Mỹ áp thuế 15% với hàng Việt Nam tác động ra sao đến thị trường chứng khoán?

Trong báo cáo phân tích mới đây, Dragon Capital cho biết phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về thẩm quyền áp thuế theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã khiến phần lớn cấu trúc thuế quan trước đó mất hiệu lực pháp lý.

Theo đó, Mỹ áp dụng mức thuế nhập khẩu đồng đều 15% đối với hàng hóa từ Việt Nam theo Mục 122 của Luật Thương mại Mỹ. Biện pháp này có hiệu lực tối đa 150 ngày kể từ 24/2, tức dự kiến kéo dài đến cuối tháng 7/2026. Việc xác định rõ khung thời gian tạo ra một giai đoạn chính sách tạm thời nhưng có tính dự báo cao hơn so với trước.

Dragon Capital đánh giá đây là diễn biến tích cực trong ngắn hạn. Dựa trên cơ cấu xuất khẩu hiện tại, quỹ này ước tính mức thuế “thực tế” mà hàng hóa Việt Nam phải chịu có thể giảm từ khoảng 12% xuống còn gần 9,9%. Nguyên nhân là khoảng một phần ba kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ thuộc nhóm điện tử và linh kiện – các mặt hàng có thuế suất thấp hơn hoặc được miễn trừ.

Theo Dragon Capital, mức thuế 15% đưa môi trường cạnh tranh của Việt Nam trở lại gần với đầu năm 2025 và tương đối thuận lợi nếu so với mặt bằng chung trong khu vực ASEAN. Trước đó, Việt Nam từng chịu mức thuế 20%, cao hơn một số nước trong khu vực.

Việc giảm thuế và có mốc thời gian hiệu lực cụ thể giúp doanh nghiệp xuất khẩu giảm áp lực chi phí trong ngắn hạn, đồng thời chủ động lập kế hoạch sản xuất và giao hàng. Đây cũng có thể là giai đoạn các nhà máy FDI tại Việt Nam tăng tốc đơn hàng trước khi bối cảnh pháp lý thay đổi.

Về rủi ro, Dragon Capital lưu ý khả năng Mỹ có thể tái khởi động điều tra theo Mục 301. Việt Nam từng bị điều tra theo cơ chế này vào năm 2020 liên quan đến vấn đề tiền tệ và gỗ khai thác bất hợp pháp, song các cuộc điều tra khi đó kết thúc mà không dẫn đến việc áp thuế.

Nếu có vòng điều tra mới, trọng tâm có thể xoay quanh hàng hóa trung chuyển từ Trung Quốc qua Việt Nam, chính sách tỷ giá và các rào cản đối với doanh nghiệp công nghệ Mỹ. Tuy nhiên, rủi ro này được đánh giá mang tính dài hạn do quy trình điều tra có thể kéo dài 6-12 tháng. Ngay cả khi biện pháp thương mại được áp dụng, phạm vi nhiều khả năng sẽ hẹp hơn so với cơ chế thuế quan đồng đều trước đây và vẫn còn dư địa đàm phán.

Báo cáo cũng ghi nhận trong chuyến thăm Mỹ gần đây, lãnh đạo cấp cao Việt Nam và phía Washington đã cam kết thúc đẩy hợp tác, bao gồm việc nới lỏng kiểm soát xuất khẩu công nghệ trong các lĩnh vực AI và bán dẫn - yếu tố có thể mở rộng không gian hợp tác song phương.

Ở góc nhìn trung và dài hạn, Dragon Capital cho rằng các động lực nội tại của Việt Nam như đẩy mạnh đầu tư công, cải cách pháp lý tháo gỡ dự án, sự phục hồi của thị trường bất động sản và kỳ vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi vẫn là yếu tố dẫn dắt chính đối với thị trường chứng khoán. Những động lực này phần lớn không phụ thuộc trực tiếp vào chính sách thuế của Mỹ, qua đó giúp giảm thiểu tác động tiêu cực nếu môi trường thương mại quốc tế biến động.