Mỹ bất ngờ 'mở cửa' có điều kiện cho dầu Venezuela vào Cuba

Từ tháng 1, sau khi Washington tiếp quản quyền kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela trong bối cảnh Tổng thống Nicolas Maduro bị bắt giữ, nguồn cung từ quốc gia Nam Mỹ sang Cuba đã ngừng lại. Điều này làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng tại Cuba, ảnh hưởng đến phát điện, nhiên liệu cho phương tiện giao thông, hộ gia đình và cả ngành hàng không.

Trong hơn 25 năm, Venezuela là nhà cung cấp dầu thô và nhiên liệu chủ lực cho đồng minh chính trị Cuba thông qua thỏa thuận song phương dựa nhiều vào cơ chế đổi hàng hóa và dịch vụ. Mexico, từng nổi lên như một nguồn cung thay thế, cũng đã dừng giao hàng sang Cuba kể từ chuyến tàu nhiên liệu cập cảng Havana hồi tháng 1, theo dữ liệu vận tải biển.

Hướng dẫn của Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh các giao dịch tiềm năng phải “hỗ trợ người dân Cuba, bao gồm khu vực tư nhân”, đồng thời loại trừ mọi giao dịch liên quan hoặc mang lại lợi ích cho quân đội hay các cơ quan nhà nước Cuba.

Hiện phần lớn xuất khẩu dầu Venezuela do các tập đoàn thương mại năng lượng như Vitol và Trafigura đảm nhiệm, với hàng triệu thùng được vận chuyển sang Mỹ, châu Âu và Ấn Độ, cùng lượng lớn khác lưu trữ tại các cảng Caribe để bán lại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các đồng minh từng nhận dầu Venezuela theo cơ chế hoán đổi, trả nợ hoặc các thỏa thuận khác, bao gồm Trung Quốc và Cuba, giờ đây phải trả theo giá thị trường nếu muốn tiếp tục mua dầu.

Phát biểu tại Basseterre, St. Kitts và Nevis, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng khủng hoảng nhân đạo tại Cuba xuất phát từ chính sách của chính phủ nước này, chứ không phải do Mỹ phong tỏa dầu Venezuela trước khi ông Maduro bị bắt. Ông khẳng định Washington sẵn sàng hỗ trợ người dân Cuba, nhưng theo ông, chính quyền hiện tại là bên cản trở quá trình này.

Dù chính sách mới mở ra khả năng tiếp cận nguồn dầu, vẫn chưa rõ các doanh nghiệp Cuba có đủ khả năng tài chính để nhập khẩu hay không, khi quốc gia này đã gặp nhiều khó khăn trong việc thanh toán nhiên liệu trên thị trường quốc tế trong những năm gần đây.

Trước đó, Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ cũng cho biết sẽ cho phép xuất khẩu và tái xuất khẩu khí đốt và các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ cho khu vực tư nhân đủ điều kiện tại Cuba. Về phía Cuba, chính phủ nước này trong tháng đã cho phép các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và vừa nhập khẩu nhiên liệu nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt năng lượng.

Hiện việc phân phối nhiên liệu và cung cấp điện tại Cuba vẫn do các doanh nghiệp nhà nước kiểm soát, dù người tiêu dùng bao gồm cả hãng hàng không tư nhân và các doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

Áp lực khiến nhiều lô hàng mắc kẹt

Sức ép từ Washington đối với Venezuela và Cuba khiến nhiều lô nhiên liệu không thể giao từ tháng 12, góp phần làm đảo quốc này chật vật duy trì điện năng và hoạt động giao thông.

Một tàu liên quan đến Cuba chở xăng Venezuela, bốc hàng đầu tháng 2 tại cảng do tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA vận hành, vẫn neo tại vùng biển Venezuela trong tuần này để chờ cấp phép rời cảng.

Kể từ tháng 1, không có lô dầu nào rời Venezuela nếu chưa được Washington cho phép, khi Mỹ hiện kiểm soát cả hoạt động xuất khẩu lẫn nguồn thu từ bán dầu của nước này.

Cùng ngày, tàu chở dầu Sea Horse treo cờ Hong Kong, được cho là vận chuyển nhiên liệu hướng tới Cuba, đã dừng hành trình giữa Đại Tây Dương theo dữ liệu theo dõi tàu biển. Con tàu lẽ ra có thể cập cảng Cuba ngay trong tuần.

Trong một diễn biến khác, lực lượng Cuba đã nổ súng vào một xuồng cao tốc đăng ký tại Florida đi vào vùng biển nước này, khiến 4 người thiệt mạng và 6 người bị thương. Ngoại trưởng Rubio cho biết đây không phải chiến dịch của Mỹ và không có nhân sự chính phủ Mỹ nào liên quan.

Theo Reuters