Mỹ bất ngờ 'nhả' 6 tỷ USD cho Iran ngay sát giờ đàm phán: Washington đang toan tính gì?

Hãng tin Reuters dẫn lời một nguồn tin cấp cao của Iran ngày 11/4 cho biết Mỹ đã chấp thuận giải tỏa một phần tài sản bị phong tỏa của nước này tại Qatar cùng một số ngân hàng nước ngoài.

Theo phía Iran, động thái này cho thấy Washington đang thể hiện sự nghiêm túc trong nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận tại các cuộc đàm phán sắp diễn ra ở Islamabad.

Nguồn tin này nhấn mạnh việc “mở khóa” tài sản có liên hệ trực tiếp đến cam kết đảm bảo an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời được dự báo sẽ là một trong những nội dung trọng tâm trên bàn đàm phán.

Dù chưa có xác nhận chính thức từ phía Mỹ, một nguồn tin Iran khác cho biết khoảng 6 tỷ USD đã được đồng ý giải phóng. Bộ Ngoại giao Qatar hiện cũng chưa đưa ra phản hồi về thông tin này.

Khoản tiền này có nguồn gốc từ doanh thu xuất khẩu dầu của Iran sang Hàn Quốc, sau đó bị đóng băng tại các ngân hàng nước này khi Mỹ tái áp đặt trừng phạt năm 2018, sau khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Tehran. Đến tháng 9/2023, theothỏa thuận trao đổi tù nhân do Qatar làm trung gian, số tiền được chuyển về các tài khoản tại Doha.

Thỏa thuận bao gồm việc Iran trả tự do cho 5 công dân Mỹ, đổi lại Washington phóng thích 5 công dân Iran và cho phép giải ngân số tiền bị phong tỏa.

Các quan chức Mỹ thời điểm đó khẳng định Tehran sẽ chưa thể tiếp cận khoản tiền trong tương lai gần, đồng thời nhấn mạnh Washington vẫn kiểm soát chặt chẽ các tài khoản. Ngay cả khi được giải ngân, số tiền cũng chỉ được phép sử dụng cho mục đích nhân đạo như thực phẩm, thuốc men, thiết bị y tế và nông sản, dưới sự giám sát của Bộ Tài chính Mỹ.

Động thái mới diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm khi các phái đoàn Mỹ và Iran đã có mặt tại Islamabad, chuẩn bị cho vòng đàm phán được đánh giá có thể mang tính bước ngoặt. Phía Mỹ cử phái đoàn khoảng 300 người, do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu.

Theo truyền thông Iran, phái đoàn nước này đã có cuộc gặp riêng với Thủ tướng Shehbaz Sharif, người đồng thời cũng sẽ trao đổi với phía Mỹ trong vai trò trung gian. Nếu Washington chấp nhận các điều kiện từ Tehran, đàm phán có thể bắt đầu ngay trong chiều 11/4 tại khách sạn Serena, Islamabad.

Dù vậy, khoảng cách lập trường vẫn còn đáng kể. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran “có thiện chí nhưng chưa có lòng tin”, trong khi ông Vance khẳng định Mỹ sẵn sàng đối thoại, song sẽ không nhượng bộ nếu phía Iran không thể hiện rõ cam kết.

Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar kêu gọi hai bên theo đuổi đối thoại mang tính xây dựng, nhấn mạnh vai trò trung gian của Islamabad trong việc tìm kiếm giải pháp lâu dài. Theo kế hoạch, hai phái đoàn sẽ làm việc trong các phòng riêng, với phía Pakistan đảm nhiệm việc chuyển đạt thông điệp.

Việc ông Vance trực tiếp tham gia cũng được xem là đáng chú ý, trong bối cảnh ông vốn được biết đến với quan điểm thận trọng về can dự quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan thừa nhận tiến trình phía trước sẽ đầy thách thức, và đây có thể là thời điểm quyết định đối với toàn bộ nỗ lực ngoại giao hiện nay.

Theo Reuters