Mỹ áp thuế 15%, mặt hàng xuất khẩu trăm triệu USD của Việt Nam đối mặt nguy cơ bị rà soát nguồn gốc

Mỹ đã áp dụng mức thuế nhập khẩu đồng đều 15% đối với hàng hóa từ Việt Nam theo Mục 122 của Luật Thương mại Mỹ. Biện pháp này có hiệu lực tối đa 150 ngày kể từ 24/2, dự kiến kéo dài đến cuối tháng 7/2026.

Theo Báo Đầu tư, ngành thủy sản đang tận dụng khoảng thời gian này để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc hạ nhiệt thuế quan không đồng nghĩa với việc rủi ro suy giảm đã được loại bỏ. Khi Mỹ mở rộng điều tra, nguy cơ tôm và các sản phẩm thủy sản tiếp tục bị rà soát về nguồn gốc nguyên liệu, chuỗi cung ứng, trợ cấp cũng như tiêu chuẩn môi trường lao động là rất rõ ràng.

Trong tháng 1, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đạt 128,4 triệu USD, tăng 20,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng này phần lớn xuất phát từ nền so sánh thấp của năm trước. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp cho biết đơn hàng sang Mỹ đang có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh tâm lý thị trường trở nên thận trọng trước các rào cản kỹ thuật và thuế quan.

Diễn biến này thể hiện rõ ở ngành cá ngừ. Dù tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ tháng 1 tăng 13,4%, riêng thị trường Mỹ lại giảm 5,7%. Điều đó phản ánh tâm lý dè dặt của các nhà nhập khẩu khi chính sách thương mại thay đổi nhanh chóng.

Tâm điểm bất ổn hiện nay nằm ở chính sách thuế của Mỹ. So với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ tháng 8/2025, mức 15% được xem là giảm nhẹ. Tuy nhiên, mặt bằng thuế giữa Việt Nam và các quốc gia từng chịu mức cao hơn như Trung Quốc hay Ấn Độ đang thu hẹp, khiến áp lực cạnh tranh tại thị trường Mỹ gia tăng. Trong bối cảnh đó, lợi thế tương đối của hàng Việt không còn rõ rệt như trước.

Bên cạnh thuế quan, các rào cản kỹ thuật cũng gia tăng. Từ ngày 1/1/2026, Mỹ chính thức cấm nhập khẩu thủy sản từ các nghề khai thác hoặc quốc gia không được công nhận tương đương theo Đạo luật Bảo vệ Động vật Có vú Biển (MMPA). Một số lô hàng có thể phải bổ sung chứng nhận COA, làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro chậm thông quan. Các yêu cầu này buộc doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với nhóm sản phẩm khai thác biển.

Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực từ phía cầu. Các đợt bão tuyết mùa đông thúc đẩy xu hướng tiêu dùng tại nhà, qua đó hỗ trợ doanh số bán lẻ thủy sản, nhất là nhóm hàng đông lạnh và đồ hộp. Mùa chay năm 2026 cũng kích hoạt nhiều chương trình khuyến mãi quy mô lớn, góp phần cải thiện tiêu thụ.