung Đông. Phần lớn dầu khí của nước này đi qua eo biển Hormuz và hiện họ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung và giá nhiên liệu tăng cao.

Các nguồn tin chính thức Pakistan cho biết phía Iran đã nói với họ rằng Islamabad là địa điểm ưu tiên cho các cuộc đàm phán.

Trong khi đó, Nhà Trắng từ chối bình luận trực tiếp về các thông tin liên quan đến đàm phán hòa bình tại Islamabad. “Đây là các cuộc thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua truyền thông”, một người phát ngôn cho biết.

Theo The Guardian