Mỹ bất ngờ đình chỉ miễn thị thực cho công dân Trung Quốc, chuyện gì đây?

Mỹ sẽ đình chỉ chương trình miễn thị thực cho du khách Trung Quốc đến quần đảo Bắc Mariana, một lãnh thổ của Mỹ ở Tây Bắc Thái Bình Dương, với lý do lo ngại về an ninh, hoạt động gián điệp và thực thi luật nhập cư.

Động thái diễn ra trong bối cảnh Washington tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực tây Thái Bình Dương có ý nghĩa chiến lược quan trọng.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ công bố quyết định vào ngày 27/10. Động thái này được đưa ra khi Mỹ khôi phục căn cứ không quân Tinian trên quần đảo Bắc Mariana, trong khi Guam - một lãnh thổ khác của Mỹ nằm gần đó - là nơi đặt các cơ sở quân sự quan trọng của nước này.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết chương trình đi lại nói trên tiềm ẩn “những rủi ro không thể chấp nhận được đối với an ninh và việc thực thi pháp luật”.

Được triển khai từ năm 2025, Chương trình cấp phép đi lại vì an ninh và thúc đẩy kinh tế (EVS-TAP) cho phép những công dân Trung Quốc đã qua khâu sàng lọc nhập cảnh Bắc Mariana trong tối đa 14 ngày mà không cần thị thực.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho rằng chương trình này có thể bị lợi dụng để tiến hành hoạt động gián điệp nhằm vào cơ sở hạ tầng quốc phòng của Mỹ trong khu vực.

“Một mối lo ngại đáng kể về an ninh quốc gia là EVS-TAP có thể bị lợi dụng để tạo điều kiện cho Trung Quốc tiến hành hoạt động gián điệp và thu thập tình báo nhằm vào cơ sở hạ tầng quốc phòng nhạy cảm của Mỹ trong khu vực. Tây Thái Bình Dương và an ninh của Guam cùng quần đảo Bắc Mariana có ý nghĩa chiến lược sống còn đối với Mỹ”, tuyên bố của cơ quan này nêu rõ.

Lo ngại ảnh hưởng đến ngành du lịch

Tuy nhiên, quyết định của Washington làm dấy lên lo ngại về tác động đối với nền kinh tế của quần đảo Bắc Mariana, vốn phụ thuộc nhiều vào du lịch.

Dù lượng khách Trung Quốc đã giảm mạnh trong những năm gần đây, nước này vẫn là một nguồn khách quốc tế đáng kể của quần đảo.

Vicky Benavente, quyền Chủ tịch Cơ quan Du lịch quần đảo Mariana (MVA), nói rằng cơ quan này “vô cùng lo ngại” trước quyết định của Mỹ.

Benavente cho hay: “Trong năm tài khóa 2026, du khách Trung Quốc chiếm hơn 20% tổng lượng khách đến quần đảo Mariana”.

Bà cảnh báo việc đình chỉ EVS-TAP mà không có phương án thay thế khả thi sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng, trong bối cảnh số ghế trên các chuyến bay, lượng khách du lịch và nguồn lực tiếp thị của quần đảo hiện chỉ còn một phần nhỏ so với thời kỳ ngành du lịch phát triển mạnh.

Ngoài những gián đoạn do đại dịch Covid-19 gây ra, ngành du lịch địa phương vẫn đang phục hồi sau ảnh hưởng của siêu bão Sinlaku, đổ bộ vào khu vực hồi tháng 4.

Bên cạnh các vấn đề an ninh, Bộ An ninh Nội địa Mỹ còn viện dẫn những quan ngại liên quan đến thực thi luật nhập cư.

Cơ quan này cho rằng hệ thống miễn thị thực có thể gây khó khăn cho công tác quản lý nhập cư khi một số người nước ngoài lợi dụng EVS-TAP để du lịch sinh con, nhằm giúp con được nhập quốc tịch Mỹ dù gia đình không có mối liên hệ lâu dài với nước này.

Quyền công dân theo nơi sinh, theo đó những người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ hoặc các vùng lãnh thổ thuộc quyền tài phán của Mỹ tự động được cấp quốc tịch, là một mục tiêu trong chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Hồi tháng 8, ông Trump đã ký 2 sắc lệnh hành pháp nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh, sau khi một sắc lệnh trước đó của ông bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ vào tháng 6.